8 điều cần biết khi bị đứt dây chằng gót chân

Gót chân đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định và chức năng vận động của cơ thể. Khi bị đứt dây chằng gót chân không chỉ gây đau đớn mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng đi lại của người bệnh. Tình trạng này có thể xảy ra do chấn thương, vận động sai tư thế hoặc các bệnh lý liên quan đến bàn chân. Bài viết dưới đây của MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp phục hồi hiệu quả.

1. Đứt dây chằng gót chân là gì?

Dây chằng mác – gót là tổn thương dễ gặp nhất khi nói đến đứt dây chằng gót chân 

Hệ thống dây chằng xung quanh vùng gót chân có nhiệm vụ duy trì sự ổn định của cổ chân, bàn chân và hỗ trợ chức năng vận động. Đứt dây chằng gót chân là tổn thương nghiêm trọng ở hệ thống này, bao gồm:

• Dây chằng mác – gót (CFL – Calcaneofibular Ligament): Kết nối xương mác và xương gót. Nó hỗ trợ ổn định mặt bên ngoài cổ chân, giúp kiểm soát các động tác xoay, nghiêng vào trong và chuyển động đi lại, chạy nhảy của bàn chân.
• Dây chằng chày – gót (Tibiocalcaneal Ligament): Là một phần của dây chằng delta, nối xương chày với xương gót. Nó ổn định mặt trong cổ chân, chống lại các chuyển động xoay hoặc nghiêng ra ngoài giúp hạn chế bong gân.
• Dây chằng gót – hộp (Calcaneocuboid Ligament): Kết nối xương gót với xương hộp, duy trì ổn định phần giữa bàn chân, bảo vệ bàn chân khi đứng, đi bộ và chạy.
• Dây chằng gan chân dài (Long Plantar Ligament): Chạy dọc từ xương gót đến các xương bàn chân, giúp duy trì vòm bàn chân, hỗ trợ giảm tải trọng lượng cơ thể lên bàn chân.

Trong đó dây chằng mác – gót dễ bị tổn thương nhất do các chấn thương lật cổ chân vào trong rất phổ biến, đặc biệt trong thể thao.

2. Đứt dây chằng gót chân nguy hiểm như thế nào?

»» Đọc thêm: Đứt dây chằng cổ chân và phương pháp điều trị hiệu quả

Cơn đau nhức ở gót chân khiến người bệnh khó đi lại, chạy, nhảy bình thường

• Đau kéo dài và hạn chế vận động: Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, cơn đau do đứt dây chằng sẽ trở thành đau mạn tính. Người bệnh gặp khó khăn khi đi lại, chạy, nhảy, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
• Mất ổn định khớp cổ chân: Dây chằng gót chân đóng vai trò quan trọng trong việc giữ vững khớp cổ chân. Khi bị đứt, cổ chân có thể mất vững, dễ bị lật hoặc xoay quá mức dẫn đến tái phát chấn thương.
• Tăng nguy cơ viêm khớp, thoái hóa khớp: Tổn thương dây chằng kéo dài có thể gây biến đổi cấu trúc khớp cổ chân, làm tăng nguy cơ viêm khớp cổ chân mạn tính và dẫn tới thoái hóa khớp.

3. Nguyên nhân dẫn đến đứt dây chằng gót chân

Các tác nhân chính gây tổn thương dây chằng gót chân đến từ:

• Chấn thương: Té ngã hoặc tác động mạnh lên vùng gót chân do chơi thể thao (bóng đá, bóng rổ, điền kinh…), tai nạn trong sinh hoạt, lao động, tham gia giao thông có thể gây tổn thương xương, khớp và tăng áp lực lên dây chằng, từ đó làm rách hoặc đứt dây chằng. 
• Thay đổi tư thế đột ngột: Xoắn bàn chân hoặc xoay, nghiêng vào trong đột ngột làm cổ chân bị lệch sang một bên, dây chằng bị kéo căng có thể đứt hoàn toàn.
• Lạm dụng khớp cổ chân: Các vận động viên thể thao luyện tập với cường độ cao, đi giày không phù hợp hoặc tập luyện trên bề mặt không bằng phẳng rất dễ gặp chấn thương dây chằng.
• Lão hóa: Người lớn tuổi có dây chằng yếu dần hoặc thoái hóa xương gót chân dẫn đến tổn thương mô mềm xung quanh.

Chấn thương xương gót chân có thể dẫn tới đứt dây chằng

Ngoài ra còn có một số yếu tố làm tăng nguy cơ đứt dây chằng gót chân như:

• Những người đã hoặc đang bị các bệnh lý xương khớp như viêm gân gót chân Achilles, viêm cân gan chân, gai xương gót chân, gãy xương gót chân, bàn chân bẹt có khả năng đứt dây chằng gót chân cao hơn.
• Người làm công việc phải mang vác vật nặng, đứng làm việc trong thời gian dài trên bề mặt cứng.
• Người thừa cân, béo phì tăng sức ép cho xương, cơ, gân, dây chằng bàn chân.
• Nữ giới thường xuyên mang giày cao gót.

4. Triệu chứng khi dây chằng gót chân bị đứt

Ngay khi dây chằng gót chân bị đứt, người bệnh dễ dàng nhận biết thông qua các dấu hiệu:

Tình trạng bầm tím do tổn thương dây chằng xuất hiện khá sớm

• Đau nhói ở vùng gót chân. 
• Cơn đau có thể tăng dần từ nhẹ đến dữ dội và lan rộng sang các khu vực khác quanh mắt cá chân.
• Sưng tấy hoặc bầm tím, tăng dần lên trong vài ngày sau khi dây chằng tổn thương.
• Khó di chuyển, đau khi đứng lâu, đứng dậy và bước đi. Khó cử động gập bàn chân xuống hoặc đứng nhón chân.
• Có cảm giác lỏng lẻo ở cổ chân, dễ bị mất thăng bằng.

5. Cách điều trị đứt dây chằng gót chân

5.1. Điều trị bảo tồn

– Liệu pháp R.I.C.E 

Áp dụng cho các chấn tổn thương cấp độ nhẹ, dây chằng chưa đứt hoàn toàn, bao gồm 4 bước: Nghỉ ngơi, hạn chế vận động (Rest) – Chườm lạnh (Ice) – Băng ép (Compression) – Nâng cao (Elevation) giúp giảm sưng, đau, phù nề nhanh chóng.

– Uống thuốc giảm đau, kháng viêm

»» Có thể bạn chưa biết: Các phương pháp xử lý khi gặp chấn thương trong thể thao

Chỉ uống thuốc giảm đau khi được bác sĩ kê đơn 

Khi cơn đau nhức trở nên nghiêm trọng, người bệnh có thể sử dụng một số loại thuốc chống viêm, giảm đau để hạn chế cảm giác khó chịu, phổ biến nhất có thể kể đến là Paracetamol hoặc dòng không không steroid (NSAIDs) như Aspirin, Ibuprofen, Naprosyn… Cần lưu ý tuân thủ chỉ định của bác sĩ để hạn chế tác dụng phụ.

– Tiêm giảm đau

Tiêm corticoid trực tiếp vào vị trí dây chằng tổn thương giúp giảm đau nhanh hơn so với thuốc uống. Tuy nhiên phương pháp này cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa, trong phòng tiêm vô trùng tại cơ sở y tế uy tín để đảm bảo hiệu quả và an toàn tối đa.

– Vật lý trị liệu

Tập vật lý trị liệu đúng cách giúp gót chân sớm khôi phục vận động 

Sau khi tình trạng sưng đau đã giảm, bệnh nhân có thể tiến hành tập vật lý trị liệu để phục hồi chức năng của gót chân và dây chằng, hạn chế đau nhức kéo dài và tăng khả năng vận động. Cần tập với sự hướng dẫn của chuyên gia nhằm thực hiện đúng kỹ thuật, giảm thiểu khả năng chấn thương.

5.2. Điều trị phẫu thuật

Trường hợp đứt dây chằng ở gót chân một phần hoặc hoàn toàn, các phương pháp nội khoa không còn tác dụng, bệnh nhân sẽ cần thực hiện phẫu thuật. Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, nhu cầu vận động của người bệnh và tình trạng sức khỏe, bác sĩ sẽ chỉ định hình thức phù hợp, nhưng phổ biến nhất hiện nay là phẫu thuật nội soi có độ an toàn cao, sẹo nhỏ, không biến chứng giúp người bệnh phục hồi nhanh.

5.3. Điều trị sau phẫu thuật tại MSC Clinic

Tiên phong trong điều trị các bệnh lý cơ xương khớp bằng y học tái tạo, MSC Clinic ứng dụng độc quyền liệu pháp M-MSC Therapy kết hợp y học tái tạo và phục hồi chức năng với các trường hợp giãn/đứt bán phần dây chằng chưa phẫu thuật và đã phẫu thuật. 

»» Giới thiệu với bạn: MSC Clinic: Phòng khám chấn thương thể thao uy tín tại Hà Nội

Bác sĩ khám lâm sàng tình trạng dây chằng của người bệnh 

Đây là phương pháp tái tạo, phục hồi toàn diện và đa tác động cơ xương khớp, có hiệu quả đối với dây chằng:

• Tăng tân tạo mạch máu nuôi dưỡng dây chằng
• Ngăn chặn, đảo ngược quá trình xơ hóa
• Rút ngắn thời gian phục hồi và giảm thời gian biệt hóa từ gân thành dây chằng
• Giảm các tổn thương thứ cấp do giãn/đứt dây chằng
• Chấm dứt các triệu chứng viêm, đau kéo dài
• Thay thế chỉ định phẫu thuật hoặc giảm nguy cơ tái phát tổn thương, phải phẫu thuật lại đối với trường hợp đã điều trị xâm lấn

Mỗi bệnh nhân được thiết kế phác đồ cá nhân hóa do đội ngũ chuyên gia trực tiếp thực hiện, bao gồm các bác sĩ đầu ngành cơ xương khớp: BSCKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn Phòng khám Đa khoa MSC, Nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội với 30 năm kinh nghiệm, ThS.BS Nguyễn Trần Trung – Phó Trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện E. Cùng với đó là đội ngũ cố vấn chuyên môn là các trưởng, phó khoa tại các bệnh viện cơ xương khớp tuyến đầu.

Golfer Nguyễn Hữu Quân sau điều trị đứt dây chằng chéo trước tại MSC Clinic

MSC Clinic được trang bị phòng tiêm nội khớp vô khuẩn theo tiêu chuẩn phòng phẫu thuật tại các bệnh viện chuyên khoa, đảm bảo an toàn trong quá trình điều trị cho người bệnh. Bên cạnh đó, phòng phục hồi chức năng với hệ thống máy móc, thiết bị, dụng cụ đa loại hình sẽ hỗ trợ bệnh nhân thực hiện liệu trình vật lý trị liệu hiệu quả.

6. Phục hồi đứt dây chằng ở gót chân

Phụ thuộc vào mức độ tổn thương của dây chằng, thời gian phục hồi của mỗi bệnh nhân sẽ là khác nhau:

• Cấp độ I: Dây chằng chỉ rách nhẹ, tổn thương chủ yếu ảnh hưởng đến bao xơ. Dù có cảm giác đau nhưng người bệnh vẫn có thể đi lại. Với tình trạng này, quá trình hồi phục thường kéo dài từ 4-6 tuần.
• Cấp độ II: Một phần dây chằng bị rách hoặc đứt dẫn đến tình trạng lỏng lẻo ở cơ cổ chân, gây ảnh hưởng đến khả năng vận động. Thời gian phục hồi có thể mất từ 4-8 tuần.
• Cấp độ III: Đây là mức độ nghiêm trọng nhất khi dây chằng bị đứt hoàn toàn, khiến cổ chân mất ổn định và làm suy giảm đáng kể khả năng đi lại. Nếu tuân thủ đúng phác đồ điều trị, người bệnh có thể hồi phục sau khoảng 12 tuần.

7. Chế độ dinh dưỡng khi điều trị đứt dây chằng gót chân

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò thiết yếu trong quá trình phục hồi sau khi điều trị đứt dây chằng gót chân. Người bệnh cần lưu ý bổ sung: 

»» Chuyên gia mách bạn: Bị giãn dây chằng đầu gối nên ăn gì và kiêng gì? 

Cần kết hợp thực đơn giàu dinh dưỡng trong liệu trình phục hồi dây chằng 

• Collagen từ bắp và gân bò, chân giò, nước hầm xương… hỗ trợ nối liền và tái tạo dây chằng.
• Vitamin C và D từ rau xanh, hoa quả, các loại hạt, đậu, bắp giúp xương chắc khỏe, hỗ trợ dây chằng gắn kết tốt hơn.
• Protein từ thịt nạc, trứng, đậu có tác dụng phục hồi mô bị tổn thương.
• Omega-3 từ cá hồi, hạt lanh hỗ trợ giảm viêm, thúc đẩy quá trình chữa lành.
• Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đường, rượu bia, tránh gây viêm kéo dài và làm chậm quá trình phục hồi.

8. Lưu ý phòng tránh đứt dây chằng gót chân

• Khởi động trước khi chơi thể thao, đặc biệt là các môn thể thao cần sử dụng gót chân như bóng đá, bóng rổ, điền kinh, nhảy cao, nhảy xa… 
• Lựa chọn giày phù hợp với từng loại hình vận động và đúng kích thước bàn chân. Hạn chế sử dụng giày cao gót.
• Sử dụng thêm đai quấn bảo vệ cổ chân nếu thường xuyên vận động với cường độ cao.

Đeo đai bảo vệ cổ chân giúp hạn chế chấn thương dây chằng gót chân

• Không vận động quá sức, thực hiện đúng kỹ thuật và nghỉ ngơi ngay khi thấy khu vực gót chân có dấu hiệu đau nhức.
• Duy trì thói quen vận động để tăng tính linh hoạt, hạn chế cứng khớp, thoái hóa xương khớp làm tăng áp lực lên dây chằng.
• Kiểm soát cân nặng hợp lý để giảm tải trọng lượng đè lên khớp và dây chằng.
• Có chế độ ăn uống lành mạnh với các loại thực phẩm tốt cho xương khớp.

Việc điều trị đứt dây chằng gót chân không chỉ giúp giảm đau mà còn ngăn ngừa biến chứng ảnh hưởng đến khả năng di chuyển về lâu dài. Tùy theo mức độ tổn thương, người bệnh sẽ được chỉ định phương pháp điều trị phù hợp để phục hồi chức năng tốt nhất. Bên cạnh đó, chế độ chăm sóc hợp lý sau điều trị sẽ giúp rút ngắn thời gian hồi phục và phòng ngừa nguy cơ tái phát.

Khách hàng muốn thăm khám tình trạng cơ xương khớp và tư vấn phương án xử trí với chuyên khoa đầu ngành, vui lòng liên hệ: 

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: MSC International Clinic Vietnam | Hanoi
• MSC Quảng Ninh: Phòng khám MSC Quảng Ninh | Ha Long