Tê chân là bệnh gì? Nguyên nhân do đâu và cách điều trị

Tê chân là bệnh gì? Tê chân là tình trạng xuất hiện cảm giác tê bì, châm chích, kiến bò hoặc giảm cảm giác ở một phần hay toàn bộ chân, gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc đi lại và sinh hoạt hằng ngày. Tình trạng này có thể chỉ xuất hiện thoáng qua do ngồi hoặc nằm sai tư thế, thời tiết lạnh, thiếu vitamin và khoáng chất, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của các bệnh lý như tổn thương dây thần kinh, thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, đái tháo đường, xơ vữa động mạch hoặc các bệnh tự miễn.
Tùy nguyên nhân, việc điều trị có thể bao gồm thay đổi lối sống, bổ sung dinh dưỡng, dùng thuốc, vật lý trị liệu hoặc can thiệp chuyên sâu. Trong bài viết này, MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, cách nhận biết các dấu hiệu và phương pháp điều trị hiện nay.

Nhận biết dấu hiệu tê chân là bệnh gì giúp cải thiện chất lượng cuộc sống

1. Tê chân là bệnh gì?

Tê chân không phải là một bệnh riêng lẻ mà là triệu chứng rối loạn cảm giác ở chi dưới. Người bệnh thường mô tả cảm thấy tê bì, châm chích, ngứa ran, kiến bò hoặc mất cảm giác ở bàn chân, cẳng chân, đùi.

Tê chân có thể xuất hiện thoáng qua hoặc kéo dài (mạn tính). Bị tê chân liên tục, đặc biệt kèm theo đau hoặc yếu chân, thường là biểu hiện của sự chèn ép, tổn thương hoặc thiếu máu nuôi dưỡng dây thần kinh chi dưới.

2. Nguyên nhân bị tê chân

Tê chân có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc phân biệt rõ nguyên nhân giúp định hướng xử trí phù hợp và hiệu quả.

2.1. Nguyên nhân sinh lý

Đây là những nguyên nhân thường gặp, mang tính tạm thời và có thể cải thiện khi thay đổi thói quen sinh hoạt:

• Tê chân do sai tư thế: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Việc ngồi vắt chéo chân, ngồi xổm, đứng hoặc nằm ở một tư thế quá lâu làm giảm lưu thông máu và chèn ép dây thần kinh, dẫn đến tê chân. Khi thay đổi tư thế, máu lưu thông trở lại, triệu chứng sẽ biến mất.
• Tổn thương trực tiếp tới dây thần kinh: Việc mang giày quá chật, đặc biệt là giày cao gót, có thể đè ép bất thường lên các dây thần kinh vùng gót chân (như bệnh u dây thần kinh Morton), dẫn đến tê buốt và ngứa ran bàn chân.
• Thiếu hụt vitamin và khoáng chất: Các vitamin nhóm B (đặc biệt là B1, B6, B12) và Acid Folic đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì dẫn truyền thần kinh. Thiếu hụt các vi chất này, chức năng dây thần kinh ngoại biên sẽ suy giảm, dẫn đến tình trạng tê chân, mỏi cơ hoặc mất cảm giác cục bộ. Bên cạnh đó, thiếu hụt canxi cũng là tác nhân gây co thắt cơ và cảm giác tê râm ran ở các đầu chi.
• Thời tiết lạnh: Khi tiếp xúc với không khí lạnh, các mạch máu ngoại vi ở đầu ngón chân có xu hướng co thắt lại để giữ ấm cơ thể, làm hạn chế dòng máu tới chân gây tê bàn chân tạm thời. Đây là nguyên nhân sinh lý thường gặp khiến tê chân xuất hiện vào mùa đông.

>> Tìm hiểu thêm: Tê bì chân tay là dấu hiệu của bệnh gì? Nguyên nhân do đâu?

Ngồi vắt chéo chân lâu là một trong những nguyên nhân gây tê chân 

2.2. Nguyên nhân bệnh lý

Tê chân kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc kèm theo các triệu chứng khác có thể liên quan đến các bệnh lý nghiêm trọng:

• Thoát vị đĩa đệm và thoái hóa cột sống: Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tê chân. Khi đĩa đệm lệch ra khỏi vị trí ban đầu, nhân nhầy tràn ra ngoài sẽ chèn ép trực tiếp vào dây thần kinh thắt lưng, gây tê lan dọc từ thắt lưng xuống bàn chân, thậm chí dẫn đến liệt chi nếu không điều trị kịp thời.
• Đái tháo đường: Đường huyết cao kéo dài gây tổn thương mạch máu và dây thần kinh ngoại biên. Tình trạng này thường gây tê ở cả hai bên chân và có tính chất tiến triển, không thể hồi phục hoàn toàn nếu không kiểm soát tốt đường huyết.
• Xơ vữa động mạch: Các mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch, cản trở oxy và dinh dưỡng đi nuôi các mô, khiến chân bị tê và yếu sức khi đi lại (bệnh động mạch ngoại biên).
• Các bệnh tự miễn (đa xơ cứng, Lupus, Guillain-Barré): Hệ miễn dịch tấn công bao bảo vệ dây thần kinh hoặc hệ thần kinh trung ương, gây ra triệu chứng tê chân ban đầu kèm theo co thắt cơ, mệt mỏi và mất cảm giác.
• Hội chứng ống cổ chân: Dây thần kinh bị chèn ép khi đi qua ống cổ chân do viêm hoặc kích ứng, dẫn đến cảm giác tê chân và ngứa ran vùng bàn chân.
• Khối u chèn ép: Khối u trong não, tủy sống hoặc khối u dây thần kinh gây áp lực lên các bó sợi thần kinh dẫn truyền cảm giác xuống chân
• Đột quỵ: Nếu triệu chứng tê chân xuất hiện đột ngột ở một bên cơ thể, kèm theo tê yếu mặt và cánh tay, đây là dấu hiệu của một cơn đột quỵ não cực kỳ nguy hiểm, cần cấp cứu ngay lập tức.

Theo thời gian, hội chứng ống cổ chân có thể làm teo cơ, khiến chân yếu đi rõ rệt 

3. Bị tê chân có nguy hiểm không? Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bị tê chân thoáng qua thường không nguy hiểm, nhưng tê chân kéo dài hoặc lặp lại thường xuyên thì có thể là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý nghiêm trọng. Nếu không thăm khám kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến biến chứng như teo cơ, yếu liệt chân, mất khả năng vận động và thậm chí tổn thương thần kinh vĩnh viễn.

Bạn cần đi khám ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Tê chân kéo dài trên 1-2 tuần, không cải thiện dù đã nghỉ ngơi.
• Tê chân kèm đau nhức lan từ thắt lưng xuống chân, yếu cơ, hay vấp ngã hoặc đi lại khó khăn.
• Mất cảm giác ở chân (không phân biệt được nóng – lạnh hoặc không có cảm giác đau khi va chạm).
• Tê chân kèm theo thay đổi màu sắc da (tím bầm, đen hoặc loét không lành – đặc biệt nguy hiểm ở người bị đái tháo đường).
• Kèm triệu chứng toàn thân như sốt, chóng mặt, co thắt cơ (dấu hiệu viêm nhiễm hoặc nhiễm trùng xương khớp).
• Rối loạn tiểu tiện hoặc đại tiện (bí tiểu, tiểu không tự chủ) – đây là dấu hiệu của hội chứng chùm đuôi ngựa, cần cấp cứu ngay.
• Tê chân xảy ra đột ngột sau chấn thương cột sống, kèm theo chóng mặt, nói lắp, giảm thị lực hoặc mất ý thức.

Bạn nên đi khám ngay nếu có một hoặc nhiều dấu hiệu cảnh báo bên trên 

4. Chẩn đoán nguyên nhân gây tê chân

Để biết chính xác nguyên nhân gây tê chân, bác sĩ thường thực hiện quy trình chẩn đoán bài bản, kết hợp lâm sàng và cận lâm sàng. Các phương pháp chính bao gồm:

• Khám lâm sàng: Bác sĩ kiểm tra phản xạ, sức mạnh cơ chân, khả năng cảm nhận nóng/lạnh/đau và đánh giá phạm vi tê. Đây là bước quan trọng giúp định hướng ban đầu xem tê chân xuất phát từ dây thần kinh ngoại biên, rễ thần kinh hay cột sống.
• Xét nghiệm máu: Người bệnh sẽ được kiểm tra đường huyết (loại trừ đái tháo đường), nồng độ vitamin B1, B6, B12, acid uric (gout), hormone tuyến giáp và các chỉ số viêm, nhằm chẩn đoán nguyên nhân chuyển hóa hoặc thiếu hụt dinh dưỡng gây tê chân.
• Chẩn đoán hình ảnh: 
  • X-quang cột sống thắt lưng: Kiểm tra cấu trúc xương, phát hiện thoái hoá, gai xương cột sống…
  • MRI (cộng hưởng từ): Phát hiện thoát vị đĩa đệm hoặc khối u chèn ép dây thần kinh.
  • Đo điện cơ (EMG): Kiểm tra khả năng dẫn truyền tín hiệu của dây thần kinh. Nếu có tắc nghẽn, máy đo sẽ chỉ ra chính xác vị trí gây tê bì chân.

Đo điện cơ giúp chẩn đoán tê chân do các bệnh lý chèn ép thần kinh hoặc rối loạn chức năng cơ 

5. Cách điều trị tê chân phổ biến

Điều trị tê chân cần tập trung vào giải quyết nguyên nhân gốc rễ chứ không chỉ giảm triệu chứng. Tùy theo kết quả thăm khám, bác sĩ sẽ kết hợp các phương pháp sau:

5.1. Điều trị tại nhà

• Thay đổi tư thế và thói quen: Tránh ngồi hoặc đứng lâu một tư thế, đứng dậy đi lại sau 45-60 phút, giữ lưng thẳng khi ngồi làm việc.
• Chườm nóng/lạnh: Chườm lạnh giúp giảm viêm trong giai đoạn cấp, chườm ấm hỗ trợ tăng tuần hoàn máu và giãn cơ trong trường hợp tê chân mạn tính.
• Ngâm chân nước ấm: Ngâm với nước muối hoặc nước nấu lá lốt, ngải cứu 15-20 phút/ngày giúp thư giãn thần kinh và giảm tê buốt.
• Bài tập kéo giãn: Thực hiện các động tác kéo giãn cột sống thắt lưng và bài tập dây thần kinh tọa (tư thế em bé, kéo gối về ngực, nghiêng người) để giảm chèn ép thần kinh.
• Bổ sung dinh dưỡng: Tăng cường vitamin nhóm B, magie và omega-3 để hỗ trợ phục hồi bao myelin và chức năng của hệ thần kinh.
• Massage, xoa bóp: Giúp kích thích tuần hoàn máu và giảm cảm giác tê bì hiệu quả.

>> Đọc thêm: Các bài tập chữa đau gót chân hiệu quả

Ngâm chân bằng nước nấu lá lốt là phương pháp dân gian hiệu quả giúp hết hay bị tê chân 

5.2. Điều trị y khoa

Khi tê chân do bệnh lý hoặc không cải thiện sau 2-4 tuần tự chăm sóc, người bệnh cần tiếp nhận điều trị chuyên sâu với các phương pháp như:

• Thuốc uống: Như thuốc giảm đau, giãn cơ, vitamin thần kinh (B-complex liều cao). Với người bệnh đái tháo đường hoặc gout sẽ dùng thuốc kiểm soát đường huyết và acid uric.
• Vật lý trị liệu: Các bài tập kéo giãn cột sống chuyên sâu, kết hợp trị liệu bằng sóng xung kích, laser, điện xung giúp giảm chèn ép thần kinh, cải thiện lưu thông máu và cải thiện tình trạng tê chân.
• Can thiệp tiêm: Tiêm ngoài màng cứng hoặc tiêm PRP (huyết tương giàu tiểu cầu) để giảm viêm mạnh và hỗ trợ tái tạo mô ở trường hợp thoát vị đĩa đệm, thoái hoá cột sống, hẹp ống sống.
• Phẫu thuật: Chỉ định khi có chèn ép thần kinh nghiêm trọng nhằm giải phóng dây thần kinh.

Quá trình vật lý trị liệu cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn từ kỹ thuật viên lành nghề 

Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ kết hợp linh hoạt để mang lại hiệu quả cao nhất và giảm nguy cơ tái phát.

6. Cách phòng ngừa tê chân hiệu quả

Phòng ngừa tê chân không chỉ giúp giảm nguy cơ tái phát mà còn bảo vệ hệ thần kinh và cơ xương khớp lâu dài. Dưới đây là những biện pháp cụ thể:

Thay đổi thói quen sinh hoạt hàng ngày

• Không ngồi hoặc đứng một tư thế quá lâu: Hãy đứng dậy đi lại, vươn vai và giãn cơ nhẹ nhàng sau mỗi 45-60 phút.
• Duy trì tư thế đúng khi ngồi làm việc: Sử dụng ghế có tựa lưng giúp hỗ trợ cột sống, cải thiện tư thế ngồi. Chân đặt trên sàn, không vắt chéo hoặc co chân.
• Tư thế ngủ khoa học: Tránh nằm sấp, nên nằm nghiêng và kẹp gối giữa hai chân để giảm áp lực lên dây thần kinh tọa.

Kiểm soát các yếu tố nguy cơ

• Kiểm soát tốt bệnh lý nền: Đặc biệt là đái tháo đường, cao huyết áp và gout để hạn chế tổn thương thần kinh.
• Duy trì cân nặng hợp lý: Thừa cân sẽ tăng áp lực lên cột sống thắt lưng và đĩa đệm, dễ gây chèn ép thần kinh và dẫn tới tê chân.

Dinh dưỡng và vận động khoa học

• Bổ sung đầy đủ vitamin nhóm B, magie và canxi thông qua chế độ dinh dưỡng hoặc thực phẩm chức năng nếu thiếu.
• Ăn nhiều rau củ, trái cây, cá béo, ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế rượu bia, thuốc lá và đồ ăn nhanh.
• Tập thể dục đều đặn: Đi bộ nhanh, bơi lội hoặc yoga 30 phút/ngày để tăng tuần hoàn máu và giữ cho cột sống linh hoạt.

Bên cạnh đó, khám sức khỏe định kỳ là cách hiệu quả để phát hiện sớm tê chân do bệnh lý trước khi chúng tiến triển nặng.

Tại MSC Clinic, chúng tôi mang đến dịch vụ thăm khám chuyên sâu các bệnh lý cơ xương khớp, bao gồm tình trạng tê chân, với quy trình tư vấn 1-1 cùng các chuyên gia đầu ngành. Người bệnh nhận kết quả chính xác, được phân tích chi tiết nguyên nhân gây bệnh, từ đó đưa ra quyết định chăm sóc phù hợp nhất.

Cách hết tê chân tốt nhất là lựa chọn đúng cơ sở y tế uy tín như MSC Clinic để điều trị

Đừng đợi đến khi chân không còn cảm giác mới bắt đầu điều trị. Một đôi chân khỏe mạnh là nền tảng cho sự linh hoạt và chất lượng cuộc sống bền vững. Nếu bạn đang gặp phải tình trạng tê chân dai dẳng, hãy liên hệ ngay với MSC Clinic để được thăm khám cùng đội ngũ bác sĩ chuyên khoa hàng đầu.

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: MSC International Clinic Vietnam | Hanoi
• MSC Quảng Ninh: Phòng khám MSC Quảng Ninh | Ha Long