Trật khớp lưng phải làm sao? 5 dấu hiệu và cách xử lý đúng

Trật khớp lưng là hiện tượng khớp cột sống bị lệch khỏi vị trí bình thường, gây đau lưng dữ dội, co cứng cơ và hạn chế vận động. Người bệnh thường nhận ra tình trạng này qua các dấu hiệu như đau đột ngột, sưng tấy, co cơ mạnh, biến dạng vùng lưng và khó khăn khi cử động. Khi gặp tình trạng này, cách xử lý đúng gồm nghỉ ngơi, cố định lưng bằng đai hoặc nẹp, chườm nóng/lạnh để giảm đau, dùng thuốc theo hướng dẫn bác sĩ, và thực hiện vật lý trị liệu hoặc các bài tập hỗ trợ sau khi cơn đau giảm. Bài viết này của MSC Clinic sẽ cung cấp cái nhìn tổng thể và chi tiết nhất về tình trạng trật khớp lưng, giúp người  bệnh nhận biết kịp thời và điều trị chính xác để bảo vệ sức khỏe xương khớp của mình.

Trật khớp lưng khiến người bệnh phải đối mặt với những cơn đau dai dẳng

1. Tổng quan về trật khớp lưng

1.1. Trật khớp lưng là gì?

Trật khớp lưng là tình trạng một đốt sống trượt ra khỏi vị trí bình thường so với đốt sống liền kề bên dưới, thường gặp ở vùng thắt lưng (L4-L5 hoặc L5-S1), gây mất vững cột sống và chèn ép thần kinh.

Trật khớp lưng là tình trạng mất kết nối của hai đốt sống kế tiếp nhau

1.2. Các mức độ trật khớp lưng

Y khoa chia trật khớp lưng thành 5 cấp độ dựa trên hình ảnh học (X-quang, CT Scan):

Tỷ lệ trượt của đốt sống càng lớn thì tình trạng trật khớp lưng càng nghiêm trọng

>> Tìm hiểu thêm: Cách chữa thoái hóa đốt sống lưng L4 L5 hiệu quả

2. Nguyên nhân gây trật khớp lưng

2.1. Chấn thương do lực tác động mạnh

Đây là nhóm nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao nhất trong các ca cấp cứu trật khớp lưng:

• Tai nạn giao thông: Những cú va chạm trực diện hoặc từ phía sau tạo ra lực quán tính lớn khiến cột sống bị gập hoặc vặn xoắn đột ngột vượt quá giới hạn của dây chằng.
• Ngã từ trên cao: Rơi tự do và tiếp đất bằng mông hoặc lưng khiến lực nén dọc trục ép mạnh lên các đốt sống, gây vỡ diện khớp và trật khớp.
• Chấn thương vai khi chơi thể thao: Các vận động viên cử tạ, thể dục dụng cụ hoặc bóng đá thường xuyên thực hiện các động tác quá tầm vận động của lưng, dẫn đến trật khớp.

Chấn thương khi chơi thể thao ảnh hưởng tới phần lưng gây trật khớp lưng

2.2. Sinh hoạt và lao động sai tư thế

• Bưng bê vật nặng sai cách: Thay vì sử dụng cơ đùi và giữ lưng thẳng, nhiều người lại khom lưng và dùng sức mạnh của cột sống để nhấc vật nặng. Điều này tạo ra một lực đòn bẩy khổng lồ lên các đốt sống thắt lưng (L4-L5, L5-S1), khiến chúng dễ dàng bị trượt hoặc trật ra ngoài.
• Động tác vặn mình đột ngột: Động tác bất ngờ xoay người sang một bên gây lực xoắn cực kỳ nguy hiểm đối với các bao khớp.

Bê vật nặng sai cách tạo áp lực lớn lên phần lưng

2.3. Thoái hóa và yếu tố bẩm sinh

• Quá trình lão hóa và thoái hóa cột sống: Tuổi tác tăng lên khiến dây chằng mất đi độ đàn hồi, đĩa đệm bị xẹp xuống làm khoảng cách giữa các đốt sống hẹp lại, tạo điều kiện cho các diện khớp dễ dàng trượt lên nhau.
• Hở eo đốt sống: Một số người có khiếm khuyết bẩm sinh ở phần eo của đốt sống, khiến cho cấu trúc này yếu hơn bình thường và dễ bị trật khớp ngay cả khi chỉ có tác động nhẹ.

>> Xem thêm: Tìm hiểu thoái hóa cột sống lưng

Hở eo đốt sống là tình trạng bẩm sinh gây nguy cơ trật khớp cao

3. Dấu hiệu trật khớp lưng

Triệu chứng của trật khớp lưng có thể từ âm ỉ đến dữ dội. Việc nhận biết sớm giúp ngăn ngừa tổn thương tủy sống không thể phục hồi.

3.1. Cơn đau cấp tính và khu trú

Bệnh nhân thường nghe thấy tiếng “khục” hoặc “rắc” ngay tại thời điểm chấn thương. Cơn đau sau đó sẽ dữ dội đến mức bệnh nhân không thể đứng thẳng hoặc thay đổi tư thế. Đau thường tập trung tại một điểm cụ thể trên cột sống thắt lưng.

3.2. Biến dạng cột sống

• Khi quan sát từ phía sau, cột sống có thể bị lệch trục (vẹo sang trái hoặc phải).
• Có thể xuất hiện một khoảng hõm hoặc một điểm nhô xương bất thường dọc theo đường giữa lưng.
• Vùng cơ quanh cột sống bị co thắt mạnh, cứng như đá nhằm mục đích bảo vệ cột sống nhưng lại gây đau tăng.

>> Đọc thêm: Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Vùng cơ quanh cột sống co thắt, cứng là dấu hiệu của trật khớp lưng

3.3. Các triệu chứng chèn ép thần kinh (Dấu hiệu nguy kịch)

Nếu đốt sống bị trật gây chèn ép tủy sống hoặc rễ thần kinh, bệnh nhân sẽ gặp các triệu chứng sau:

• Tê bì: Cảm giác tê như điện giật lan từ lưng xuống đùi, bắp chân và bàn chân.
• Yếu cơ: Không thể thực hiện các động tác đơn giản như đứng bằng gót chân hoặc mũi chân.
• Hội chứng chùm đuôi ngựa: Đây là một tình trạng cấp cứu ngoại khoa. Bệnh nhân bị mất cảm giác vùng yên ngựa (mông, háng), mất kiểm soát đại tiểu tiện và rối loạn chức năng sinh dục.

Hội chứng chùm đuôi ngựa xảy ra khi đốt sống chèn ép tủy sống hoặc rễ thần kinh

4. Biến chứng trật khớp lưng

4.1. Liệt chi dưới

Tình trạng chèn ép kéo dài khiến các sợi thần kinh bị thiếu máu cục bộ và chết dần. Nếu không giải ép kịp thời, bệnh nhân có thể bị liệt hoàn toàn chi dưới, phải gắn bó với xe lăn suốt đời.

4.2. Đau thần kinh tọa mạn tính

Ngay cả khi khớp đã được đưa về vị trí cũ, tổn thương rễ thần kinh trước đó có thể gây ra những cơn đau thần kinh kéo dài, khó điều trị bằng các loại thuốc giảm đau thông thường.

Đau thần kinh tọa là biến chứng gây mệt mỏi kéo dài 

4.3. Biến dạng cột sống vĩnh viễn

Cơ thể sẽ cố gắng thích nghi với vị trí khớp sai lệch bằng cách thay đổi cấu trúc xương và dây chằng xung quanh. Kết quả là bệnh nhân bị gù vẹo, làm thay đổi trọng tâm cơ thể và gây đau đớn cho các khớp khác như háng và đầu gối.

Trật khớp lưng không được điều trị có thể gây biến dạng cột sống

5. Cách sơ cứu khi bị trật khớp lưng

Dừng hoạt động ngay lập tức 

Ngay khi cảm thấy cơn đau nhói xuất hiện đột ngột ở vùng lưng, đặc biệt là sau khi va chạm mạnh, té ngã hoặc vận động quá sức, bạn cần dừng ngay mọi hoạt động để tránh làm tổn thương lan rộng hoặc gây ảnh hưởng đến cột sống và hệ thần kinh.

Giữ cơ thể ở tư thế ổn định và tránh di chuyển

Bạn hãy nằm xuống một mặt phẳng cứng, có thể nằm ngửa và kê gối mỏng dưới lưng hoặc đầu gối để giảm áp lực lên vùng cột sống bị ảnh hưởng. Tuyệt đối không cố gắng ngồi dậy, vặn mình hoặc nhờ người khác đỡ dậy nếu chưa có sự đánh giá từ nhân viên y tế.

Không tự ý nắn chỉnh khớp

Tuyệt đối không tự ý nắn chỉnh khớp hoặc nhờ người bẻ vặn lưng có thể gây tổn thương dây chằng, đĩa đệm hoặc thậm chí là ảnh hưởng đến tủy sống. Các phương pháp này cần do chuyên gia thực hiện để đảm bảo an toàn.

Việc nắn chỉnh phải do bác sĩ chuyên khoa thực hiện 

Chườm lạnh giảm đau

Trong 24 – 48 giờ đầu tiên sau khi bị trật khớp, chườm lạnh giúp giảm phản ứng viêm, làm dịu cơn đau và hạn chế sưng tấy. Bạn có thể dùng túi đá hoặc khăn lạnh đặt lên vùng lưng bị tổn thương trong 15 – 20 phút mỗi lần, thực hiện nhiều lần trong ngày.

Lưu ý: Không chườm đá trực tiếp lên da để tránh gây bỏng lạnh.

6. Phương pháp điều trị trật khớp lưng hiện đại

Y học hiện đại có nhiều cách để xử lý trật khớp lưng tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng.

6.1. Điều trị nội khoa và bảo tồn

Đối với những trường hợp trật nhẹ, không có tổn thương thần kinh:

• Nghỉ ngơi tuyệt đối: Sử dụng giường nệm cứng trong 2-4 tuần đầu, không di chuyển tác động đến vùng cột sống.
• Dùng thuốc: Có thể sử dụng các thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) với liều phù hợp và thuốc giãn cơ nhằm làm giảm tình trạng co thắt cơ. Tuy nhiên, việc dùng thuốc cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ sau khi thăm khám, tránh tự ý sử dụng vì có thể làm che lấp triệu chứng và ảnh hưởng đến việc chẩn đoán.
• Áo nẹp cột sống: Giúp hỗ trợ trọng lượng cơ thể thay cho cột sống đang bị thương, tạo điều kiện cho dây chằng lành lại.

Sử dụng áo nẹp cột sống hỗ trợ cần có chỉ định từ bác sĩ

6.2. Can thiệp vật lý trị liệu

Sau giai đoạn cấp tính, vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng giúp người bệnh phục hồi hiệu quả:

• Kéo giãn cột sống bằng máy: Giúp tăng khoảng cách giữa các đốt sống, tạo điều kiện đưa đốt sống về vị trí cũ một cách tự nhiên.
• Bài tập tăng cường cơ lõi: Tập trung vào nhóm cơ bụng và cơ dựng gai để tạo ra một “áo nẹp cơ bắp” tự nhiên bảo vệ cột sống.

Vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi 

6.3. Phẫu thuật – Giải pháp cuối cùng

Khi các phương pháp trên thất bại hoặc có dấu hiệu liệt, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật:

• Phẫu thuật giải ép: Loại bỏ phần xương hoặc đĩa đệm đang chèn ép thần kinh.
• Phẫu thuật hàn xương: Sử dụng các vít titan và thanh nối để cố định chặt các đốt sống bị trật. Sau một thời gian, các đốt sống này sẽ dính liền thành một khối thống nhất, chấm dứt tình trạng trượt khớp.

Phẫu thuật là phương án cuối cùng đối với các trường hợp trật khớp lưng nghiêm trọng

Trật khớp lưng là một bài toán khó nhưng vẫn có lời giải nếu chúng ta nhận diện sớm và xử trí kịp thời. Đừng phớt lờ những cơn đau lưng sau chấn thương, bởi đó có thể là lời kêu cứu của cột sống. Hãy chủ động thăm khám và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ để giữ gìn cột sống của mình.

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: MSC International Clinic Vietnam | Hanoi
• MSC Quảng Ninh: Phòng khám MSC Quảng Ninh | Ha Long