Không chủ quan với các dấu hiệu bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt là một tình trạng bất thường phổ biến ở xương khớp, xảy ra khi vòm bàn chân phẳng hơn so với bình thường, khiến lòng bàn chân gần như tiếp xúc hoàn toàn với mặt đất. Tình trạng này có thể xuất hiện ở cả trẻ em cũng như người lớn và thường dễ bị bỏ qua vì không gây đau đớn ngay từ đầu. Tuy nhiên, việc nhận biết các dấu hiệu bàn chân bẹt từ sớm là rất quan trọng để tránh các biến chứng về xương khớp sau này. Hãy cùng MSC Clinic tìm hiểu về bệnh lý này trong bài viết dưới đây.

Sự khác biệt về cấu trúc của bàn chân bình thường và bàn chân bẹt 

1. Bàn chân bẹt là gì? 

Bàn chân bẹt đặc trưng bởi tình trạng lòng bàn chân phẳng và không có độ lõm, hay còn gọi là không có vòm gan chân. Tất cả trẻ sơ sinh đều bị bàn chân bẹt và thường không ảnh hưởng đến khả năng vận động. Trong quá trình phát triển, vòm gan chân của trẻ sẽ dần được hình thành và có hình dạng rõ ràng hơn khi trẻ từ 6 tuổi trở lên. Nếu không thấy vòm gan chân phát triển như bình thường, có thể trẻ đã bị bàn chân bẹt. 

Hội chứng bàn chân bẹt thường xuất hiện do thói quen cho trẻ đi chân đất, đi dép xăng-đan có đế lót phẳng từ lúc còn nhỏ. Di truyền, tuổi cao, phụ nữ mang thai, chấn thương liên quan đến xương, bệnh lý xương khớp hoặc thần kinh, béo phì, đái tháo đường cũng làm gia tăng nguy cơ mắc bàn chân bẹt.

2. Các dấu hiệu bàn chân bẹt cần lưu ý

Với người lớn hoặc trẻ em bước vào giai đoạn sau 2 tuổi, cần quan sát xem con có những dấu hiệu bàn chân bẹt sau đây hay không:

• Khi đứng, toàn bộ hoặc phần lớn diện tích lòng bàn chân áp sát xuống mặt sàn
• Chân đi không thẳng mà tạo thành hình chữ V
• Khớp gối xoay chụm vào nhau
• Cổ chân xoay ra ngoài hoặc vào trong
• Khi nhúng chân vào nước rồi in lên tờ giấy hoặc giẫm lên cát thấy dấu chân không để lại vết khuyết; lấy ngón tay luồn dưới gan bàn chân thì không đưa qua được

»» Hiểu thêm về: Các bệnh lý thoái hóa xương khớp và phương pháp điều trị

Cổ chân chìa ra ngoài là dấu hiệu bàn chân bẹt điển hình 

Ngoài ra, dáng đi bàn chân bẹt cũng khác với người bình thường với bước chân kém vững, không ổn định, bị lệch trọng tâm do không có vòm chân để hỗ trợ phân bổ trọng lực. Khi đi lại có cảm giác nặng nề, chỉ đi các bước ngắn vì dễ bị mỏi hoặc đau ở các khu vực như mắt cá chân, đầu gối và hông.

3. Đối tượng dễ mắc bàn chân bẹt

Như đã đề cập từ đầu, đối tượng dễ bị bàn chân bẹt nhất là trẻ nhỏ do hệ xương và cơ chưa phát triển toàn diện, thường sẽ hết khi lớn lên tuy nhiên vẫn có những trường hợp duy trì bệnh lý đến tuổi trưởng thành.

Nếu bố mẹ bị bàn chân bẹt thì đứa con có nguy cơ cao di truyền gen xương khớp mềm và có khả năng mắc bệnh. 

Bàn chân bẹt ở trẻ em là hiện tượng phổ biến 

Người cao tuổi, người từng gãy xương, mắc một số bệnh lý khớp mạn tính hoặc các bệnh lý liên quan đến thần kinh có thể khiến thay đổi cấu trúc vòm chân, cơ và dây chằng bị yếu, từ đó dẫn đến bàn chân bẹt.

Ngoài ra, người béo phì, phụ nữ đang mang thai có trọng lượng cơ thể lớn gây áp lực lên bàn chân cũng thuộc nhóm có nguy cơ cao của hội chứng này.

4. Hậu quả của bệnh lý bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt là một tình trạng bất thường ở cơ xương bàn chân, do đó nó gây ra nhiều bất lợi đến chức năng vận động và sinh hoạt của người bệnh, đặc biệt là sự phát triển của trẻ nhỏ: 

• Biến dạng cấu trúc bàn chân: Khi đi lại, phần vòm gan chân ở người có bàn chân bẹt thường áp xuống đất, lâu dài sẽ khiến bàn chân bị biến dạng. Điều này gián tiếp làm thay đổi trục chi dưới, khiến cẳng chân xoay vào trong và đầu gối di chuyển vào bên trong. Khi cấu trúc bàn chân phát triển không cân đối còn khiến ngón chân cái bị đẩy sát lại ngón bên cạnh, làm tăng nguy cơ đau gót chân, viêm cân gan chân. 
• Lệch trục cột sống: Biến chứng này làm cho người bệnh đau nhức liên tục, nhất là ở các vị trí khớp cổ chân, khớp bàn chân, khớp gối, khớp háng, từ đó dẫn đến biến dạng, vẹo cột sống.

Cần điều trị sớm để tránh bàn chân bẹt tác hại như cong vẹo cột sống

• Thoái hóa khớp gối: Xương cẳng chân và đầu gối xoay lệch do bàn chân bẹt khiến bệnh nhân đau đớn khi đi lại và dần ngại vận động, để lâu sẽ gây viêm và thoái hóa khớp gối.
• Dễ gặp chấn thương: Bàn chân biến dạng, gót chân vẹo ra ngoài, khớp cổ chân, khớp gối kém linh hoạt làm cho bệnh nhân giữ thăng bằng kém, dễ bị ngã và gặp chấn thương khi vận động.
• Dáng đi xấu: Cột sống, cấu trúc chi dưới và bàn chân không phát triển bình thường nên người bệnh thường có dáng đi xấu, bước chân chậm, kém vững, sau thời gian dài có thể tạo thành dị tật.

5. Điều trị và phòng ngừa bàn chân bẹt

5.1. Bàn chân bẹt có chữa được không?

Nếu được phát hiện và xử lý kịp thời, đặc biệt là đối với trẻ em, bệnh lý bàn chân bẹt hoàn toàn có thể cải thiện. Một số phương pháp điều trị tình trạng này bao gồm:

Can thiệp không phẫu thuật

»» Đọc thêm về: Phương pháp phục hồi chức năng cơ xương khớp Rehab-MSC Therapy

Đế chỉnh hình bàn chân thường được dùng cho trẻ em để cải thiện cấu trúc bàn chân 

• Sử dụng đế chỉnh hình bàn chân: Ở độ tuổi từ 2 đến dưới 7 tuổi, trẻ sẽ được cho dùng phụ kiện này khi mang giày, dép. Được thiết kế tạo vòm ở lòng bàn chân, khi di chuyển kết hợp với trọng lượng cơ thể, đế chỉnh hình sẽ nâng đỡ xương bàn chân và hỗ trợ tạo hình vòm gan chân để “nắn” lại trục phát triển của bàn chân trẻ.
• Tập các bài tập trị liệu: Người bệnh có thể được hướng dẫn thực hiện các bài tập kéo dãn gân Achilles và tăng sức mạnh cơ chày sau để cải thiện độ dẻo dai, linh hoạt cho bàn chân và mắt cá nhân, nhờ đó giảm dần các triệu chứng bàn chân bẹt.

Can thiệp phẫu thuật

Phương án phẫu thuật sẽ được bác sĩ chỉ định khi cân nhắc đến các yếu tố sau:

• Đã điều trị bằng các giải pháp bảo tồn nhưng không có hiệu quả
• Tình trạng biến dạng trở nên nghiêm trọng, các cơn đau dai dẳng, cản trở các hoạt động sinh hoạt hàng ngày và gây ra biến chứng
• Với trẻ nhỏ phải từ 8 tuổi trở lên và bàn chân đã phát triển hoàn thiện

Không có phương pháp phẫu thuật cố định cho bệnh lý này mà sẽ phụ thuộc vào độ tuổi, các biểu hiện và mức độ biến dạng của bàn chân. Sau điều trị, người bệnh có thể được cải thiện phần lớn triệu chứng và tái cấu trúc vòm gan chân, nhờ đó vận động và sinh hoạt bình thường. 

5.2. Làm thế nào để phòng tránh bàn chân bẹt?

Trường hợp bàn chân bẹt do gen và di truyền rất khó để phòng ngừa, tuy nhiên có thể giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh bằng các cách:

Duy trì vận động giúp cải thiện sức khỏe xương khớp, ngăn ngừa bàn chân bẹt 

• Chọn giày, dép phù hợp: Với trẻ nhỏ, cần mang giày dép có phần đế được thiết kế tạo vòm và đệm nâng đỡ để giảm áp lực lên bàn chân. Tránh cho trẻ sử dụng giày đế phẳng hoặc đi chân đất.
• Điều chỉnh tư thế đi, đứng: Luôn đảm bảo đi, đứng đúng tư thế nhằm hạn chế tạo thêm áp lực cho bàn chân.
• Vận động thường xuyên: Việc tập thể dục đều đặn giúp tăng cường sức mạnh và độ bền cho xương, cơ, dây chằng, từ đó hạn chế nguy cơ mắc bàn chân bẹt.
• Duy trì cân nặng hợp lý: Những người thừa cân, béo phì có thể cần giảm cân để giảm bớt trọng lượng đè ép lên khớp bàn chân.
• Điều trị các bệnh lý liên quan: Các trường hợp có vấn đề về xương khớp, đái tháo đường hoặc bệnh lý liên quan đến thần kinh cần được chữa trị sớm để không có cơ hội gây ra bàn chân bẹt.

6. Xử trí bàn chân bẹt tại phòng khám MSC Clinic

Là phòng khám cơ xương khớp công nghệ cao phục vụ hàng nghìn khách hàng, MSC Clinic quy tụ đội ngũ chuyên gia đầu ngành cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại đã chẩn đoán và điều trị thành công nhiều cấp độ tổn thương xương khớp cho người bệnh.

»» Giới thiệu cùng bạn: MSC Clinic: Phòng khám cơ xương khớp chất lượng, uy tín

BS.CKII Trần Trọng Thắng kiểm tra tình trạng xương khớp cho người bệnh 

BS.CKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn Phòng khám MSC, nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội – với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực cơ xương khớp là “bàn tay vàng” đứng sau nhiều trường hợp khôi phục cấu trúc và chức năng bàn chân cho bệnh nhân bàn chân bẹt, bao gồm cả trẻ em. 

Với phương châm trì hoãn phẫu thuật và ưu tiên bảo tồn xương khớp, phác đồ điều trị của bác sĩ Thắng tập trung vào việc nắn chỉnh kết hợp tập phục hồi chức năng để xoay chuyển xương bàn chân về đúng cấu trúc, nhờ đó điều chỉnh trục của các khớp liên quan, giảm bớt các cơn đau và phục hồi khả vận động tự nhiên, bình thường cho người bệnh.

Bệnh nhân nhỏ tuổi điều trị bàn chân bẹt tại MSC Clinic 

MSC Clinic có hệ thống phòng phục hồi chức năng với đầy đủ trang thiết bị và dụng cụ hỗ trợ. Bệnh nhân sẽ được tập dưới sự hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu. Lộ trình và cường độ luyện tập sẽ phụ thuộc vào độ tuổi cũng như các cấp độ bàn chân bẹt của người bệnh.

Phát hiện sớm các dấu hiệu bàn chân bẹt sẽ giúp ngăn ngừa tối đa những ảnh hưởng tiêu cực lên hệ thống cơ xương khớp, từ đó bảo vệ sức khỏe và khả năng vận động của người bệnh. Nếu bạn hoặc người thân, đặc biệt là trẻ nhỏ, có các triệu chứng của bệnh lý này, hãy tìm đến các chuyên gia y tế để được chẩn đoán và tư vấn phương pháp điều trị thích hợp. 

Để tìm hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe xương khớp của bản thân cũng như phương pháp điều trị phù hợp, hãy liên hệ với MSC Clinic để được hỗ trợ: 

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: MSC International Clinic Vietnam | Hanoi
• MSC Quảng Ninh: Phòng khám MSC Quảng Ninh | Ha Long