Bệnh rễ thần kinh cổ là gì? Nguyên nhân và biểu hiện

Bệnh rễ thần kinh cổ là một trong những nguyên nhân thường gặp gây đau cổ vai gáy kèm tê bì hoặc yếu cánh tay. Tình trạng này xảy ra khi rễ thần kinh ở cột sống cổ bị chèn ép hoặc kích thích, ảnh hưởng đến khả năng dẫn truyền tín hiệu thần kinh và làm suy giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển nặng hơn, gây hạn chế vận động và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Trong bài viết dưới đây, MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng, mức độ nguy hiểm cũng như các phương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh rễ thần kinh cổ.

Bệnh rễ thần kinh cổ xảy ra khi rễ thần kinh vùng cột sống cổ bị chèn ép, gây đau cổ, tê bì và đau lan xuống vai, cánh tay 

1. Bệnh rễ thần kinh cổ là gì?

Bệnh rễ thần kinh cổ là tình trạng một hoặc nhiều rễ thần kinh xuất phát từ tủy sống vùng cổ bị chèn ép hoặc tổn thương, gây đau và rối loạn cảm giác dọc theo đường đi của dây thần kinh. Trong y khoa, tình trạng này còn được gọi là cervical radiculopathy.

Không giống như đau mỏi cổ thông thường, bệnh rễ thần kinh cổ thường gây đau lan từ vùng cổ xuống vai, cánh tay hoặc các ngón tay theo đúng đường đi của dây thần kinh bị ảnh hưởng. Một số người còn xuất hiện tê bì, châm chích hoặc giảm sức cơ, gây khó khăn khi cầm nắm đồ vật hoặc thực hiện các động tác thường ngày.

Khi rễ thần kinh cổ bị chèn ép, người bệnh có thể xuất hiện đau cổ kèm tê bì hoặc yếu cánh tay theo đường đi của dây thần kinh

2. Nguyên nhân gây bệnh rễ thần kinh cổ

Rễ thần kinh cổ có thể bị chèn ép bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc xác định đúng nguyên nhân không chỉ giúp điều trị hiệu quả mà còn góp phần hạn chế nguy cơ tái phát.

2.1. Thoái hóa cột sống cổ

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Theo thời gian, đĩa đệm mất dần tính đàn hồi, chiều cao đĩa đệm giảm và các gai xương có thể hình thành quanh cột sống. Những thay đổi này làm hẹp lỗ liên hợp – nơi rễ thần kinh đi qua, dẫn đến chèn ép và gây đau – có thể tiến triển dần theo thời gian, khiến rễ thần kinh bị chèn ép mỗi khi cử động cổ, đau kéo dài kèm tê hoặc yếu cánh tay.

Tình trạng này thường gặp ở người trung niên và cao tuổi, nhưng cũng có thể xuất hiện sớm ở người thường xuyên làm việc sai tư thế hoặc chịu áp lực lớn lên vùng cổ.

>> Tìm hiểu thêm: Thoái hóa đốt sống cổ đau vai gáy: Xử lý thế nào?

2.2. Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Khi bao xơ đĩa đệm bị rách, nhân nhầy bên trong có thể thoát ra ngoài và chèn ép trực tiếp vào rễ thần kinh. Người bệnh thường xuất hiện đau cổ cấp tính kèm đau lan xuống vai và cánh tay. Triệu chứng có thể tăng lên khi cúi đầu, xoay cổ hoặc ho, hắt hơi.

Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ là nguyên nhân thường gặp ở người trong độ tuổi lao động, đặc biệt là những người mang vác nặng hoặc duy trì tư thế cổ không đúng trong thời gian dài.

Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ là một trong những nguyên nhân phổ biến gây chèn ép rễ thần kinh cổ

2.3. Chấn thương vùng cổ

Tai nạn giao thông, té ngã hoặc chấn thương khi chơi thể thao có thể làm tổn thương đĩa đệm, dây chằng hoặc các cấu trúc quanh cột sống cổ. Nếu rễ thần kinh bị chèn ép sau chấn thương, người bệnh có thể xuất hiện đau cổ dữ dội, hạn chế vận động và các triệu chứng thần kinh ở tay.

2.4. Một số nguyên nhân khác

Ít gặp hơn nhưng vẫn cần lưu ý là các trường hợp khối u, nhiễm trùng cột sống hoặc bệnh lý viêm có thể gây chèn ép rễ thần kinh cổ. Những trường hợp này thường cần được thăm khám chuyên sâu để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.

3. Triệu chứng bệnh rễ thần kinh cổ

Triệu chứng của bệnh rễ thần kinh cổ phụ thuộc vào vị trí rễ thần kinh bị tổn thương cũng như mức độ chèn ép. Tuy nhiên, đa số người bệnh đều có những biểu hiện đặc trưng sau:

• Đau cổ lan xuống vai và cánh tay: Đây là triệu chứng điển hình nhất. Cơn đau thường bắt đầu ở vùng cổ, sau đó lan xuống vai, cánh tay và có thể kéo dài đến cẳng tay hoặc các ngón tay. Đau thường tăng khi xoay cổ, ngửa cổ hoặc duy trì một tư thế quá lâu.
• Tê bì và châm chích: Người bệnh có thể cảm thấy tê hoặc kiến bò ở vai, cánh tay, bàn tay hoặc các đầu ngón tay. Vị trí tê thường tương ứng với rễ thần kinh bị ảnh hưởng.
• Yếu cơ: Khi tình trạng chèn ép kéo dài, khả năng dẫn truyền thần kinh bị suy giảm, khiến người bệnh yếu cơ ở cánh tay hoặc bàn tay. Một số người gặp khó khăn khi cầm nắm đồ vật, xoay nắm cửa hoặc nâng cánh tay lên cao.
• Giảm phản xạ: Ở một số trường hợp, bác sĩ có thể phát hiện phản xạ gân xương giảm khi thăm khám thần kinh. Đây là dấu hiệu cho thấy rễ thần kinh đã bị ảnh hưởng rõ rệt và cần được đánh giá kỹ hơn.
• Cứng cổ và hạn chế vận động: Ngoài các triệu chứng thần kinh, nhiều người còn có cảm giác cứng cổ, khó quay đầu hoặc đau tăng sau khi ngồi làm việc lâu. Điều này khiến các hoạt động sinh hoạt và lao động hằng ngày trở nên khó khăn hơn.

>> Đọc thêm: Bả vai đau nhức không giơ lên cao được là dấu hiệu bệnh lý gì?

Tê bì, châm chích hoặc giảm sức cơ ở cánh tay, bàn tay có thể xảy ra khi rễ thần kinh cổ bị chèn ép kéo dài

4. Bệnh rễ thần kinh cổ có nguy hiểm không?

Trong nhiều trường hợp, bệnh rễ thần kinh cổ có thể được kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện và điều trị sớm. Tuy nhiên, nếu tình trạng chèn ép kéo dài, rễ thần kinh có thể bị tổn thương nghiêm trọng hơn, làm tăng nguy cơ đau mạn tính, giảm chức năng vận động và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Một số người bệnh có thể bị yếu cơ tiến triển, teo cơ cánh tay hoặc giảm khả năng cầm nắm nếu không được điều trị kịp thời. Trường hợp nguyên nhân là thoát vị đĩa đệm lớn hoặc hẹp ống sống cổ nặng, chèn ép có thể ảnh hưởng đến tủy sống và gây ra các rối loạn vận động nghiêm trọng hơn.

Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện đau cổ kéo dài kèm tê bì hoặc yếu tay. Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ tổn thương và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, từ đó hạn chế nguy cơ biến chứng lâu dài.

Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh rễ thần kinh cổ có thể ảnh hưởng đến chức năng vận động và chất lượng cuộc sống

5. Chẩn đoán bệnh rễ thần kinh cổ

Việc chẩn đoán bệnh rễ thần kinh cổ không chỉ dựa vào triệu chứng đau cổ hay tê tay mà cần kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Điều này giúp bác sĩ xác định chính xác vị trí rễ thần kinh bị chèn ép, mức độ tổn thương cũng như nguyên nhân gây bệnh.

Trong quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh, thời điểm xuất hiện triệu chứng, vị trí đau lan và mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt. Đồng thời, người bệnh sẽ được kiểm tra sức cơ, phản xạ gân xương, cảm giác ở cánh tay và thực hiện một số nghiệm pháp chuyên biệt để đánh giá tình trạng chèn ép rễ thần kinh.

Để xác định nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang cột sống cổ nhằm đánh giá tình trạng thoái hóa, gai xương hoặc hẹp khe đĩa đệm. Trong trường hợp nghi ngờ thoát vị đĩa đệm hoặc chèn ép thần kinh, cộng hưởng từ (MRI) thường là phương pháp có giá trị cao vì cho phép quan sát rõ đĩa đệm, rễ thần kinh và tủy sống. Một số trường hợp có thể cần chụp CT hoặc đo điện cơ để đánh giá mức độ tổn thương thần kinh và loại trừ các bệnh lý khác.

Chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ xác định vị trí và mức độ chèn ép rễ thần kinh để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp

6. Điều trị bệnh rễ thần kinh cổ

Mục tiêu điều trị bệnh rễ thần kinh cổ là giảm đau, giải phóng chèn ép rễ thần kinh, phục hồi chức năng vận động và hạn chế nguy cơ tái phát. Phương pháp điều trị sẽ được lựa chọn dựa trên nguyên nhân gây bệnh, mức độ chèn ép và tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Với phần lớn trường hợp ở giai đoạn sớm, người bệnh được điều trị bảo tồn bằng cách kết hợp nghỉ ngơi hợp lý, điều chỉnh tư thế sinh hoạt, sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ và tập phục hồi chức năng. Các bài tập giúp tăng sức mạnh cơ vùng cổ, vai và cải thiện tư thế có vai trò quan trọng trong việc giảm áp lực lên rễ thần kinh.

Phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng trong điều trị bệnh rễ thần kinh cổ, giúp giảm đau và tê bì

Đối với những trường hợp đau kéo dài hoặc đáp ứng kém với điều trị bảo tồn, bác sĩ sẽ đánh giá thêm để lựa chọn các phương pháp điều trị phù hợp. Nếu nguyên nhân là thoát vị đĩa đệm lớn hoặc chèn ép thần kinh nghiêm trọng gây yếu cơ tiến triển, người bệnh có thể được cân nhắc điều trị ngoại khoa theo chỉ định.

Điều quan trọng là người bệnh không nên tự ý xoa bóp mạnh vùng cổ hoặc kéo giãn cột sống khi chưa được bác sĩ đánh giá, bởi việc tác động không đúng cách có thể khiến tình trạng chèn ép trở nên nghiêm trọng hơn.

7. Khám và điều trị bệnh rễ thần kinh cổ tại MSC Clinic

Bệnh rễ thần kinh cổ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như thoái hóa cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm hay hẹp lỗ liên hợp. Vì vậy, việc xác định đúng nguyên nhân gây chèn ép rễ thần kinh là yếu tố quan trọng để xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả.

Tại MSC Clinic, người bệnh được thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp có nhiều năm kinh nghiệm. Bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng với các phương tiện chẩn đoán hình ảnh để đánh giá vị trí tổn thương, mức độ chèn ép và ảnh hưởng đến chức năng vận động trước khi đưa ra kế hoạch điều trị.

Tại MSC Clinic, người bệnh được thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp để xác định nguyên nhân và xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa

Dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa. Bên cạnh điều trị nội khoa và phục hồi chức năng, MSC Clinic còn ứng dụng các kỹ thuật y học tái tạo trong những trường hợp có chỉ định nhằm hỗ trợ phục hồi mô tổn thương, giảm đau và cải thiện chức năng vận động.

Đội ngũ chuyên gia tại MSC Clinic gồm BSCKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn Phòng khám Đa khoa MSC với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Cơ xương khớp; ThS.BS Nguyễn Trần Trung – Phó Trưởng khoa Cơ Xương Khớp, Bệnh viện E, TS.BS Hữu Thị Chung – Nguyên Trưởng Khoa khám bệnh theo yêu cầu và Nguyên Phó trưởng Khoa Cơ xương khớp Bệnh viện E và BSCKII Nguyễn Đức Hiếu – bác sĩ Nội Cơ xương khớp, trực tiếp thăm khám và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp cho từng người bệnh.

8. Cách phòng ngừa bệnh rễ thần kinh cổ

Dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn bệnh rễ thần kinh cổ, việc duy trì lối sống khoa học và bảo vệ cột sống cổ đúng cách có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.

Người làm việc văn phòng nên điều chỉnh tư thế ngồi đúng, giữ màn hình máy tính ngang tầm mắt và tránh cúi đầu quá lâu khi sử dụng điện thoại. Sau mỗi 30-60 phút làm việc, nên đứng dậy vận động nhẹ hoặc thực hiện các bài tập giãn cơ vùng cổ và vai để giảm áp lực lên cột sống.

Bên cạnh đó, duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện thể dục thường xuyên và tăng cường sức mạnh cho nhóm cơ cổ, vai, lưng cũng góp phần nâng đỡ cột sống tốt hơn. Khi mang vác vật nặng hoặc chơi thể thao, cần thực hiện đúng kỹ thuật để hạn chế chấn thương vùng cổ.

Đặc biệt, nếu xuất hiện đau cổ kéo dài kèm tê bì hoặc yếu cánh tay, người bệnh không nên tự điều trị tại nhà trong thời gian dài mà cần chủ động thăm khám để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.

Các động tác kéo giãn cơ cổ giúp giảm áp lực lên cột sống cổ, góp phần phòng ngừa bệnh rễ thần kinh cổ

Bệnh rễ thần kinh cổ là tình trạng thường gặp, có thể gây đau cổ, tê bì và yếu cánh tay nếu rễ thần kinh bị chèn ép kéo dài. Việc nhận biết sớm triệu chứng, xác định đúng nguyên nhân và điều trị kịp thời sẽ giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả, hạn chế biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Nếu bạn thường xuyên bị đau cổ vai gáy kèm tê lan xuống cánh tay hoặc các triệu chứng kéo dài không cải thiện, hãy chủ động thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín. Tại MSC Clinic, đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp sẽ trực tiếp đánh giá tình trạng, xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa và đồng hành cùng người bệnh trong quá trình phục hồi chức năng, hướng tới mục tiêu cải thiện vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống.