Bong gân mắt cá chân: 5 cách xử lý nhanh khỏi, hiệu quả

Bong gân mắt cá chân là tình trạng dây chằng quanh khớp bị kéo giãn hoặc rách do lật chân sai tư thế, gây ra các triệu chứng điển hình như đau nhói ngay sau chấn thương, sưng nhanh vùng cổ chân, bầm tím và mất vững khi di chuyển. Những biểu hiện này thường xuất hiện sớm và rõ ràng, giúp người bệnh có thể nhận biết và xử trí kịp thời. Việc can thiệp đúng cách ngay từ giai đoạn đầu đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục, bao gồm áp dụng quy tắc RICE, sử dụng thuốc giảm đau hợp lý, cố định khớp và kết hợp các phương pháp phục hồi chức năng như vật lý trị liệu hoặc tiêm PRP trong những trường hợp cần thiết. Bài viết này của MSC Clinic sẽ hướng dẫn bạn 5 cách xử lý bong gân mắt cá chân nhanh khỏi, an toàn và hiệu quả.

Bong gân mắt cá chân gây bầm tím

1. Bong gân mắt cá chân là hiện tượng gì?

Bong gân mắt cá chân là tình trạng dây chằng quanh khớp cổ chân bị giãn quá mức hoặc rách do cổ chân bị xoắn, lật hoặc chịu lực đột ngột vượt quá khả năng chịu đựng sinh lý.

Hầu hết các trường hợp bong gân mắt cá chân xảy ra ở các dây chằng ở phía ngoài mắt cá chân, mức độ tổn thương được chia làm 3 cấp độ:

• Độ 1: Dây chằng bị giãn nhẹ, tổn thương ở mức độ tế bào.
• Độ 2: Rách một phần dây chằng, gây lỏng lẻo khớp nhẹ.
• Độ 3: Rách hoàn toàn dây chằng, khớp mất ổn định nghiêm trọng.

3 mức độ của tình trạng bong gân mắt cá chân

2. Nguyên nhân và dấu hiệu bong gân mắt cá chân

Có rất nhiều tình huống dẫn đến tình trạng bong gân mắt cá chân, nhưng điểm chung là một chuyển động xoắn hoặc lật đột ngột của bàn chân.

• Té ngã: Chân bị lật nghiêng khi bước đi trên bề mặt không bằng phẳng.
• Chấn thương thể thao: Các môn cần chuyển hướng đột ngột như bóng đá, bóng rổ, tennis, pickleball… rất dễ gây bong gân mắt cá chân.
• Tiền sử chấn thương: Nếu bạn từng bị bong gân mắt cá chân trước đó, các dây chằng có thể đã yếu đi, làm tăng nguy cơ tái phát.
• Giày dép không phù hợp: Đi giày cao gót hoặc giày thể thao mòn đế làm mất đi sự nâng đỡ cần thiết.

>> Tìm hiểu thêm: Các phương pháp xử lý khi gặp chấn thương trong thể thao

Lật cổ chân đột ngột khiến các dây chằng quanh khớp bị kéo giãn dẫn đến bong gân mắt cá chân

Những tình huống trên khiến dây chằng cổ chân bị tổn thương, từ đó xuất hiện hàng loạt dấu hiệu bong gân mắt cá chân, cụ thể:

• Đau nhói: Cảm giác đau xuất hiện ngay lập tức khi chấn thương xảy ra.
• Sưng nề: Khu vực mắt cá sưng to nhanh chóng do dịch và máu tụ.
• Bầm tím: Da đổi màu từ đỏ sang xanh tím sau vài giờ bị bong gân mắt cá chân.
• Hạn chế vận động: Khó khăn khi đứng vững hoặc đi lại.
• Âm thanh lạ: Có tiếng “rắc” tại thời điểm xảy ra bong gân mắt cá chân.

>> Xem thêm: Bong gân cổ chân xử lý thế nào?

Mắt cá chân tím tái, sưng nề gây đau nhức cho người bệnh

3. Bong gân mắt cá chân có tự khỏi không?

Một thắc mắc phổ biến là liệu bong gân mắt cá chân có thể tự lành tại nhà hay không. Câu trả lời phụ thuộc vào mức độ tổn thương.

• Mức độ nhẹ: Có thể tự hồi phục sau 2 – 4 tuần nếu chăm sóc đúng cách.
• Mức độ trung bình đến nặng: Cần từ 6 – 12 tuần để các sợi collagen trong dây chằng tái tạo.

Khi tình trạng này không được điều trị đúng và phục hồi đầy đủ, dây chằng có thể lành nhưng bị lệch hoặc không tái tạo đủ độ vững. Điều này làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng:

• Đau mắt cá chân mạn tính: Cơn đau âm ỉ hoặc đau nhói tái phát khi đi lại, đứng lâu hoặc vận động mạnh, kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm.
• Mất vững khớp cổ chân: Dây chằng lỏng lẻo khiến cổ chân dễ bị lật lại ngay cả khi đi bộ trên mặt phẳng bằng phẳng.
• Viêm gân mắt cá chân và viêm bao khớp quanh cổ chân: Do các gân phải làm việc quá mức để bù trừ cho dây chằng yếu.
• Thoái hóa khớp, viêm khớp mắt cá chân sớm: Sự phân bố lực không đều lên sụn khớp cổ chân lâu ngày có thể làm sụn bị bào mòn sớm, gây viêm khớp ngay cả ở người trẻ.

Bong gân mắt cá chân kéo dài dễ dẫn đến viêm gân

4. Sơ cứu và điều trị bong gân mắt cá chân đúng cách

Khi xảy ra chấn thương, việc xử lý trong 48 giờ đầu tiên đóng vai trò quyết định đến tốc độ phục hồi. Nếu sơ cứu sai cách, tình trạng bong gân mắt cá chân có thể trở nên tồi tệ hơn, gây ra các tổn thương thứ phát khó hồi phục.

4.1. Quy tắc sơ cứu R.I.C.E

Hầu hết các chuyên gia xương khớp đều khuyến cáo áp dụng liệu pháp R.I.C.E ngay khinhận thấy các dấu hiệu của bong gân mắt cá chân:

• Rest (Nghỉ ngơi): Ngưng ngay hoạt động thể thao hoặc vận động nặng. Việc cố gắng đi lại khi vừa bị bong gân sẽ làm vết rách dây chằng lan rộng hơn.
• Ice (Chườm lạnh): Đây là bước cực kỳ quan trọng để kiểm soát sưng nề. Hãy dùng túi đá chườm lên vùng bong gân mắt cá chân từ 15 – 20 phút, mỗi 2 – 3 giờ một lần. Lưu ý: Không đặt đá trực tiếp lên da để tránh bỏng lạnh.
• Compression (Băng ép): Sử dụng băng thun y tế quấn quanh khớp cổ chân. Lực ép vừa phải giúp hạn chế dịch tích tụ tại vị trí bong gân mắt cá chân, đồng thời hỗ trợ ổn định khớp.
• Elevation (Kê cao chân): Trong khi nằm, hãy kê chân cao hơn mức tim (khoảng 20 – 30cm). Điều này giúp máu lưu thông về tim dễ dàng hơn, giảm áp lực và tình trạng sưng tấy do bong gân mắt cá chân.

Sơ cứu R.I.C.E là bước xử trí giúp giảm đau, giảm sưng và hạn chế tổn thương nặng hơn

4.2. Các biện pháp điều trị chuyên khoa

Tùy vào mức độ bong gân mắt cá chân, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp can thiệp phù hợp:

• Sử dụng thuốc: Các loại thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAIDs) như Ibuprofen hoặc Naproxen thường được dùng để giảm bớt sự khó chịu do bong gân mắt cá chân gây ra.
• Cố định khớp: Với trường hợp bong gân mắt cá chân độ 2 hoặc độ 3, bạn có thể cần dùng nẹp chức năng, giày đi bộ y tế hoặc thậm chí là bó bột ngắn hạn để tạo môi trường cho dây chằng tự chữa lành.
• Trị liệu bằng thiết bị hiện đại: Sử dụng sóng xung kích (Shockwave) hoặc laser cường độ cao có tác dụng kích thích tái tạo mô sâu, rất hiệu quả cho những người bị bong gân mắt cá chân lâu ngày không khỏi.
• Tiêm PRP (huyết tương giàu tiểu cầu): được chỉ định trong các trường hợp bong gân mắt cá chân kéo dài dẫn đến biến chứng viêm gân. PRP giúp giảm viêm và kích thích tái tạo sợi collagen, từ đó hỗ trợ phục hồi dây chằng hiệu quả và hạn chế tái phát.

PRP được tách từ máu tự thân bằng phương pháp ly tâm, chứa nồng độ cao tiểu cầu và các yếu tố tăng trưởng

4.3. Những sai lầm cần tránh trong điều trị bong gân mắt cá chân

Các mẹo phổ biến thường được áp dụng cho các tình trạng bong gân là xoa dầu nóng, rượu thuốc hoặc đắp lá trực tiếp vào vùng có tổn thương. Tuy nhiên, nhiệt độ cao từ các sản phẩm này làm giãn mạch, khiến máu đổ về vùng bị thương nhiều hơn, dẫn đến sưng đau dữ dội và có thể gây xơ cứng khớp sau này.

>> Đọc thêm: Các bệnh về cơ xương khớp

5. Khám và điều trị điều trị tổn thương gân tại MSC Clinic

Tại MSC Clinic, các trường hợp bong gân mắt cá chân hay tổn thương gân được tiếp cận theo quy trình thăm khám bài bản, nhằm đảm bảo điều trị đúng mức độ tổn thương và phục hồi hiệu quả, bền vững.

Bác sĩ chuyên khoa trực tiếp thăm khám – đánh giá mức độ tổn thương

Người bệnh sẽ được bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp nhiều năm kinh nghiệm:

• Khai thác kỹ tiền sử chấn thương, tần suất tái phát
• Thăm khám lâm sàng đánh giá độ vững khớp cổ chân
• Chỉ định siêu âm để xác định chính xác mức độ tổn thương dây chằng, gân quanh cổ chân

BSCKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn MSC Clinic trực tiếp khám lâm sàng cho bệnh nhân

Việc đánh giá đúng ngay từ đầu giúp phân biệt bong gân đơn thuần với các trường hợp đã tiến triển thành viêm gân hoặc tổn thương mạn tính, từ đó lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Điều trị bong gân mắt cá chân bằng vật lý trị liệu cá nhân hóa

Với các trường hợp bong gân mắt cá chân chưa có biến chứng, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ vật lý trị liệu cá nhân hóa, được thực hiện và theo sát bởi chuyên viên vật lý trị liệu giúp:

• Giảm đau, giảm sưng viêm giai đoạn sớm
• Phục hồi biên độ vận động cổ chân an toàn
• Tăng cường sức mạnh cơ và cải thiện thăng bằng
• Hướng dẫn bài tập đúng kỹ thuật, phù hợp từng giai đoạn hồi phục

Việc tập luyện có giám sát giúp dây chằng lành đúng cấu trúc, hạn chế tối đa nguy cơ bong gân mắt cá chân tái phát.

Quá trình tập luyện tại MSC Clinic luôn được chuyên viên hỗ trợ tận tâm, chu đáo

Điều trị biến chứng viêm gân bằng y học tái tạo

Trong các trường hợp bong gân mắt cá chân kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc đã tiến triển thành viêm gân quanh cổ chân, người bệnh có thể được chỉ định tiêm PRP (huyết tương giàu tiểu cầu). Thủ thuật được thực hiện trực tiếp bởi bác sĩ có chứng chỉ tiêm nội khớp, giúp giảm viêm tại chỗ và kích thích tái tạo mô gân, dây chằng bị tổn thương.

Thực hiện thủ thuật tiêm nội khớp phục hồi chấn thương cổ chân cho VĐV Hùng Hải

Sau tiêm, người bệnh sẽ được tập vật lý trị liệu dưới sự hướng dẫn của chuyên viên, nhằm tối ưu hiệu quả phục hồi và tăng độ vững khớp cổ chân lâu dài.

Với quy trình thăm khám chuyên sâu, đội ngũ bác sĩ và chuyên viên đồng hành xuyên suốt, MSC Clinic hướng tới mục tiêu không chỉ giúp người bệnh hết đau mà còn phục hồi chức năng cổ chân an toàn, vững chắc.

Nên ăn đa dạng thực phẩm để hỗ trợ quá trình lành gân, dây chằng sau bong gân mắt cá chân

Nếu bạn đang gặp tình trạng bong gân mắt cá chân kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc nghi ngờ biến chứng viêm gân, hãy chủ động đến MSC Clinic để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, kết hợp vật lý trị liệu và các phương pháp can thiệp chuyên sâu nhằm bảo vệ chức năng vận động lâu dài.

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn
• MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN