6 triệu chứng men gan cao không nên bỏ qua: Khi nào cần khám?

Triệu chứng men gan cao có thể gồm mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân, chán ăn, buồn nôn, đau tức hạ sườn phải, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu, ngứa da, bụng to, phù chân hoặc dễ bầm tím. Tuy nhiên, men gan tăng đôi khi không gây biểu hiện rõ ràng, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi tình trạng gan đã cần được kiểm tra kỹ hơn. Đặc biệt, nếu xuất hiện vàng da tăng nhanh, nôn ra máu, lú lẫn, khó đánh thức, thay đổi ý thức hoặc bụng to nhanh kèm khó thở, người bệnh cần được thăm khám y tế sớm. Trong bài viết dưới đây, MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ những dấu hiệu cần lưu ý và thời điểm nên chủ động thăm khám.

Men gan cao có thể diễn biến âm thầm, nhiều người chỉ phát hiện bất thường khi xét nghiệm máu 

1. Men gan cao là gì?

Men gan là các enzyme tham gia vào quá trình chuyển hóa trong cơ thể, trong đó một số enzyme tập trung nhiều tại tế bào gan. Khi tế bào gan bị tổn thương hoặc hệ thống đường mật gặp bất thường, nồng độ các enzyme này trong máu có thể tăng lên.

Men gan cao không phải là một bệnh lý riêng biệt mà là dấu hiệu xét nghiệm có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau. Trong các xét nghiệm đánh giá sức khỏe gan, bốn chỉ số men gan thường được quan tâm gồm:

• ALT (SGPT): Có nhiều trong tế bào gan, thường tăng khi tế bào gan bị tổn thương.
• AST (SGOT): Có ở gan, cơ và một số cơ quan khác. Vì vậy, AST tăng không phải lúc nào cũng do bệnh gan.
• GGT: Hỗ trợ bác sĩ đánh giá một số bất thường liên quan đến gan và đường mật.
• ALP: Có thể tăng trong bệnh lý đường mật nhưng cũng có nguồn gốc từ xương và một số mô khác.

Nguyên nhân gây tăng men gan khá đa dạng, bao gồm viêm gan virus, gan nhiễm mỡ, bệnh gan liên quan đến rượu bia, tổn thương gan do thuốc hoặc một số bệnh lý ngoài gan.

ALT, AST, GGT và ALP là những chỉ số men gan thường được sử dụng để đánh giá tình trạng gan mật 

2. Chỉ số men gan bao nhiêu là cao?

Không có một ngưỡng men gan chung áp dụng cho tất cả mọi người. Khoảng tham chiếu của ALT, AST, GGT và ALP có thể khác nhau tùy độ tuổi, giới tính và phương pháp xét nghiệm.

Giới hạn trên thường gặp của ALT và AST ở người trưởng thành vào khoảng 35-40 U/L đối với nam và 25-30 U/L đối với nữ. Đối với GGT, khoảng tham chiếu phổ biến là khoảng 5-36 U/L ở nữ và 8-61 U/L ở nam. ALP ở người trưởng thành thường nằm trong khoảng 44-147 U/L; ở trẻ em và thanh thiếu niên có thể có mức cao hơn do quá trình phát triển xương. Tuy nhiên, đây chỉ là những giá trị tham khảo, không thay thế khoảng tham chiếu được ghi trên phiếu xét nghiệm của từng cơ sở y tế.

Nếu kết quả vượt giới hạn tham chiếu, bác sĩ sẽ xem xét mức tăng, chỉ số nào đang bất thường và sự thay đổi qua các lần kiểm tra để xác định hướng đánh giá tiếp theo.

Đặc biệt, men gan tăng chưa đủ để nhận định suy giảm chức năng gan. ALT và AST chủ yếu cung cấp thông tin về tình trạng tổn thương tế bào gan, trong khi khả năng hoạt động của gan cần được đánh giá thêm thông qua các chỉ số bilirubin, albumin, khả năng đông máu và những dấu hiệu lâm sàng khác.

Mức tăng men gan không phản ánh trực tiếp mức độ tổn thương hay khả năng hoạt động của gan 

3. 6 triệu chứng men gan cao thường gặp cần chú ý

Men gan cao thường không trực tiếp gây ra triệu chứng. Những biểu hiện mà người bệnh gặp phải chủ yếu xuất phát từ bệnh lý hoặc tình trạng tổn thương gan mật đang khiến các chỉ số men gan tăng lên.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể hoàn toàn không có biểu hiện. Khi bệnh lý nền tiến triển, cơ thể có thể xuất hiện một số dấu hiệu sau.

3.1. Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân

Mệt mỏi là triệu chứng men gan cao có thể gặp ở người mắc viêm gan và một số bệnh lý gan mạn tính. Người bệnh thường cảm thấy thiếu năng lượng, nhanh mệt hơn bình thường hoặc khó duy trì các hoạt động hằng ngày. Tình trạng này có thể xuất hiện ngay cả khi người bệnh không vận động nhiều. Tuy nhiên, mất ngủ, căng thẳng, thiếu máu hoặc các bệnh lý khác cũng có thể gây mệt mỏi.

Vì vậy, nếu tình trạng mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt ở người có tiền sử bệnh gan hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia, nên chủ động kiểm tra sức khỏe thay vì tự cho rằng cơ thể đang bị suy nhược thông thường.

Mệt mỏi kéo dài, mất năng lượng làm việc là triệu chứng men gan cao điển hình

3.2. Chán ăn, buồn nôn hoặc nôn

Một số bệnh lý gây tổn thương gan có thể khiến người bệnh ăn uống kém ngon miệng, giảm cảm giác thèm ăn hoặc buồn nôn. Những triệu chứng này thường dễ nhầm lẫn với bệnh lý dạ dày, rối loạn tiêu hóa hoặc tình trạng mệt mỏi do sinh hoạt kém điều độ.

Nếu chán ăn và buồn nôn kéo dài, đặc biệt khi kèm theo mệt mỏi, vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu, người bệnh cần được thăm khám để tìm nguyên nhân. Không nên tự sử dụng thuốc tiêu hóa hoặc các sản phẩm được quảng cáo là bổ gan, giải độc gan khi chưa xác định được vấn đề sức khỏe đang gặp phải.

3.3. Đau hoặc tức vùng hạ sườn phải

Gan nằm chủ yếu ở vùng bụng trên bên phải, ngay dưới bờ sườn. Khi gan bị viêm hoặc tăng kích thước, một số người có thể cảm thấy căng tức, khó chịu hoặc đau âm ỉ tại khu vực này. Cơn đau có thể xuất hiện không thường xuyên nên người bệnh dễ bỏ qua.

Tuy nhiên, đau hạ sườn phải không phải là dấu hiệu men gan cao đặc trưng. Các bệnh lý túi mật, đường mật và một số vấn đề tiêu hóa khác cũng có thể gây đau ở vị trí tương tự. Do đó, nếu cơn đau kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Đau tức vùng hạ sườn phải có thể liên quan đến tình trạng viêm hoặc gan tăng kích thước

3.4. Vàng da, vàng mắt

Vàng da và vàng lòng trắng mắt là những biểu hiện cần đặc biệt chú ý vì có thể liên quan đến các bất thường trong quá trình chuyển hóa và đào thải bilirubin. Bilirubin là chất được tạo ra trong quá trình cơ thể phân hủy hồng cầu già và được gan xử lý để đào thải. Khi bilirubin tích tụ trong máu, da và lòng trắng mắt có thể chuyển sang màu vàng.

Tình trạng này có thể gặp trong một số bệnh lý gan, tắc nghẽn đường mật hoặc những nguyên nhân khác gây tăng bilirubin. Không phải tất cả những người có biểu hiện men gan cao đều bị vàng da. Tuy nhiên, nếu xuất hiện vàng da, vàng mắt mới khởi phát hoặc tăng nhanh, người bệnh cần được thăm khám sớm để xác định nguyên nhân.

Vàng da, vàng mắt là những dấu hiệu bất thường cần được kiểm tra các vấn đề về gan sớm 

3.5. Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu hoặc ngứa da

Những thay đổi về màu sắc nước tiểu, phân và tình trạng ngứa da có thể xuất hiện ở một số bệnh lý gan mật, đặc biệt khi dòng mật bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, nước tiểu sẫm màu cũng có thể do thiếu nước, còn ngứa da có nhiều nguyên nhân khác. Vì vậy, cần chú ý khi các biểu hiện này kéo dài hoặc xuất hiện đồng thời, đặc biệt khi kèm theo vàng da, vàng mắt.

Người bệnh có nước tiểu sẫm màu bất thường cần đi kiểm tra ngay lập tức

3.6. Bụng to, phù chân hoặc dễ bầm tím

Khác với những dấu hiệu trên, bụng to do tích tụ dịch, phù chân và dễ bầm tím thường đáng lưu ý hơn ở người mắc bệnh gan tiến triển. Khi gan bị tổn thương nghiêm trọng, khả năng tổng hợp protein và duy trì một số chức năng quan trọng có thể suy giảm. Đồng thời, tình trạng tăng áp lực tĩnh mạch cửa ở người mắc xơ gan có thể góp phần gây tích tụ dịch trong ổ bụng.

Người bệnh có thể nhận thấy vòng bụng tăng bất thường, chân phù hoặc xuất hiện những vết bầm tím không rõ nguyên nhân. Người bệnh cần được đánh giá để xác định tình trạng tổn thương gan, nhanh chóng can thiệp kịp thời để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm .

Bụng to, phù chân hoặc dễ bầm tím có thể là biểu hiện của bệnh gan tiến triển 

4. Khi nào có triệu chứng men gan cao cần đi khám?

Người có kết quả xét nghiệm men gan vượt giới hạn tham chiếu nên trao đổi với bác sĩ để xác định nguyên nhân, kể cả khi chưa xuất hiện triệu chứng. Đặc biệt, cần chủ động thăm khám chuyên sâu nếu men gan tăng qua nhiều lần kiểm tra, kèm theo các dấu hiệu mệt mỏi hoặc chán ăn kéo dài, thường xuyên đau tức hạ sườn phải hay xuất hiện những thay đổi bất thường về màu da, nước tiểu và phân.

Người có tiền sử viêm gan B, viêm gan C, gan nhiễm mỡ, thường xuyên sử dụng rượu bia hoặc đang dùng nhiều loại thuốc cũng cần được đánh giá khi phát hiện men gan tăng. Một số trường hợp cần đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu ngay, bao gồm:

• Vàng da tăng nhanh, đặc biệt khi kèm đau bụng dữ dội hoặc sốt cao.
• Nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc chảy máu bất thường nhiều.
• Lú lẫn, buồn ngủ bất thường, khó đánh thức hoặc thay đổi ý thức.
• Bụng to nhanh kèm khó thở, đau bụng nhiều hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng.

Những biểu hiện này có thể liên quan đến bệnh lý gan mật cấp tính hoặc biến chứng nghiêm trọng cần được xử trí kịp thời. Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm chức năng để hạ men gan khi chưa xác định nguyên nhân. Nếu nghi ngờ men gan tăng do thuốc đang sử dụng, cần trao đổi với bác sĩ trước khi điều chỉnh hoặc ngừng thuốc.

>> Tìm hiểu thêm: Men gan cao nên ăn gì?

Người có kết quả xét nghiệm men gan bất thường nên chủ động thăm khám, ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng

5. Khám và chăm sóc sức khỏe gan tại MSC Clinic

Tại MSC Clinic, người bệnh được thăm khám bởi đội ngũ chuyên gia Nội khoa giàu kinh nghiệm, tiêu biểu là PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh, nguyên Chủ nhiệm Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y với hơn 35 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực bệnh lý gan và chuyển hóa; cùng BS.CKII Lê Trí Hải, nguyên bác sĩ Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Nội tổng hợp.

Dựa trên kết quả thăm khám, bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân gây tăng men gan, đánh giá tình trạng tổn thương và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với từng người bệnh.

Bên cạnh các phương pháp điều trị theo nguyên nhân, MSC Clinic triển khai các liệu pháp y học tái tạo nhằm hỗ trợ chăm sóc sức khỏe và chức năng gan. Phương pháp được xây dựng theo hướng bổ sung các hoạt chất sinh học, chất chống oxy hóa và dưỡng chất phù hợp, kết hợp chăm sóc toàn diện theo 3 bước:

• Bước 1 – Hỗ trợ: Bổ sung các hoạt chất sinh học và chất chống oxy hóa nhằm hỗ trợ bảo vệ tế bào gan trước tác động của stress oxy hóa.
• Bước 2 – Phục hồi: Cung cấp các dưỡng chất thiết yếu, hỗ trợ quá trình phục hồi và duy trì hoạt động của tế bào gan.
• Bước 3 – Nuôi dưỡng: Bổ sung vi chất cần thiết, kết hợp điều chỉnh dinh dưỡng và lối sống nhằm duy trì sức khỏe gan, hạn chế các yếu tố gây tổn thương.

Liệu pháp được bác sĩ cân nhắc dựa trên tình trạng sức khỏe và nhu cầu của từng người bệnh, kết hợp với điều trị nguyên nhân và theo dõi các chỉ số gan. Các biện pháp bổ sung dưỡng chất có vai trò hỗ trợ, không thay thế phương pháp điều trị đặc hiệu đối với từng bệnh lý gan.

PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh thăm khám và tư vấn điều trị các bệnh lý gan tại MSC Clinic 

Quá trình thăm khám tại MSC Clinic được hỗ trợ bởi hệ thống máy siêu âm công nghệ cao, giúp bác sĩ đánh giá hình thái gan và phát hiện những bất thường trên hình ảnh. Cùng với hệ thống phòng điều trị riêng tư, khép kín và đội ngũ điều dưỡng hỗ trợ, phòng khám mang đến môi trường chăm sóc sức khỏe theo định hướng quốc tế chuẩn Nhật Bản.

Triệu chứng men gan cao có thể rất mờ nhạt, thậm chí hoàn toàn không xuất hiện trong giai đoạn đầu. Khi bệnh lý gan tiến triển, người bệnh có thể gặp mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, đau hạ sườn phải, vàng da, nước tiểu sẫm màu hoặc những biểu hiện bất thường khác. Vì vậy, xét nghiệm men gan và đánh giá nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng hơn việc chỉ theo dõi triệu chứng.

Nếu phát hiện men gan tăng hoặc có các dấu hiệu nghi ngờ bệnh lý gan – mật, bạn nên chủ động thăm khám để được đánh giá đúng nguyên nhân. Liên hệ MSC Clinic để được tư vấn chuyên sâu và đặt lịch khám, từ đó xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe phù hợp với tình trạng thực tế.