Xẹp đốt sống: 4 nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa trị

Xẹp đốt sống là tình trạng thân đốt sống bị suy yếu và lún xẹp, làm biến dạng cấu trúc cột sống và gây ra tình trạng đau lưng. Nguyên nhân gây bệnh thường đến từ loãng xương – đặc biệt ở người lớn tuổi, chấn thương do tai nạn, các bệnh lý như ung thư xương hoặc khối u cột sống, cùng với các yếu tố liên quan đến lối sống và bệnh lý nền. Trong quá trình tiến triển, người bệnh có thể gặp đau lưng kéo dài, giảm chiều cao hoặc biến dạng cột sống, thậm chí ảnh hưởng đến hệ thần kinh nếu không được phát hiện sớm.

Các phương pháp điều trị hiện nay tập trung vào kiểm soát triệu chứng và phục hồi chức năng cột sống thông qua điều trị bảo tồn, can thiệp tối thiểu như bơm xi măng sinh học hoặc phẫu thuật trong trường hợp nặng.

Cùng MSC Clinic tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và các phương pháp điều trị để có hướng xử trí kịp thời và an toàn nhé!

Hình ảnh mô phỏng tình trạng xẹp lún thân đốt sống do loãng xương hoặc chấn thương

1. Xẹp đốt sống là gì?

Xẹp đốt sống (hay còn gọi là lún đốt sống) là tình trạng phần thân của đốt sống bị nứt, vỡ hoặc sụp xuống, khiến chiều cao đốt sống giảm đi và làm thay đổi hình dạng tự nhiên của cột sống. Đây là một dạng gãy xương cột sống do chèn ép, thường gặp trong bệnh lý cơ xương khớp, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có mật độ xương thấp.

Thân đốt sống nằm ở phía trước mỗi đốt xương, có nhiệm vụ chịu tải trọng của toàn bộ phần trên cơ thể. Khi chịu lực quá mức hoặc xương bị suy yếu, cấu trúc này có thể bị sụp lún, dẫn đến tình trạng xẹp đốt sống.

Xẹp đốt sống xảy ra khi cấu trúc xương thân đốt sống bị phá vỡ, dẫn đến tình trạng lún sụt

Xẹp đốt sống được chia thành 3 dạng chính:

• Xẹp hình nêm (Wedge): Đây là loại phổ biến nhất (chiếm hơn 50%), trong đó phần trước của đốt sống bị xẹp xuống tạo thành hình nêm, trong khi phần sau vẫn giữ nguyên chiều cao.
• Xẹp toàn bộ (Crush): Toàn bộ thân đốt sống bị nghiền nát và xẹp xuống.
• Xẹp dạng nổ (Burst): Xương vỡ và các mảnh xương có thể xâm lấn vào ống sống.

2. Nguyên nhân gây ra xẹp đốt sống phổ biến

Trong thực tế lâm sàng, xẹp đốt sống không xảy ra một cách ngẫu nhiên mà thường liên quan trực tiếp đến tình trạng suy yếu của xương hoặc các tác động lực mạnh lên cột sống. Dưới đây là 4 nguyên nhân phổ biến nhất:

2.1. Loãng xương

Loãng xương là nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao nhất trong các ca xẹp đốt sống, đặc biệt ở người lớn tuổi. Tình trạng này làm cho cấu trúc xương dần trở nên mỏng, xốp và kém vững chắc theo thời gian, từ đó làm giảm khả năng chịu lực của thân đốt sống. Khi mật độ xương suy giảm nghiêm trọng, chỉ những tác động rất nhẹ trong sinh hoạt hàng ngày như ho, hắt hơi, cúi người hoặc xoay người đột ngột cũng có thể dẫn đến xẹp đốt sống lưng.

Loãng xương là nguyên nhân chính gây ra tình trạng xẹp đốt sống lưng

2.2. Chấn thương

Khi cột sống phải chịu một lực nén mạnh và đột ngột vượt quá khả năng chịu tải, thân đốt sống có thể bị nứt hoặc xẹp ngay lập tức. Các tình huống thường gặp bao gồm:

• Tai nạn giao thông, tai nạn lao động.
• Ngã từ trên cao hoặc ngã ngồi đập mạnh xuống đất.
• Chấn thương thể thao va chạm mạnh.

Những tác động này tạo ra áp lực nén lớn lên cột sống trong thời gian ngắn, làm tăng nguy cơ tổn thương và xẹp đốt sống.

2.3. Ung thư xương và khối u

Trong các trường hợp này, tổn thương thường xuất phát từ bên trong xương, khiến cấu trúc đốt sống suy yếu một cách âm thầm. Cụ thể:

• Tế bào ung thư xâm nhập và phá hủy cấu trúc xương.
• Ung thư xương nguyên phát.
• Ung thư từ cơ quan khác di căn đến cột sống.

Một số bệnh lý liên quan thường gặp gồm đa u tủy xương hoặc u thân đốt sống, cần được phát hiện sớm để tránh biến chứng nghiêm trọng.

2.4. Lối sống và các bệnh lý nền

Tư thế ngồi sai khi ngồi làm việc có nguy cơ ảnh hưởng đến cột sống

Đây là nhóm nguyên nhân diễn tiến âm thầm, kéo dài, khiến cấu trúc xương suy yếu dần theo thời gian mà người bệnh thường khó nhận biết sớm, như:

• Tư thế sai và lối sống: Những người trẻ tuổi làm việc văn phòng thường xuyên ngồi sai tư thế, ít vận động, không tập thể dục có nguy cơ bị ảnh hưởng đến cột sống.
• Sử dụng chất kích thích: Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, cà phê làm giảm sức khỏe hệ xương và mất độ dày của xương.
• Bệnh lý nền: Viêm xương biến dạng, viêm tủy xương, hoặc các bệnh nội tiết như cường tuyến giáp, cường tuyến cận giáp.

3. Triệu chứng của xẹp đốt sống là gì?

Triệu chứng của xẹp đốt sống có thể xuất hiện đột ngột sau chấn thương hoặc tiến triển âm thầm trong thời gian dài, đặc biệt ở người bị loãng xương. Dưới đây là những triệu chứng điển hình người bệnh cần chú ý để nhận biết sớm:

3.1. Đau lưng

Đau là triệu chứng thường gặp và rõ ràng nhất của xẹp đốt sống:

• Đau xuất hiện đột ngột, đặc biệt sau khi vận động, té ngã hoặc mang vác.
• Cơn đau tăng lên khi đứng, đi lại, giảm khi nằm nghỉ.
• Có thể lan xuống vùng mông, đùi.
• Đau tăng khi ho, hắt hơi hoặc xoay người.

>> Đọc thêm: Các vị trí đau lưng nguy hiểm

Đau lưng là dấu hiệu rõ rệt nhất của xẹp đốt sống

3.2. Thay đổi hình dáng cột sống và tư thế

Khi đốt sống bị xẹp, cấu trúc cột sống sẽ bị ảnh hưởng rõ rệt:

• Giảm chiều cao cơ thể theo thời gian.
• Gù lưng, cong vẹo cột sống hoặc mất đường cong sinh lý.
• Hạn chế vận động: khó cúi, xoay hoặc đứng thẳng lâu.

3.3. Dấu hiệu chèn ép thần kinh

Trong các trường hợp nặng, đốt sống xẹp có thể chèn ép vào tủy sống hoặc rễ thần kinh, gây ra các triệu chứng nghiêm trọng hơn:

• Tê bì, châm chích hoặc yếu cơ ở tay, chân.
• Đau lan theo dây thần kinh.
• Rối loạn đại tiểu tiện (mất kiểm soát bàng quang, ruột).

>> Tìm hiểu thêm: Dấu hiệu của đau thần kinh tọa

3.4. Triệu chứng theo vị trí tổn thương

Tùy vào vị trí bị xẹp, triệu chứng có thể khác nhau như:

• Cột sống cổ: Tổn thương tại vùng này thường ảnh hưởng trực tiếp đến vận động vùng đầu – cổ, có thể gặp tình trạng đau khi xoay cổ, hạn chế cử động, kèm theo cảm giác mất thăng bằng hoặc dễ té ngã do ảnh hưởng đến hệ thần kinh.
• Cột sống ngực: Cơn đau thường tăng lên rõ rệt khi hít thở sâu hoặc ho.
• Cột sống thắt lưng (xẹp đốt sống lưng): Đây là vị trí phổ biến nhất, với biểu hiện điển hình là đau vùng thắt lưng lan xuống mông và đùi. Cơn đau kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đi lại, đứng lên ngồi xuống và sinh hoạt hàng ngày của người bệnh.

>> Xem thêm: Bệnh thoái hóa cột sống cổ

Đau cột sống thắt lưng là vị trí phổ biến nhất của xẹp đốt sống

4. Xẹp đốt sống có nguy hiểm không? Khi nào cần đi khám?

Xẹp đốt sống là một tình trạng nguy hiểm, đặc biệt ở vùng thắt lưng, vì nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh không chỉ gây đau lưng kéo dài mà còn dẫn đến biến dạng cột sống, chèn ép thần kinh và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng vận động. Các biến chứng thường gặp bao gồm:

• Biến dạng cột sống: Xẹp đốt sống làm thay đổi cấu trúc tự nhiên của cột sống, gây gù lưng, giảm chiều cao và mất đường cong sinh lý.
• Mất vững cột sống: Khi đốt sống bị xẹp trên 50%, khả năng nâng đỡ của cột sống suy giảm, dễ dẫn đến mất ổn định và tăng nguy cơ thoát vị đĩa đệm.
• Chèn ép thần kinh: Trường hợp nặng có thể làm hẹp ống sống, chèn ép tủy sống và rễ thần kinh, gây đau mạn tính, tê bì, yếu cơ, thậm chí liệt nếu không can thiệp kịp thời.
• Tăng nguy cơ gãy xương và giảm tuổi thọ: Người đã bị xẹp đốt sống có nguy cơ cao tái gãy xương, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và có thể làm tăng nguy cơ tử vong ở người lớn tuổi nếu không được điều trị và phòng ngừa đúng cách.

>> Tìm hiểu thêm: Thoát vị đĩa đệm gây hẹp ống sống

Xẹp đốt sống gây ra biến dạng cột sống nếu không được điều trị kịp thời

Trong một số trường hợp, người bệnh nên đi khám bác sĩ khi gặp các tình trạng sau:

• Đau lưng đột ngột, kéo dài hoặc không thuyên giảm sau vài ngày.
• Giảm chiều cao hoặc bắt đầu bị gù lưng.
• Đau tăng khi vận động, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
• Tê bì, yếu hoặc liệt tay chân.
• Mất kiểm soát đại tiểu tiện.

5. Chẩn đoán xẹp đốt sống

Để xác định chính xác tình trạng này, bác sĩ cần kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và các phương pháp hình ảnh chuyên sâu. Quá trình chẩn đoán bao gồm:

5.1. Thăm khám lâm sàng

Trong quá trình này, bác sĩ sẽ quan sát tư thế và thẳng hàng của cột sống, đo chiều cao cơ thể và kiểm tra các biến dạng. Đồng thời, việc xác định điểm đau bằng cách ấn nhẹ lên các vùng khác nhau trên lưng giúp xác định chính xác vị trí tổn thương.

Bác sĩ tiến hành kiểm tra, thăm khám lâm sàng người bệnh

Song song với đó, bác sĩ cũng tiến hành kiểm tra chức năng thần kinh để phát hiện các dấu hiệu tê bì, châm chích hoặc yếu cơ, cảnh báo khả năng tổn thương rễ thần kinh hoặc tủy sống do xẹp đốt sống nặng.

5.2. Chẩn đoán hình ảnh

Hình ảnh cột sống là công cụ chủ đạo để xác định hình thái, mức độ xẹp và tính ổn định của đốt sống:

• Chụp X-quang: Thường là bước đầu tiên, cho thấy thân đốt sống giảm chiều cao, biến dạng hình nêm hoặc gãy vỡ.
• Chụp cắt lớp CT Scan: Cung cấp chi tiết về cấu trúc xương, vị trí và mức độ mảnh xương vỡ. Khi cần, kết hợp với tủy đồ để quan sát rõ ống sống.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Tiêu chuẩn vàng giúp đánh giá tủy sống, rễ thần kinh, mô mềm xung quanh và phân biệt gãy xương mới hay cũ.

5.3. Xét nghiệm chuyên sâu

Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm bổ sung để đánh giá nguyên nhân và nguy cơ:

• Đo mật độ xương (DEXA): Đây là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán vấn đề loãng xương – nguyên nhân chính của xẹp đốt sống. Chỉ số T-Score ≤ -2,5 là tiêu chuẩn chẩn đoán loãng xương.
• Xạ hình xương (Bone Scan): Được sử dụng để đánh giá hoạt động của xương, phát hiện vùng tổn thương lan tỏa hoặc gãy xương tiềm ẩn.

Phương pháp đo mật độ xương (DEXA) để chẩn đoán vấn đề loãng xương

6. Phương pháp điều trị xẹp đốt sống lưng

Điều trị xẹp đốt sống lưng được xây dựng dựa trên ba mục tiêu chính nhằm giảm đau, ổn định thân đốt sống bị tổn thương và phòng ngừa tình trạng tiến triển. Tùy vào mức độ tổn thương, nguyên nhân và tình trạng sức khỏe tổng thể, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, cụ thể:

6.1. Điều trị bảo tồn

Điều trị bảo tồn là hướng điều trị nền tảng trong các trường hợp xẹp đốt sống lưng mức độ nhẹ hoặc đốt sống còn ổn định.

• Nghỉ ngơi hợp lý: Nghỉ ngắn hạn để giảm đau và giảm tải lên đốt sống, tránh nằm bất động lâu vì dễ gây teo cơ và biến chứng toàn thân.
• Điều trị bằng thuốc: Sử dụng thuốc giảm đau, kháng viêm (NSAIDs), thuốc giãn cơ; kết hợp thuốc điều trị loãng xương như Canxi, Vitamin D để hạn chế xẹp thêm.
• Sử dụng nẹp lưng: Giúp cố định tương đối cột sống, giảm áp lực lên vùng tổn thương và hỗ trợ giảm đau trong giai đoạn cấp, thường dùng trong 4-12 tuần tùy theo mức độ tổn thương.
• Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng: Tăng cường cơ lưng, cải thiện vận động và hỗ trợ phục hồi chức năng cột sống, đồng thời giảm nguy cơ tái phát.

Lưu ý: Người bệnh chỉ sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý dùng kéo dài hoặc kết hợp nhiều loại thuốc giảm đau vì có thể gây tác dụng phụ và che lấp triệu chứng bệnh.

6.2. Can thiệp tối thiểu

Trong những trường hợp xẹp đốt sống lưng gây đau nhiều hoặc không cải thiện sau khoảng 2-6 tuần điều trị nội khoa, bác sĩ có thể chỉ định các thủ thuật can thiệp tối thiểu để giúp giảm đau nhanh và ổn định cột sống.

• Bơm xi măng sinh học (Vertebroplasty): Bác sĩ sẽ đưa một lượng xi măng y khoa đặc biệt vào bên trong thân đốt sống bị xẹp. Khi đông cứng, nó sẽ giúp cố định đốt sống, từ đó giảm đau rõ rệt và hỗ trợ người bệnh vận động sớm hơn.
• Tạo hình thân đốt sống (Kyphoplasty): Trước khi bơm xi măng, bác sĩ sử dụng một bóng nhỏ để tạo khoảng trống và nâng nhẹ vùng đốt sống bị xẹp. Sau đó, xi măng được bơm vào để cố định, đồng thời có thể giúp phục hồi một phần chiều cao của đốt sống.

Phương pháp bơm xi măng sinh học vào thân đốt sống để điều trị gãy xẹp và giảm đau nhanh chóng

6.3. Phẫu thuật cột sống

Phẫu thuật chỉ được chỉ định trong các trường hợp nặng hoặc có biến chứng thần kinh:

• Cố định cột sống bằng hệ thống nẹp vít khi đốt sống mất vững.
• Giải ép thần kinh khi có chèn ép tủy sống gây yếu hoặc liệt.

Lưu ý: Phẫu thuật thường áp dụng cho các ca phức tạp, có nguy cơ dạng nặng hoặc tổn thương thần kinh không hồi phục.

7. MSC Clinic – Địa chỉ thăm khám và điều trị xẹp đốt sống lưng hiệu quả

Phòng khám Đa khoa MSC là một trong những địa chỉ chuyên sâu trong thăm khám và điều trị các bệnh lý cơ xương khớp, đặc biệt là xẹp đốt sống lưng và các bệnh lý cột sống do thoái hóa. Với mô hình y học tái tạo kết hợp phục hồi chức năng theo tiêu chuẩn Nhật Bản, MSC Clinic hướng đến mục tiêu hỗ trợ phục hồi chức năng vận động và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

MSC International Clinic là địa chỉ thăm khám và điều trị vấn đề Cơ xương khớp uy tín

7.1. Đội ngũ bác sĩ, chuyên gia đầu ngành

MSC Clinic quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực Cơ xương khớp, Chấn thương chỉnh hình và Phục hồi chức năng, với nhiều chuyên gia là các Giáo sư, Tiến sĩ, Thạc sĩ tại các bệnh viện tuyến đầu về ngành Cơ xương khớp, đảm bảo chuyên môn sâu trong thăm khám và điều trị các bệnh lý. Tiêu biểu là:

• BSCKII. Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn tại Phòng khám Đa khoa MSC: Gần 30 năm kinh nghiệm trong Cơ xương khớp, Chấn thương chỉnh hình và Phục hồi chức năng. Bác sĩ nguyên là Phó Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội, nổi bật với khả năng xây dựng phác đồ cá nhân hóa và giải thích bệnh lý rõ ràng, dễ hiểu.
• ThS.BS. Nguyễn Trần Trung: Hiện là Phó Trưởng khoa Cơ xương khớp tại Bệnh viện E. Bác là người có nhiều kinh nghiệm trong việc nghiên cứu và ứng dụng y học tái tạo, đặc biệt là tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) trong điều trị bảo tồn không phẫu thuật.
• BSCKII. Nguyễn Đức Hiếu: Bác sĩ Nội Cơ xương khớp tại MSC Clinic với hơn 15 năm kinh nghiệm lâm sàng, từng công tác tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội và Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc.

ThS.BS. Nguyễn Trần Trung đang trao đổi về tình trạng cột sống và đưa ra hướng điều trị tối ưu cho bệnh nhân

7.2. Ứng dụng y học tái tạo trong hỗ trợ điều trị

Xẹp đốt sống nếu không được điều trị triệt để, theo thời gian, tình trạng này có thể tiến triển thành biến dạng cột sống, gù vẹo, chèn ép rễ thần kinh, thậm chí gây yếu liệt chi nếu tủy sống bị ảnh hưởng. Đặc biệt, ở người lớn tuổi bị loãng xương, nguy cơ xẹp thêm các đốt sống lân cận cũng tăng cao nếu nền xương không được cải thiện.

Bên cạnh các phương pháp can thiệp trực tiếp vào đốt sống, việc phục hồi môi trường sinh học xung quanh cột sống cũng giúp quá trình hồi phục lâu dài và ngăn ngừa tái phát. Vì vậy, y học tái tạo được ứng dụng như một giải pháp hỗ trợ:

• Liệu pháp PRP (Huyết tương giàu tiểu cầu): Giúp giảm viêm, kiểm soát đau và thúc đẩy quá trình lành các mô liên kết, dây chằng quanh vùng cột sống tổn thương.
• Huyết tương tăng trưởng nội sinh: Hỗ trợ kích thích tái tạo mạch máu và nuôi dưỡng các mô xung quanh đốt sống, góp phần giảm đau mạn tính và cải thiện chức năng vận động.

7.3. Hệ thống máy móc và dịch vụ điều trị

MSC Clinic được đầu tư hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại, hỗ trợ đánh giá chính xác tình trạng xẹp đốt sống và các bệnh lý cột sống liên quan, bao gồm: X-quang kỹ thuật số, siêu âm Doppler, hệ thống giường điều khiển điện Paramount Bed và các trang thiết bị hỗ trợ tiêm truyền từ Nhật Bản và Đức.

Không gian thăm khám hiện đại theo phong cách “Zen” Nhật Bản, mang lại cảm giác thư thái cho khách hàng

Ngoài ra, mỗi người bệnh đến MSC International Clinic đều được trải nghiệm không gian trị liệu phong cách “Zen” Nhật Bản, với thiết kế yên tĩnh, hài hòa, giúp giảm căng thẳng tinh thần, tạo cảm giác thư giãn và thoải mái trong suốt quá trình thăm khám và điều trị.

Bên cạnh đó, MSC Clinic còn xây dựng quy trình thăm khám chuyên sâu 1:1 với chuyên gia, trong đó người bệnh được tư vấn kỹ lưỡng về tình trạng bệnh, mức độ tổn thương cũng như hướng điều trị phù hợp theo từng cá thể, đảm bảo tính chính xác và cá nhân hóa trong phác đồ điều trị.

Xẹp đốt sống không chỉ gây đau lưng mà còn ảnh hưởng lâu dài đến tư thế và khả năng vận động nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, thăm khám kịp thời và tuân thủ đúng phác đồ điều trị sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và giảm nguy cơ biến chứng.

Nếu bạn đang có dấu hiệu nghi ngờ xẹp đốt sống, hãy liên hệ MSC Clinic để được thăm khám và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp sớm nhất nhé!

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn
• MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN