Viêm khớp kiêng ăn gì? 10 nhóm thực phẩm nên & không nên ăn

Viêm khớp kiêng ăn gì là vấn đề được nhiều người quan tâm, bởi chế độ ăn phù hợp có thể hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm và duy trì sức khỏe xương khớp. Người bệnh không nên ăn thực phẩm nhiều đường bổ sung, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, nhiều muối, giàu purin và rượu bia, đặc biệt khi có bệnh lý chuyển hóa hoặc gout đi kèm. Ngược lại, thực đơn nên ưu tiên các nhóm thực phẩm giàu omega-3, chất chống oxy hóa, canxi, vitamin D, chất xơ và chất béo không bão hòa để bổ sung dưỡng chất cần thiết và hỗ trợ sức khỏe khớp. Bài viết dưới đây của MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ viêm khớp nên ăn gì, kiêng gì và cách xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp để đồng hành cùng quá trình điều trị, bảo vệ khả năng vận động lâu dài.

Bệnh viêm khớp kiêng ăn gì? Khám phá trong bài viết sau

1. Chế độ ăn có ảnh hưởng đến bệnh viêm khớp không?

Câu trả lời là có. Chế độ ăn không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra phần lớn các dạng viêm khớp và cũng không thể thay thế cho điều trị y khoa. Tuy nhiên, dinh dưỡng có thể ảnh hưởng đến cân nặng, sức khỏe chuyển hóa, nguy cơ tim mạch và một số quá trình viêm trong cơ thể.

Với người viêm khớp dạng thấp, chế độ ăn cân bằng theo hướng Địa Trung Hải có thể được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ bên cạnh điều trị bằng thuốc.

Mức độ tác động của chế độ dinh dưỡng đến sức khỏe cơ xương khớp còn tùy thuộc vào tình trạng viêm khớp mà người bệnh đang gặp phải. Ví dụ, người bị viêm khớp dạng thấp nên ưu tiên thực phẩm có tính chống viêm; người bị gout cần kiểm soát purin, rượu bia và đồ uống nhiều fructose; trong khi người bị thoái hóa khớp kèm theo viêm nên kiểm soát lượng thực phẩm nạp vào cơ thể để duy trì cân nặng hợp lý và  giảm tải lên khớp.

Vì vậy, không có một chế độ ăn chung phù hợp cho tất cả bệnh nhân viêm khớp mà cần được thiết kế riêng cho tình trạng và thể trạng của từng người.

>> Đọc thêm: Viêm khớp dạng thấp có nguy hiểm không?

2. Người bị viêm khớp kiêng ăn gì?

Khi tìm hiểu viêm khớp kiêng ăn gì, người bệnh không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn một loại thực phẩm mà nên điều chỉnh tần suất và khẩu phần theo loại viêm khớp, thuốc đang sử dụng và bệnh nền kèm theo.

2.1. Thực phẩm nhiều đường bổ sung

Tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung có thể làm tăng tổng năng lượng đưa vào cơ thể, thúc đẩy tăng cân và gây bất lợi cho quá trình chuyển hóa. Đây là yếu tố đặc biệt cần lưu ý ở người thừa cân, béo phì hoặc mắc các bệnh chuyển hóa đi kèm vì có thể làm tăng gánh nặng cho hệ cơ xương khớp.

Với người mắc gout, đồ uống nhiều fructose còn có thể làm tăng nồng độ acid uric và tăng nguy cơ xuất hiện cơn gout cấp.

Khi tìm hiểu viêm khớp kiêng ăn gì, nước ngọt, bánh kẹo và các thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung là nhóm nên hạn chế

Nguồn thực phẩm nên hạn chế gồm:

• Đồ uống nhiều đường: Nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực, nước trái cây đóng chai.
• Bánh kẹo: Bánh ngọt, bánh quy, kẹo, kem.
• Thực phẩm chế biến: Ngũ cốc ăn sáng nhiều đường, siro, sữa đặc có đường.

2.2. Thực phẩm nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa

Chế độ ăn chứa nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa không có lợi cho sức khỏe tim mạch, kiểm soát cân nặng và có thể góp phần thúc đẩy tình trạng viêm toàn thân.

Người bị viêm khớp nên hạn chế thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa

Nguồn thực phẩm nên hạn chế gồm:

• Mỡ động vật: Thịt nhiều mỡ, da động vật, bơ động vật.
• Đồ chiên rán: Khoai tây chiên, gà rán và các món chiên ngập dầu.
• Thực phẩm chế biến: Xúc xích, thịt xông khói, bánh ngọt công nghiệp và sản phẩm chứa chất béo chuyển hóa.

2.3. Thực phẩm chứa nhiều muối

Ăn nhiều muối không phải nguyên nhân trực tiếp gây ra hầu hết các dạng viêm khớp. Tuy nhiên, chế độ ăn quá nhiều natri có thể gây tăng huyết áp và ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, thận. Đây là những vấn đề cần đặc biệt chú ý ở người có bệnh nền hoặc đang sử dụng một số thuốc điều trị viêm khớp trong thời gian dài.

Ăn quá nhiều muối không trực tiếp gây bệnh viêm khớp nhưng có thể ảnh hưởng đến huyết áp và sức khỏe tim mạch – thận

Nguồn thực phẩm cần kiểm soát gồm:

• Thực phẩm chế biến sẵn: Mì ăn liền, xúc xích, thịt nguội, đồ hộp.
• Đồ ăn vặt: Bim bim, khoai tây chiên đóng gói.
• Thực phẩm ướp muối: Dưa muối, cà muối, thịt muối.

2.4. Thực phẩm giàu purin

Người bị gout hoặc tăng acid uric máu cần đặc biệt kiểm soát thực phẩm giàu purin. Purin sau khi được chuyển hóa sẽ tạo thành acid uric; khi acid uric máu tăng cao, tinh thể urat có thể lắng đọng tại khớp và kích hoạt cơn gout cấp.

Với người bị gout, thực phẩm giàu purin cần được kiểm soát chặt chẽ

Nhóm cần hạn chế gồm:

• Nội tạng động vật: Gan, thận, tim và các loại phủ tạng.
• Thịt đỏ: Thịt bò, thịt lợn, thịt cừu nên được tiêu thụ với lượng vừa phải.
• Một số loại cá và hải sản: Cá cơm, cá mòi và các loại hải sản có hàm lượng purin cao.

2.5. Rượu bia và đồ uống có cồn

Rượu bia có thể ảnh hưởng đến quá trình kiểm soát bệnh và tương tác với một số thuốc điều trị viêm khớp. Đặc biệt ở người mắc gout, đồ uống có cồn có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện cơn gout cấp.

3. Viêm khớp nên ăn gì để hỗ trợ giảm viêm?

Bên cạnh việc tìm kiếm viêm khớp kiêng ăn gì, người bệnh cần chú trọng xây dựng chế độ ăn cân bằng để hỗ trợ kiểm soát phản ứng viêm và duy trì cân nặng hợp lý để bảo vệ sức khỏe xương khớp.

3.1. Thực phẩm giàu omega-3

Omega-3 là nhóm acid béo không bão hòa, có vai trò điều hòa phản ứng viêm. Bổ sung omega-3 hợp lý có thể hỗ trợ giảm tình trạng đau, cứng khớp, đặc biệt ở người bị viêm khớp dạng thấp.

Cá hồi, cá thu và cá mòi là nguồn cung cấp EPA và DHA – hai acid béo omega-3 có vai trò điều hòa phản ứng viêm hiệu quả

Nguồn thực phẩm giàu omega-3 gồm:

• Cá béo: Cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi.
• Các loại hạt: Hạt chia, hạt lanh, quả óc chó.
• Dầu thực vật: Dầu hạt cải, dầu đậu nành và một số loại dầu giàu acid alpha-linolenic (ALA).

Lưu ý: Người mắc gout cần hạn chế một số loại cá giàu purin theo hướng dẫn của bác sĩ.

3.2. Thực phẩm giàu chất chống oxy hóa

Các chất chống oxy hóa như vitamin C, vitamin E, carotenoid và polyphenol giúp hạn chế stress oxy hóa, đồng thời hỗ trợ kiểm soát các quá trình viêm trong cơ thể.

Rau xanh và trái cây nhiều màu sắc là những thực phẩm giàu các chất chống oxy hóa nên được ưu tiên trong chế độ ăn của người mắc viêm khớp 

Nguồn thực phẩm nên ưu tiên:

• Rau xanh: Bông cải xanh, cải xoăn, rau bina.
• Rau củ nhiều màu sắc: Cà rốt, bí đỏ, ớt chuông, cà chua.
• Trái cây: Việt quất, dâu tây, cam, bưởi và các loại quả mọng.
• Gia vị, đồ uống: Nghệ, gừng, tỏi, trà xanh.

3.3. Thực phẩm giàu canxi và vitamin D

Canxi và vitamin D có vai trò quan trọng trong việc duy trì  mật độ và sức khỏe xương. Đảm bảo đủ 2 dưỡng chất này đặc biệt cần thiết ở người lớn tuổi, người có nguy cơ loãng xương hoặc phải sử dụng corticosteroid kéo dài theo chỉ định của bác sĩ.

Đảm bảo đủ canxi và vitamin D có ý nghĩa đối với sức khỏe xương, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người viêm khớp phải sử dụng corticosteroid kéo dài theo chỉ định

Nguồn thực phẩm phù hợp gồm:

• Canxi: Sữa, sữa chua, phô mai, đậu phụ, cá nhỏ ăn cả xương, rau xanh đậm.
• Vitamin D: Cá hồi, cá thu, lòng đỏ trứng và thực phẩm được tăng cường vitamin D.

>> Tìm hiểu thêm: Nhóm thực phẩm bổ sung chất nhờn cho khớp

3.4. Thực phẩm giàu chất xơ

Chất xơ hỗ trợ kiểm soát cân nặng, giảm áp lực lên các khớp chịu tải như khớp gối và khớp háng. Đồng thời, nhóm thực phẩm này còn cải thiện hệ vi sinh đường ruột, chuyển hóa thành chất kháng viêm tự nhiên cho cơ thể cũng như ổn định đường huyết, ngăn chặn các đợt bùng phát viêm do đường huyết tăng cao.

Ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu cung cấp chất xơ, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và tăng cường chuyển hóa ở người bị viêm khớp

Nguồn thực phẩm giàu chất xơ gồm:

• Ngũ cốc nguyên hạt: Yến mạch, gạo lứt, kiều mạch, bánh mì nguyên cám.
• Các loại đậu: Đậu xanh, đậu đỏ, đậu Hà Lan.
• Rau củ và trái cây: Ưu tiên sử dụng đa dạng trong khẩu phần ăn hằng ngày.

3.5. Thực phẩm giàu chất béo không bão hòa

Chất béo không bão hòa có thể hỗ trợ điều hòa phản ứng viêm và phù hợp với chế độ ăn dành cho người bị viêm khớp.

Dầu ô liu, quả bơ là lựa chọn phù hợp hơn để thay thế nguồn chất béo bão hòa trong chế độ ăn hằng ngày

Nguồn thực phẩm nên lựa chọn:

• Dầu thực vật: Dầu ô liu nguyên chất, dầu hạt cải.
• Các loại hạt: Hạnh nhân, óc chó, hạt chia.
• Quả giàu chất béo tốt: Quả bơ.

4. Khi nào người bị viêm khớp cần gặp bác sĩ?

Chế độ dinh dưỡng chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế các phương pháp điều trị y khoa. Vì vậy, người bệnh nên thăm khám nếu:

• Đau, sưng khớp kéo dài hoặc tái phát nhiều lần dù đã nghỉ ngơi và điều chỉnh sinh hoạt.
• Cứng khớp buổi sáng kéo dài, có xu hướng ngày càng rõ.
• Khả năng đi lại, cầm nắm hoặc thực hiện sinh hoạt hằng ngày suy giảm.
• Nhiều khớp cùng sưng đau hoặc triệu chứng xuất hiện đối xứng hai bên cơ thể.
• Các đợt gout cấp xuất hiện thường xuyên hơn hoặc khó kiểm soát.

Đau, sưng và cứng khớp kéo dài cần được thăm khám sớm để xác định bệnh thay vì chỉ điều chỉnh chế độ ăn

Đặc biệt, nếu một khớp đột ngột sưng, nóng, đỏ và đau dữ dội, nhất là khi kèm sốt hoặc mệt mỏi toàn thân, người bệnh cần được thăm khám khẩn cấp. Đây có thể là viêm khớp nhiễm khuẩn hoặc một tình trạng viêm cấp khác cần được chẩn đoán và điều trị sớm.

5. Khám và điều trị viêm khớp tại MSC Clinic

Viêm khớp là một nhóm bệnh với nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm viêm khớp dạng thấp, gout, viêm khớp nhiễm khuẩn và nhiều bệnh lý khác. Trong  đó, thoái hóa khớp là dạng viêm khớp phổ biến nhất, chủ yếu liên quan đến những thay đổi cấu trúc sụn khớp, viêm màng hoạt dịch, tổn thương các phần mềm quanh khớp và suy giảm chức năng của khớp theo thời gian.

MSC Clinic chuyên điều trị các tình trạng viêm khớp thoái hóa. Tại đây, người bệnh  được thăm khám chuyên sâu nhằm xác định nguyên nhân, mức độ tổn thương và tình trạng chức năng của khớp. Trên cơ sở đó, bác sĩ xây dựng phác đồ cá thể hoá bao gồm điều chỉnh sinh hoạt, điều trị nội khoa, kiểm soát cân nặng, vật lý trị liệu – phục hồi chức năng và tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp với từng bệnh lý.

5.1. Ứng dụng y học tái tạo trong điều trị viêm khớp

Các liệu pháp y học tái tạo không phải là phương pháp điều trị chung cho mọi dạng viêm khớp. Trong một số trường hợp viêm khớp thoái hóa, sau khi đã loại trừ các tình trạng cần điều trị đặc hiệu như viêm khớp nhiễm khuẩn, gout cấp hoặc bệnh khớp tự miễn đang hoạt động, bác sĩ có thể cân nhắc một số phương pháp can thiệp dựa trên tình trạng cụ thể của người bệnh.

PRP sử dụng chế phẩm huyết tương giàu tiểu cầu từ máu tự thân, tiêm trực tiếp vào vùng tổn thương và có thể được cân nhắc trong một số bệnh lý cơ xương khớp phù hợp

• Huyết tương giàu tiểu cầu (PRP): Sử dụng máu tự thân, trải qua ly tâm để tách lấy phần huyết tương giàu tiểu cầu và các yếu tố tăng trưởng. Phương pháp này hỗ trợ điều hòa phản ứng viêm và tăng cường  sửa chữa mô tổn thương.
• Huyết tương tăng trưởng nội sinh: Tập trung dồi dào các yếu tố tăng trưởng  giúp kiểm soát viêm nhanh chóng, đồng thời thúc đẩy khả năng phục hồi của mô quanh khớp. Phương pháp này duy trì hiệu quả ngay cả với bệnh nhân cao tuổi đã giảm sản xuất tiểu cầu.
• M-MSC Therapy: Là giải pháp kết hợp y học tái tạo và vật lý trị liệu, phục hồi chức năng công nghệ cao, giúp chấm dứt ngay tình trạng viêm, đau, nhanh chóng tái tạo vùng mô sụn đang bị tổn thương, điều hòa hoạt động tiết dịch của bao hoạt dịch và ngăn ngừa tiến triển thoái hóa khớp.

Các thủ thuật tiêm được thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm để đưa chế phẩm chính xác đến vị trí cần can thiệp. Quá trình điều trị diễn ra trong phòng tiêm nội khớp vô trùng, đảm bảo an toàn cho người bệnh.

5.2. Phục hồi chức năng chuyên sâu

Điểm trọng tâm trong điều trị tại MSC Clinic là phối hợp can thiệp y học tái tạo với vật lý trị liệu – phục hồi chức năng theo từng giai đoạn. Chương trình được cá thể hóa dựa trên mức độ viêm, tổn thương cấu trúc, tầm vận động và sức mạnh cơ của từng người bệnh.

Các bài tập và kỹ thuật phục hồi tập trung vào giảm đau, tăng sức mạnh cơ quanh khớp và duy trì hoặc cải thiện khả năng vận động. Sự phối hợp này hướng đến mục tiêu kiểm soát triệu chứng, đồng thời bảo tồn chức năng khớp và nâng cao khả năng vận động lâu dài.

Tuân thủ chương trình phục hồi chức năng phù hợp giúp khôi phục  tầm vận động và khả năng sinh hoạt hàng ngày

Viêm khớp kiêng ăn gì không nằm ở việc cấm tuyệt đối một nhóm thực phẩm nào, mà là hạn chế những nhóm dễ gây bất lợi cho sức khỏe chuyển hóa và làm nặng thêm tình trạng viêm. Nếu tình trạng đau, sưng hoặc cứng khớp kéo dài, người bệnh nên thăm khám tại: