Tiểu đường có uống được mật ong không? Cách sử dụng an toàn, hạn chế tăng đường huyết

Mật ong có vị ngọt tự nhiên, thường được dùng để pha nước, chế biến món ăn hoặc thay thế đường tinh luyện. Tuy nhiên, mật ong vẫn chứa lượng đường đáng kể nên nhiều người mắc bệnh tiểu đường băn khoăn tiểu đường có uống được mật ong không, uống bao nhiêu là phù hợp và liệu mật ong có làm tăng đường huyết hay không.

Thực tế, người mắc tiểu đường không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn mật ong khỏi chế độ ăn. Điều quan trọng là kiểm soát lượng sử dụng, tính toán lượng carbohydrate trong khẩu phần và theo dõi đường huyết đều đặn. Cùng MSC Clinic tìm hiểu cụ thể trong bài viết dưới đây.

Tiểu đường có uống được mật ong không là vấn đề nhiều người quan tâm bởi mật ong dù có nguồn gốc tự nhiên vẫn chứa lượng đường đáng kể

1. Những lợi ích của mật ong đối với cơ thể

Mật ong là thực phẩm tự nhiên có thành phần chủ yếu gồm carbohydrate, trong đó phần lớn là các loại đường đơn như glucose và fructose. Ngoài ra, mật ong còn chứa nước cùng một lượng nhỏ vitamin, khoáng chất và các hợp chất có hoạt tính chống oxy hóa. Nếu được sử dụng với lượng hợp lý, mật ong có thể mang lại một số giá trị đối với cơ thể.

1.1. Cung cấp năng lượng

Glucose và fructose trong mật ong là những loại đường đơn mà cơ thể có thể hấp thu tương đối nhanh. Vì vậy, mật ong có khả năng cung cấp năng lượng cho các hoạt động của cơ thể.

Tuy nhiên, chính đặc điểm này cũng khiến người mắc tiểu đường cần kiểm soát lượng mật ong sử dụng. Khi đưa quá nhiều đường vào cơ thể trong một thời gian ngắn, đường huyết có thể tăng và gây khó khăn cho quá trình kiểm soát bệnh.

Mật ong chứa chủ yếu glucose và fructose, cung cấp năng lượng nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến đường huyết

1.2. Cung cấp một số hợp chất chống oxy hóa

Trong mật ong có một số hợp chất tự nhiên có hoạt tính chống oxy hóa, điển hình như flavonoid và polyphenol. Những thành phần này tham gia vào quá trình bảo vệ tế bào trước tác động của stress oxy hóa.

Hàm lượng các hợp chất trong mật ong có thể khác nhau tùy thuộc vào nguồn hoa, loại mật ong, điều kiện bảo quản và quá trình chế biến. Vì vậy, không nên xem mật ong như một sản phẩm bổ sung chất chống oxy hóa hay sử dụng với mục đích điều trị bệnh.

Bên cạnh đường tự nhiên, mật ong còn chứa một lượng nhỏ vitamin, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa

1.3. Hỗ trợ làm dịu cổ họng

Khi cảm thấy cổ họng khô hoặc khó chịu, có thể uống mật ong pha loãng với nước ấm để cảm thấy dễ chịu hơn. Kết cấu sánh của mật ong tạo lớp màng bảo vệ niêm mạc cổ họng, giúp giảm ngứa rát; đồng thời, các hợp chất trong mật ong còn hỗ trợ kháng khuẩn, chống viêm và làm dịu cơn ho.

Dù có những giá trị nhất định, mật ong vẫn là thực phẩm chứa nhiều đường. Đối với người mắc bệnh tiểu đường, yếu tố cần quan tâm không chỉ là mật ong có lợi ích gì mà còn là lượng đường và carbohydrate cơ thể tiếp nhận sau khi sử dụng.

>> Tìm hiểu thêm: Thực đơn 7 ngày cho người tiểu đường chuẩn dinh dưỡng

2. Người bị tiểu đường có uống được mật ong không?

Người bị tiểu đường có thể sử dụng mật ong với lượng phù hợp trong một số trường hợp, nhưng không nên uống tùy ý hoặc coi mật ong là chất tạo ngọt không ảnh hưởng đến đường huyết. Bởi thành phần chính của mật ong vẫn là các loại đường đơn, có khả năng làm lượng glucose máu tăng sau khi sử dụng.

Vì vậy, câu trả lời cho vấn đề người bị tiểu đường có uống được mật ong không còn phụ thuộc vào khả năng kiểm soát đường huyết, khẩu phần ăn, thuốc đang sử dụng và tình trạng sức khỏe của từng người.

2.1. Mật ong có làm tăng đường huyết không?

Có. Mật ong chứa glucose, fructose và các carbohydrate khác. Sau khi được tiêu hóa và hấp thu, những thành phần này có thể tác động đến nồng độ glucose trong máu.

Mức độ tăng đường huyết khác nhau ở mỗi người và phụ thuộc vào lượng mật ong sử dụng, các thực phẩm ăn kèm, hoạt động thể chất và khả năng kiểm soát glucose của cơ thể.

Do đó, dù sử dụng mật ong nguyên chất hay pha với nước, người mắc tiểu đường vẫn cần tính lượng mật ong vào tổng lượng carbohydrate trong khẩu phần ăn.

Người bị tiểu đường có uống được mật ong không phụ thuộc vào khả năng kiểm soát đường huyết và tổng lượng carbohydrate trong chế độ ăn

2.2. Pha mật ong với nước có làm giảm lượng đường nạp vào cơ thể không?

Pha mật ong với nước chỉ làm giảm độ ngọt và nồng độ mật ong trong đồ uống, không làm mất đi lượng đường đã cho vào cốc. Ví dụ, cùng một lượng mật ong dù pha với 200ml hay 500ml nước thì lượng carbohydrate từ phần mật ong đó về cơ bản vẫn không thay đổi.

Đây là điều người bệnh cần lưu ý bởi một số người có thói quen pha mật ong vào bình nước lớn và uống nhiều lần trong ngày với suy nghĩ mật ong đã được pha loãng nên không ảnh hưởng nhiều đến đường huyết.

2.3. Mật ong có tốt hơn đường trắng đối với người tiểu đường không?

Mật ong và đường trắng có sự khác nhau về thành phần và mức độ chế biến. Mật ong còn chứa một lượng nhỏ các hợp chất tự nhiên khác và chỉ số đường huyết (GI) thường được ghi nhận ở mức khoảng 55-58, thấp hơn đôi chút so với đường trắng là khoảng 65.

Tuy nhiên, mức chênh lệch này chưa đủ để xem mật ong là lựa chọn an toàn hơn cho người tiểu đường. Trên thực tế, cả mật ong và đường trắng đều làm tăng đường huyết, và với cùng khẩu phần là một thìa, lượng carbohydrate và năng lượng trong mật ong lại nhỉnh hơn một chút so với đường trắng. Vì vậy, không nên thay đường trắng bằng mật ong rồi sử dụng với số lượng lớn vì cho rằng mật ong “tự nhiên” nên không ảnh hưởng đến bệnh tiểu đường.

Quan trọng hơn việc lựa chọn mật ong hay đường trắng là kiểm soát tổng lượng đường và carbohydrate trong chế độ ăn hằng ngày.

Mật ong vẫn chứa đường, vì vậy người mắc tiểu đường cần kiểm soát lượng sử dụng thay vì dùng tùy ý

2.4. Người tiểu đường có nên uống mật ong hằng ngày không?

Không nên hình thành thói quen uống mật ong hằng ngày nếu chưa xác định lượng sử dụng phù hợp với chế độ ăn và tình trạng kiểm soát đường huyết.

Nếu muốn sử dụng mật ong thường xuyên, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để cân đối với lượng carbohydrate từ cơm, bún, mì, bánh mì, trái cây, sữa và những thực phẩm khác.

Đặc biệt, những người đang có đường huyết cao hoặc khó kiểm soát không nên tự bổ sung mật ong thường xuyên với mục đích bồi bổ sức khỏe.

>> Tìm hiểu thêm: Bệnh tiểu đường uống gì và không nên uống gì?

3. Lưu ý khi sử dụng mật ong ở bệnh nhân tiểu đường

Sau khi biết tiểu đường có uống được mật ong không, người bệnh cần quan tâm đến cách sử dụng. Kiểm soát khẩu phần và tổng lượng carbohydrate quan trọng hơn việc chỉ lựa chọn một loại mật ong được quảng cáo là tốt cho sức khỏe.

3.1. Kiểm soát lượng mật ong sử dụng

Không có một lượng mật ong cố định phù hợp với tất cả các trường hợp mắc tiểu đường. Nhu cầu dinh dưỡng và khả năng kiểm soát đường huyết của mỗi người khác nhau.

Vì vậy, thay vì rót mật ong theo cảm tính, người bệnh nên định lượng lượng sử dụng cụ thể và tính phần carbohydrate này vào khẩu phần trong ngày. Khi bắt đầu bổ sung mật ong vào khẩu phần ăn, người bệnh có thể đo đường huyết khoảng 1-2 giờ sau ăn trong vài lần để theo dõi phản ứng của cơ thể, đồng thời trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xác định định mức mật ong phù hợp.

Đồng thời, không nên vì đã hạn chế đường trắng mà tăng lượng mật ong sử dụng. Việc thay thế chất tạo ngọt nhưng không kiểm soát tổng lượng đường vẫn có thể ảnh hưởng đến mục tiêu kiểm soát glucose máu.

Người mắc tiểu đường nên định lượng mật ong thay vì sử dụng theo cảm tính để kiểm soát lượng carbohydrate nạp vào cơ thể

3.2. Không uống nước mật ong thay nước lọc

Nước mật ong không nên được sử dụng thay thế hoàn toàn cho nước lọc trong ngày. Nếu liên tục uống nước có mật ong, người bệnh có thể vô tình bổ sung thêm đường nhiều lần trong ngày. Về lâu dài, điều này có thể gây khó khăn cho việc kiểm soát tổng năng lượng và carbohydrate. Nước lọc vẫn nên là nguồn bổ sung nước chính hằng ngày.

3.3. Tính mật ong vào tổng lượng carbohydrate

Mật ong không phải là nguồn carbohydrate duy nhất trong chế độ ăn. Cơm, bún, phở, bánh mì, khoai, sữa, trái cây và nhiều loại thực phẩm khác cũng cung cấp carbohydrate. Do đó, khi thêm mật ong vào bữa ăn, người bệnh cần xem xét tổng thể khẩu phần thay vì đánh giá riêng lượng mật ong.

Điều này đặc biệt quan trọng với những người đang áp dụng chế độ đếm carbohydrate hoặc sử dụng insulin theo hướng dẫn điều trị.

Mật ong cần được tính cùng các nguồn carbohydrate khác trong khẩu phần ăn của người bệnh tiểu đường

3.4. Hạn chế kết hợp mật ong với thực phẩm nhiều đường

Cùng là một thìa mật ong, nhưng khi ăn riêng và khi ăn kèm bánh ngọt, sữa đặc hoặc đồ uống có đường, tổng lượng carbohydrate sẽ chênh lệch rất nhiều.

Người bệnh nên hạn chế các cách kết hợp làm tăng nhanh lượng đường trong cả bữa ăn, chẳng hạn trà mật ong thêm đường, mật ong pha cùng sữa đặc hoặc các món tráng miệng vốn đã chứa nhiều đường.

3.5. Chú ý thành phần của sản phẩm mật ong chế biến sẵn

Không phải sản phẩm có tên “mật ong” nào cũng chỉ chứa mật ong nguyên chất. Một số loại đồ uống, siro, thực phẩm chế biến hoặc sản phẩm tạo ngọt từ mật ong có thể được bổ sung thêm đường và các thành phần khác.

Người mắc tiểu đường nên đọc bảng thành phần và thông tin dinh dưỡng để biết lượng carbohydrate, đường và khẩu phần khuyến nghị của sản phẩm.

3.6. Không dùng mật ong thay thế thuốc điều trị

Mật ong không phải là thuốc điều trị bệnh tiểu đường và không có vai trò thay thế insulin hoặc thuốc hạ đường huyết được bác sĩ chỉ định.

Người bệnh không nên tự ngừng thuốc, giảm liều hoặc thay đổi phác đồ chỉ vì đang sử dụng mật ong hoặc các thực phẩm được quảng cáo có khả năng “ổn định đường huyết tự nhiên”.

>> Tìm hiểu thêm: Nước ép trái cây dành cho người tiểu đường: Uống sao cho đúng?

4. Những thức uống phù hợp với bệnh nhân tiểu đường

Người mắc tiểu đường nên cân nhắc một số lựa chọn đồ uống không đường hoặc chứa ít đường hơn.

4.1. Nước lọc

Nước lọc là lựa chọn phù hợp để bổ sung nước hằng ngày. Nước không chứa đường và carbohydrate nên không trực tiếp làm tăng đường huyết. Nếu cảm thấy nước lọc khó uống, có thể thay đổi hương vị bằng một vài lát chanh, dưa chuột hoặc lá bạc hà mà không cần bổ sung đường hay mật ong.

Nước lọc, trà không đường và các loại đồ uống không bổ sung đường là những lựa chọn phù hợp hơn để sử dụng hằng ngày

4.2. Trà không đường

Các loại trà không bổ sung đường có thể giúp thay đổi khẩu vị mà không làm tăng lượng đường trong đồ uống.

Người bệnh nên hạn chế các loại trà đóng chai, trà sữa hoặc trà pha sẵn có bổ sung đường, siro và các loại topping chứa nhiều carbohydrate.

4.3. Cà phê không đường

Cà phê nguyên chất không thêm đường cũng là một lựa chọn có thể cân nhắc. Tuy nhiên, cần chú ý đến các thành phần được thêm vào như đường, sữa đặc, kem béo hay siro.

Một cốc cà phê nguyên chất và một cốc cà phê sữa có thể khác nhau đáng kể về lượng đường và năng lượng.

4.4. Nước có hương vị tự nhiên không thêm đường

Một vài lát chanh, cam, dưa chuột hoặc lá bạc hà có thể giúp nước có hương vị dễ uống hơn mà không cần bổ sung nhiều chất tạo ngọt.

Đối với người thường xuyên uống đồ ngọt, giảm dần độ ngọt của đồ uống cũng là một cách để thay đổi khẩu vị và hỗ trợ kiểm soát lượng đường trong chế độ ăn lâu dài.

Giảm dần độ ngọt của đồ uống giúp người mắc tiểu đường hạn chế lượng đường bổ sung trong chế độ ăn

Như vậy, khi tìm hiểu người bị tiểu đường có uống được mật ong không, người bệnh không nhất thiết kiêng hoàn toàn nhưng vẫn cần xem xét tổng lượng carbohydrate, chế độ ăn, thuốc điều trị và khả năng kiểm soát đường huyết của bản thân. Nếu đường huyết thường xuyên cao, khó kiểm soát hoặc đang sử dụng thuốc điều trị, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp.