Bệnh gout nên ăn gì và kiêng gì? Giải đáp từ chuyên gia

Bệnh gout nên ăn gì và kiêng gì? Người bệnh nên ưu tiên tinh bột phức từ ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh, trái cây, protein phù hợp như sữa ít béo, trứng và các nguồn đạm vừa phải, chất béo lành mạnh, đồng thời uống đủ nước để hỗ trợ kiểm soát acid uric. Ngược lại, nên hạn chế nội tạng động vật, hải sản và các loại cá có hàm lượng purin cao, thịt đỏ, rượu bia, đặc biệt là bia, cùng đồ uống và thực phẩm chứa nhiều fructose. Chế độ ăn là nền tảng hỗ trợ kiểm soát gout nhưng không thay thế thuốc điều trị khi đã có chỉ định. MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ người bệnh gout nên ăn gì, kiêng gì và xây dựng chế độ ăn phù hợp để chăm sóc sức khỏe xương khớp lâu dài trong bài viết dưới đây.

Chế độ dinh dưỡng là một trong những yếu tố quan trọng hỗ trợ kiểm soát bệnh gout hiệu quả

1. Chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng đến bệnh gout như thế nào?

Bệnh gout xảy ra khi nồng độ acid uric trong máu tăng cao, dẫn đến sự hình thành và lắng đọng các tinh thể urat trong khớp và các mô xung quanh, gây viêm, sưng đau và làm tăng nguy cơ tổn thương khớp theo thời gian.

Acid uric là sản phẩm cuối cùng của quá trình chuyển hóa purin – một hợp chất có sẵn trong cơ thể và cũng được cung cấp từ thực phẩm. Khi cơ thể sản xuất quá nhiều acid uric hoặc đào thải qua thận không hiệu quả, hợp chất này sẽ tích tụ trong máu và làm tăng nguy cơ mắc bệnh gout.

Một số loại thực phẩm có thể gây tích tụ acid uric và kích thích các cơn gout cấp

Chế độ ăn không phải là nguyên nhân duy nhất gây bệnh gout nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến nồng độ acid uric và tần suất xuất hiện các cơn gout cấp. Việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm giàu purin, uống nhiều rượu bia hoặc đồ uống chứa nhiều đường fructose có thể làm tăng nguy cơ tăng acid uric máu.

Ngược lại, xây dựng chế độ ăn cân đối, ưu tiên thực phẩm ít purin, uống đủ nước và duy trì cân nặng hợp lý sẽ góp phần hỗ trợ kiểm soát acid uric, giảm nguy cơ tái phát cơn gout và nâng cao hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, cần lưu ý chế độ ăn không thể thay thế thuốc điều trị. Người bệnh vẫn cần tuân thủ phác đồ của bác sĩ và tái khám định kỳ để kiểm soát bệnh lâu dài.

>> Đọc thêm: Viêm khớp kiêng ăn gì để bảo vệ an toàn xương khớp?

2. Người bị bệnh gout nên ăn gì?

Người mắc bệnh gout không cần kiêng khem quá mức mà nên xây dựng chế độ ăn đa dạng, cân đối và ưu tiên các thực phẩm ít purin. Mục tiêu không chỉ là kiểm soát nồng độ acid uric trong máu mà còn cải thiện sức khỏe chuyển hóa, duy trì cân nặng hợp lý và giảm nguy cơ tái phát các cơn gout cấp.

2.1. Nguồn tinh bột nên ưu tiên

Tinh bột là nguồn cung cấp năng lượng chính cho cơ thể và nhìn chung không làm tăng đáng kể nồng độ acid uric. Người bệnh gout nên ưu tiên các loại carbohydrate phức hợp để duy trì năng lượng và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.

Ngũ cốc nguyên hạt là nguồn tinh bột có lợi cho người bị gout

Một số thực phẩm phù hợp gồm:

• Gạo
• Bún, phở, mì
• Khoai lang, khoai tây
• Yến mạch
• Gạo lứt và các loại ngũ cốc nguyên hạt

Trong đó, ngũ cốc nguyên hạt chứa nhiều chất xơ hơn ngũ cốc tinh chế, giúp tăng cảm giác no, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và cải thiện sức khỏe chuyển hóa. Điều này đặc biệt có lợi vì thừa cân, béo phì và hội chứng chuyển hóa là những yếu tố làm tăng nguy cơ tăng acid uric máu và bệnh gout.

>> Tìm hiểu thêm: Bệnh gút có ăn được bún không?

2.2. Nguồn protein phù hợp

Protein vẫn là nhóm dưỡng chất cần thiết đối với người bị gout. Điều quan trọng là lựa chọn nguồn protein phù hợp và sử dụng với lượng hợp lý thay vì cắt giảm hoàn toàn thực phẩm giàu đạm.

Người bệnh nên ưu tiên:

• Trứng
• Sữa ít béo và các chế phẩm từ sữa ít béo
• Đậu phụ và các sản phẩm từ đậu nành
• Thịt trắng như thịt gà bỏ da hoặc thịt gà tây
• Cá hồi, cá rô phi hoặc cá tuyết với lượng phù hợp

Bệnh gout nên ăn gì? – Nên ưu tiên các nguồn đạm ít purin như thịt gà, cá rô phi

Đặc biệt, nhiều nghiên cứu cho thấy sữa và các chế phẩm từ sữa ít béo góp phần làm giảm nồng độ acid uric trong máu và giảm nguy cơ xuất hiện cơn gout. Trong khi đó, thịt trắng và một số loại cá có hàm lượng purin thấp đến trung bình là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, có thể thay thế thịt đỏ trong khẩu phần ăn của người bệnh gout. Tuy nhiên, người bệnh vẫn nên tiêu thụ với lượng vừa phải và ưu tiên các phương pháp chế biến như hấp, luộc hoặc nướng thay vì chiên rán nhiều dầu mỡ.

2.3. Rau xanh và trái cây

Rau xanh và trái cây là nguồn cung cấp dồi dào vitamin, khoáng chất, chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa, góp phần nâng cao sức khỏe tổng thể và hỗ trợ kiểm soát bệnh gout. Vitamin C có thể hỗ trợ làm giảm nhẹ nồng độ acid uric, do đó người bệnh nên ưu tiên bổ sung cam, bưởi, táo, lê, dâu tây hoặc cherry trong thực đơn hàng ngày.

Việc tăng cường rau xanh và trái cây còn giúp duy trì cân nặng hợp lý, cải thiện sức khỏe chuyển hóa và giảm nguy cơ mắc các bệnh lý thường đi kèm với gout như béo phì, tăng huyết áp và đái tháo đường.

2.4. Chất béo lành mạnh

Người bị gout nên ưu tiên các nguồn chất béo không bão hòa thay cho mỡ động vật và chất béo bão hòa. Chế độ ăn giàu chất béo lành mạnh không chỉ có lợi cho tim mạch mà còn hỗ trợ kiểm soát các rối loạn chuyển hóa thường gặp ở người bệnh gout.

Các nguồn chất béo lành mạnh nên bổ sung gồm:

• Dầu ô liu
• Quả bơ
• Hạnh nhân, óc chó
• Hạt chia, hạt lanh

Nên hạn chế các món chiên rán nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh và thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa hoặc chất béo chuyển hóa.

Thay thế chất béo bão hòa bằng chất béo lành mạnh giúp ngăn ngừa rối loạn chuyển hóa

2.5. Uống đủ nước

Uống đủ nước giúp tăng đào thải acid uric qua nước tiểu, từ đó góp phần giảm nồng độ hoạt chất này trong máu và hạn chế nguy cơ hình thành sỏi acid uric ở đường tiết niệu.

Người trưởng thành nên duy trì lượng nước phù hợp với nhu cầu của cơ thể, ưu tiên nước lọc hoặc nước khoáng không đường. Trong những ngày thời tiết nóng hoặc khi hoạt động thể lực nhiều, người bệnh cần bổ sung nước đầy đủ để tránh tình trạng mất nước, vì đây là yếu tố có thể làm tăng nguy cơ khởi phát cơn gout cấp.

3. Người bị bệnh gout kiêng ăn gì?

Bên cạnh việc lựa chọn thực phẩm phù hợp, người bệnh cũng cần hạn chế những thực phẩm và đồ uống có thể làm tăng nồng độ acid uric trong máu hoặc thúc đẩy khởi phát cơn gout cấp.

3.1. Nội tạng động vật

Nội tạng động vật là nhóm thực phẩm chứa hàm lượng purin rất cao, có thể làm tăng nhanh nồng độ acid uric sau khi tiêu thụ. Người bệnh gout nên hạn chế tối đa hoặc tránh sử dụng các loại nội tạng như gan, tim, cật, óc hoặc lòng.

Người mắc gút cần hạn chế tiêu thụ nội tạng động vật để tránh làm tăng nồng độ acid uric

3.2. Hải sản và các loại cá có hàm lượng purin cao

Một số loại hải sản và cá chứa nhiều purin nên có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện cơn gout cấp nếu tiêu thụ thường xuyên hoặc với số lượng lớn. Người bệnh nên hạn chế cá cơm, cá trích, cá mòi, cá thu, cá ngừ, tôm, cua, sò, hến, trai hoặc nghêu.

3.3. Thịt đỏ

Thịt bò, thịt cừu, thịt dê và một số loại thịt đỏ khác chứa hàm lượng purin cao hơn so với thịt trắng. Việc tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ có thể làm tăng nồng độ acid uric trong máu và tăng nguy cơ tái phát cơn gout.

3.4. Rượu bia

Rượu bia là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ khởi phát cơn gout cấp. Ethanol trong đồ uống có cồn làm tăng sản xuất acid uric và đồng thời giảm khả năng đào thải acid uric qua thận, khiến hợp chất này tích tụ trong máu.

Đặc biệt, bia còn chứa hàm lượng purin tương đối cao do được sản xuất từ men bia, vì vậy người bệnh gout nên hạn chế tối đa hoặc tránh sử dụng.

Đồ uống có cồn có thể kích hoạt cơn gout cấp nếu tiêu thụ thường xuyên

3.5. Đồ uống chứa nhiều đường fructose

Các loại nước ngọt, nước tăng lực, trà đóng chai và đồ uống có bổ sung nhiều đường fructose có thể kích thích cơ thể sản xuất acid uric nhiều hơn. Người bệnh nên hạn chế các loại đồ uống này và ưu tiên nước lọc, nước khoáng hoặc các đồ uống không thêm đường.

4. Gợi ý thực đơn cho người bị bệnh gout

Một chế độ ăn cân đối giúp người bệnh gout kiểm soát acid uric tốt hơn mà vẫn đảm bảo cung cấp đầy đủ năng lượng và dưỡng chất cần thiết. Dưới đây là thực đơn tham khảo trong một ngày.

Bữa sáng

• 1 bát yến mạch nấu với sữa ít béo
• 1 quả trứng luộc
• 1 quả táo hoặc cam

Bữa phụ buổi sáng

• 1 hũ sữa chua ít béo không đường
• Một nắm nhỏ hạnh nhân hoặc óc chó

Bữa trưa với ức gà luộc và cơm gạo lứt đảm bảo đủ dinh dưỡng, no lâu cho người bị gout

Bữa trưa

• 100-120 g ức gà luộc hoặc hấp
• 1 bát cơm gạo lứt
• Rau cải luộc
• Đậu phụ sốt cà chua
• 1 quả lê hoặc bưởi

Bữa phụ buổi chiều

• 1 ly sữa ít béo
• Một ít trái cây tươi theo mùa

Bữa tối

• Cá hồi hấp
• Bông cải xanh luộc
• Khoai lang hấp
• Salad rau xanh trộn dầu ô liu

Thực đơn trên chỉ mang tính tham khảo. Người bệnh nên điều chỉnh khẩu phần theo độ tuổi, cân nặng, mức độ hoạt động thể lực, chức năng thận và các bệnh lý đi kèm để đảm bảo phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của bản thân.

>> Chuyên gia giải đáp: Ăn gì tốt cho xương khớp? 

5. Lưu ý khi xây dựng chế độ dinh dưỡng cho người bị gout

Chế độ ăn chỉ là một phần trong kế hoạch kiểm soát bệnh gout. Để đạt hiệu quả lâu dài, người bệnh cần kết hợp với việc thay đổi lối sống và tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nên uống đủ lượng nước cần thiết mỗi ngày để tăng cường đào thải acid uric

Một số lưu ý quan trọng gồm:

• Không nhịn đói hoặc áp dụng chế độ giảm cân quá nhanh vì có thể làm tăng nồng độ acid uric trong máu và khởi phát cơn gout cấp.
• Duy trì cân nặng hợp lý thông qua chế độ ăn cân đối và tập luyện thể dục đều đặn.
• Uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ đào thải acid uric qua thận.
• Không tự ý ngừng thuốc hạ acid uric khi các triệu chứng đã cải thiện hoặc chỉ số acid uric trở về bình thường.
• Tái khám định kỳ để theo dõi nồng độ acid uric và điều chỉnh phác đồ điều trị cũng như chế độ dinh dưỡng khi cần thiết.

Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học là một trong những biện pháp quan trọng giúp kiểm soát bệnh gout và giảm nguy cơ tái phát các cơn đau cấp. Bên cạnh việc tìm hiểu bệnh gout nên ăn gì và bệnh gout kiêng ăn gì, người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát cân nặng và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ để kiểm soát tốt nồng độ acid uric và bảo vệ sức khỏe lâu dài.