Viêm gan A lây qua đường nào? Cách phòng ngừa hiệu quả?

Nhiều người thắc mắc viêm gan A lây qua đường nào, thì bệnh chủ yếu lây qua đường phân – miệng khi ăn uống thực phẩm hoặc sử dụng nguồn nước có chứa virus HAV. Viêm gan A có khả năng lây lan khá dễ, đặc biệt tại những khu vực có điều kiện vệ sinh kém, nguồn nước hoặc thực phẩm bị ô nhiễm, cũng như nơi tập trung đông người. Phòng ngừa viêm gan A có thể thực hiện bằng cách tiêm vaccine, rửa tay đúng cách, sử dụng thực phẩm và nguồn nước sạch, đồng thời duy trì thói quen vệ sinh trong sinh hoạt hằng ngày. Bài viết dưới đây của MSC Clinic sẽ cung cấp những thông tin y khoa hữu ích, chính xác và toàn diện về các đường lây truyền của viêm gan A, từ đó giúp bạn bảo vệ sức khỏe cho bản thân và những người xung quanh.

Viêm gan A do virus HAV gây ra

1. Viêm gan A lây qua đường nào?

Viêm gan A là bệnh truyền nhiễm và có khả năng lây lan khá dễ trong cộng đồng. Nguy cơ lây nhiễm cao hơn tại những khu vực có điều kiện vệ sinh kém, nguồn nước hoặc thực phẩm bị ô nhiễm, cũng như tại những nơi tập trung đông người như trường học, nhà trẻ và cơ sở chăm sóc tập thể.

HAV có khả năng tồn tại tương đối bền vững ngoài môi trường và trong thực phẩm, nước hoặc trên các bề mặt có virus trong một khoảng thời gian nhất định. Khi xâm nhập vào cơ thể, virus đến gan và gây viêm gan. Tổn thương gan trong viêm gan A có liên quan đến phản ứng miễn dịch của cơ thể đối với các tế bào gan nhiễm virus.

Phần lớn người mắc viêm gan A có thể hồi phục hoàn toàn, thường trong vòng vài tuần đến vài tháng. Một số trường hợp có thể tiếp tục mệt mỏi hoặc có triệu chứng kéo dài hơn, nhưng viêm gan A không gây viêm gan mạn tính. Sau khi khỏi bệnh, người bệnh thường hình thành miễn dịch lâu dài đối với HAV.

>> Chuyên gia giải đáp: Thế nào là viêm gan tự miễn?

Virus HAV có thể tồn tại trong thực phẩm

2. Bệnh viêm gan A có lây qua nước bọt không?

Khi tìm hiểu viêm gan A lây qua đường nào, bạn cần biết bệnh viêm gan A lây truyền chủ yếu qua đường phân – miệng và có liên quan mật thiết đến vấn đề vệ sinh ăn uống, sinh hoạt. Mặc dù một số nghiên cứu có phát hiện virus HAV  trong nước bọt, nhưng lượng virus này rất thấp và không đủ để gây bệnh. Nguy cơ chỉ xảy ra khi có tiếp xúc với dấu vết phân (dù rất nhỏ) từ tay không được rửa sạch sau khi đi vệ sinh, hoặc qua quan hệ tình dục đường miệng-hậu môn.

Vì vậy, các tiếp xúc thông thường như trò chuyện, ngồi cùng, ho, hắt hơi hoặc ở chung không gian với người mắc viêm gan A không được xem là những con đường lây truyền điển hình.

Viêm gan A lây qua đường nào? Bệnh không lây truyền qua các tiếp xúc thông thường như trò chuyện

3. Viêm gan A có lây qua đường ăn uống không?

Người lành có thể nhiễm virus viêm gan A khi vô tình nuốt phải virus có trong thực phẩm hoặc nước bị nhiễm phân của người bệnh. Các trường hợp lây truyền qua thực phẩm và nước có thể gặp gồm:

• Sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm: Uống nước chưa được xử lý an toàn hoặc sử dụng nguồn nước bị nhiễm phân để rửa rau, chế biến thực phẩm, làm đá… đều có thể làm tăng nguy cơ nhiễm HAV.
• Ăn hải sản sống hoặc chưa được nấu chín kỹ: Các loại động vật có vỏ như hàu, sò, nghêu, ốc… có thể bị nhiễm HAV khi sinh sống trong vùng nước bị ô nhiễm. Ăn sống hoặc chưa được nấu chín kỹ những thực phẩm này có thể làm tăng nguy cơ nhiễm viêm gan A.
• Thực phẩm bị nhiễm virus trong quá trình chế biến hoặc xử lý: HAV có thể tồn tại trong thực phẩm nếu người nhiễm virus không rửa tay đúng cách sau khi đi vệ sinh và trước khi chế biến hoặc tiếp xúc với nguyên liệu. Thực phẩm đã nấu chín cũng có thể xuất hiện virus nếu khâu xử lý, bảo quản không đảm bảo vệ sinh. Tuy nhiên, nguy cơ lây truyền HAV từ người chế biến sang người tiêu thụ thực phẩm là tương đối hiếm.
• Ăn rau củ quả hoặc thực phẩm dùng trực tiếp bị nhiễm virus: Rau củ, trái cây và các thực phẩm dùng trực tiếp có thể chứa HAV trong quá trình trồng trọt, thu hoạch, chế biến hoặc xử lý, đặc biệt khi tiếp xúc với nguồn nước hoặc môi trường bị ô nhiễm.

Các loại động vật như ốc, nghêu, sò… có thể nhiễm HAV khi sống trong vùng nước ô nhiễm

4. Viêm gan A có lây qua tiếp xúc với người bệnh không?

Có, nhưng viêm gan A không lây qua tiếp xúc xã hội thông thường. Các hoạt động làm việc, học tập hoặc trò chuyện với người mắc viêm gan A không phải là những tình huống điển hình dẫn đến lây nhiễm HAV. Nguy cơ lây nhiễm có thể tăng khi tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh trong các trường hợp:

• Sống cùng nhà với người bệnh: Nguy cơ nhiễm HAV tăng cao hơn khi dùng chung không gian sinh hoạt với người bệnh nhưng không bảo đảm vệ sinh tay, vệ sinh bề mặt hoặc xử lý chất thải đúng cách.
• Chăm sóc người bệnh: Người chăm sóc có thể nhiễm HAV nếu tiếp xúc với phân của người bệnh khi hỗ trợ vệ sinh cá nhân hoặc xử lý chất thải và không rửa tay đúng cách sau đó.
• Tiếp xúc tình dục: HAV có thể lây qua một số hoạt động tình dục, đặc biệt là tiếp xúc miệng – hậu môn, do tạo điều kiện cho virus truyền từ phân vào miệng.
• Môi trường có nhiều trẻ nhỏ: Trẻ nhỏ có thể nhiễm HAV mà không có triệu chứng rõ ràng, do đó virus có thể lây lan mà không được nhận biết. Virus có thể truyền từ phân sang tay và sau đó đến miệng của trẻ khác hoặc người chăm sóc, đặc biệt trong điều kiện vệ sinh tay và vệ sinh môi trường không đảm bảo.

Rửa tay không đúng cách có thể tăng khả năng lây nhiễm viêm gan A

5. Cách phòng ngừa lây nhiễm viêm gan A

Viêm gan A chủ yếu lây qua đường phân – miệng, thông qua thực phẩm, nước hoặc tay bị nhiễm virus. Vì vậy, phòng bệnh tập trung vào tiêm vắc-xin, vệ sinh tay, sử dụng nguồn nước an toàn và bảo đảm vệ sinh thực phẩm.

5.1. Tiêm vắc-xin phòng viêm gan A

Đây là biện pháp phòng bệnh đặc hiệu và hiệu quả. Vắc-xin viêm gan A được sử dụng cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn chưa có miễn dịch, đặc biệt là những người có nguy cơ cao như người mắc bệnh gan mạn tính hoặc người đi đến khu vực có nguy cơ lưu hành viêm gan A.

Tiêm vắc-xin phòng viêm gan A là cách phòng bệnh hiệu quả

5.2. Ăn chín, uống sôi, sử dụng nguồn nước đảm bảo

• Sử dụng nước sạch, an toàn để uống, làm đá và chế biến thực phẩm.
• Nấu chín kỹ thức ăn, đặc biệt là hải sản có vỏ như hàu, nghêu, sò, ốc.
• Hạn chế ăn thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín và lựa chọn những nơi chế biến thực phẩm bảo đảm vệ sinh.

5.3. Vệ sinh tay đúng cách

• Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi đi vệ sinh, xử lý chất thải, trước khi chế biến thức ăn và trước khi ăn.
• Đặc biệt chú ý vệ sinh tay sau khi chăm sóc người mắc viêm gan A.

5.4. Bảo đảm vệ sinh môi trường

• Nếu trong gia đình có người mắc viêm gan A, cần vệ sinh và khử khuẩn thường xuyên nhà vệ sinh, bồn cầu, bồn rửa và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
• Xử lý phân, chất thải và đồ dùng của người bệnh đúng cách, đồng thời giữ khu vực sinh hoạt sạch sẽ.
• Không dùng chung các vật dụng có thể bị nhiễm bẩn bởi phân của người bệnh và vệ sinh tay sau khi tiếp xúc với người bệnh hoặc môi trường xung quanh.

Thường xuyên vệ sinh đảm bảo môi trường sống sạch sẽ

Hiểu rõ viêm gan A lây qua đường nào giúp bạn chủ động phòng bệnh cho bản thân và gia đình. Khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn phù hợp.