Hội chứng suy tế bào gan: Dấu hiệu nhận biết & cách điều trị

Hội chứng suy tế bào gan là một trong những tình trạng gan mật nghiêm trọng, xảy ra khi phần lớn tế bào gan bị tổn thương và không còn khả năng thực hiện các chức năng. Tình trạng này có thể diễn tiến âm thầm trong nhiều năm do các bệnh gan mạn tính, hoặc bùng phát cấp tính chỉ trong vài ngày do ngộ độc, nhiễm virus hay tác dụng phụ của thuốc. Bài viết dưới đây của MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ suy tế bào gan là gì, nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, mức độ nguy hiểm cũng như hướng điều trị và phòng ngừa hiệu quả.

Hội chứng suy tế bào gan là một tình trạng nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều hoạt động trong cơ thể

1. Hội chứng suy tế bào gan là gì?

Hội chứng suy tế bào gan (còn gọi là suy gan) là tình trạng gan mất khả năng thực hiện các nhiệm vụ thiết yếu như chuyển hóa chất dinh dưỡng, lọc độc tố và sản xuất protein đông máu, do một lượng lớn tế bào gan bị chết hoặc mất chức năng. Tùy theo tốc độ diễn tiến, người ta phân chia thành hai dạng chính:

• Suy tế bào gan cấp tính: Xảy ra nhanh, chỉ trong vài ngày đến vài tuần, thường ở người trước đó không có bệnh gan.
• Suy tế bào gan mạn tính: Là giai đoạn cuối của bệnh gan mạn tính, diễn tiến từ từ qua nhiều năm, thường đi sau giai đoạn xơ gan không thể phục hồi.

Hội chứng suy tế bào gan là tình trạng các tế bào gan bị tổn thương, suy giảm số lượng đáng kể

2. Tế bào gan đảm nhiệm những chức năng gì?

Để hiểu vì sao hội chứng suy tế bào gan lại gây ảnh hưởng nặng nề, chúng ta cần nắm rõ vai trò then chốt của nhu mô gan. Tế bào gan (hepatocytes) chiếm khoảng 80% khối lượng gan và thực hiện hơn 500 chức năng sinh lý khác nhau, bao gồm:

• Chuyển hóa dinh dưỡng: Tế bào gan tham gia trực tiếp vào quá trình chuyển hóa Carbohydrate (duy trì đường huyết), Lipid (tổng hợp Cholesterol và Lipoprotein) và Protein (tổng hợp Albumin, Globulin).
• Tổng hợp yếu tố đông máu: Gan sản xuất hầu hết các yếu tố đông máu như Fibrinogen, Prothrombin (Yếu tố II), Yếu tố V, VII, IX, X.
• Giải độc và bài tiết: Chuyển hóa các chất độc nội sinh (như NH3 thành Urê) và ngoại sinh (thuốc, rượu, hóa chất) thành dạng không độc để đào thải qua mật hoặc nước tiểu.
• Tạo và tiết mật: Sản xuất muối mật giúp tiêu hóa và hấp thu chất béo cũng như các vitamin tan trong dầu (A, D, E, K).
• Dự trữ sinh chất: Lưu trữ Glycogen, Vitamin (A, D, B12) và các khoáng chất thiết yếu như sắt, đồng.

Vì đảm nhiệm nhiều chức năng cùng lúc nên khi hội chứng suy tế bào gan tiến triển, ảnh hưởng không chỉ giới hạn ở gan mà có thể tác động đến nhiều cơ quan khác.

3. Nguyên nhân và yếu tố thúc đẩy hội chứng suy tế bào gan

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hội chứng suy tế bào gan, trong đó thường gặp:

• Viêm gan virus: Viêm gan B, C kéo dài có thể gây xơ hóa, xơ gan và suy giảm chức năng gan.
• Rượu bia: Sử dụng rượu kéo dài có thể gây gan nhiễm mỡ, viêm gan do rượu và xơ gan.

Tiêu thụ rượu bia kéo dài khiến tế bào gan liên tục chịu tổn thương, làm giảm dần khả năng hoạt động và phục hồi của gan

• Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa: Thừa cân, béo phì, đái tháo đường type 2 và rối loạn chuyển hóa làm tăng nguy cơ tổn thương gan tiến triển.
• Thuốc và chất độc: Một số thuốc, thảo dược, thực phẩm bổ sung có thể gây độc cho gan; đặc biệt, quá liều paracetamol có thể gây tổn thương gan cấp tính nghiêm trọng.
• Bệnh tự miễn và di truyền: Viêm gan tự miễn, bệnh Wilson, hemochromatosis cùng một số bệnh lý mạch máu, ung thư gan hoặc giảm tưới máu gan cũng có thể làm suy giảm chức năng gan.

4. Dấu hiệu và triệu chứng của hội chứng suy tế bào gan

Triệu chứng suy tế bào gan thường khởi phát mơ hồ, dễ nhầm với các bệnh lý tiêu hóa thông thường, sau đó rõ rệt hơn khi bệnh tiến triển:

Giai đoạn sớm:

• Mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, nôn.
• Đau tức vùng bụng trên bên phải (vị trí của gan).

Đau âm ỉ, tức nặng vùng hạ sườn phải, đôi khi cảm giác căng tức hoặc khó chịu kéo dài có thể là dấu hiệu của hội chứng suy gan

Giai đoạn tiến triển:

• Vàng da, vàng mắt (do tăng bilirubin).
• Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu.
• Ngứa da do ứ mật, không có phát ban.
• Dễ bầm tím, chảy máu chân răng, chảy máu cam do rối loạn đông máu.
• Bụng chướng to do tích dịch (cổ trướng), phù chân, phù mặt.
• Hơi thở có mùi hôi đặc trưng (mùi mốc, mùi ngọt bất thường).

Giai đoạn nặng:

• Rối loạn tri giác, lú lẫn, mất định hướng, thậm chí hôn mê (bệnh não gan)
• Run tay, co giật nhẹ ở tay (dấu hiệu thần kinh).
• Nôn ra máu hoặc chất giống bã cà phê do xuất huyết tiêu hóa.

Suy giảm chức năng gan có thể khiến độc chất tích tụ, ảnh hưởng não và gây lú lẫn, buồn ngủ hoặc rối loạn ý thức

Khi xuất hiện các dấu hiệu ở giai đoạn tiến triển hoặc nặng, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức vì hội chứng suy tế bào gan ở mức độ này có thể đe dọa tính mạng trong thời gian ngắn.

5. Hội chứng suy tế bào gan có nguy hiểm không?

Hội chứng này là một trong những bệnh lý nội khoa nguy hiểm hàng đầu vì gan liên quan đến hầu hết các hệ cơ quan. Nếu không được can thiệp kịp thời, người bệnh có thể gặp các biến chứng nặng:

• Phù não: Amoniac và độc tố tích tụ gây phù não, dẫn đến lú lẫn, co giật, thậm chí tụt não.
• Rối loạn đông máu, xuất huyết: Gan không sản xuất đủ yếu tố đông máu khiến người bệnh dễ chảy máu, đặc biệt là xuất huyết tiêu hóa khó kiểm soát.
• Nhiễm trùng: Hệ miễn dịch suy yếu làm tăng nguy cơ nhiễm trùng huyết, viêm phổi, nhiễm trùng đường tiết niệu.
• Suy thận: Suy thận thường xảy ra kèm theo suy gan, đặc biệt trong các trường hợp ngộ độc thuốc.
• Tăng áp lực tĩnh mạch cửa (ở thể mạn tính): Gây giãn tĩnh mạch thực quản, cổ trướng, lách to.
• Rối loạn nội tiết: Mất cân bằng estrogen-testosterone, biểu hiện qua các triệu chứng như nổi sao mạch trên da, lòng bàn tay son, gây rối loạn kinh nguyệt ở nữ hoặc teo tinh hoàn, phì đại tuyến vú ở nam.

Khi hội chứng suy tế bào gan tiến triển nặng, chức năng thận có thể bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ suy thận

Đây cũng là lý do hội chứng suy chức năng gan được xếp vào nhóm cấp cứu nội khoa hoặc bệnh lý mạn tính cần theo dõi sát, vì biến chứng có thể xảy ra đồng thời trên nhiều cơ quan và tiến triển rất nhanh nếu không được xử trí đúng cách.

6. Phương pháp điều trị và phục hồi suy tế bào gan

Điều trị suy tế bào gan tập trung vào ba hướng chính: kiểm soát nguyên nhân, điều trị biến chứng và hỗ trợ phục hồi chức năng gan.

6.1. Điều trị nguyên nhân

• Nếu do quá liều paracetamol: dùng thuốc giải độc đặc hiệu (acetylcysteine) càng sớm càng tốt.
• Nếu do viêm gan virus: sử dụng thuốc kháng virus phù hợp.
• Nếu do bệnh tự miễn: dùng corticosteroid hoặc thuốc ức chế miễn dịch.
• Ngộ độc do hóa chất, nấm độc: áp dụng các biện pháp loại độc như rửa dạ dày, than hoạt tính.

Ăn phải nấm độc có thể gây tổn thương nghiêm trọng tế bào gan, thậm chí dẫn đến hội chứng suy chức năng gan

6.2. Điều trị hỗ trợ và kiểm soát biến chứng

• Truyền dịch, truyền đạm, cân bằng điện giải và đường huyết.
• Truyền huyết tương hoặc các chế phẩm máu khi có rối loạn đông máu.
• Kháng sinh dự phòng hoặc điều trị nhiễm trùng.
• Lọc máu, thẩm phân trong trường hợp suy thận kèm theo.
• Theo dõi sát tri giác, xử trí sớm khi có dấu hiệu bệnh não gan.

6.3. Ghép gan

Với các trường hợp suy tế bào gan tiến triển nặng, không đáp ứng điều trị nội khoa, ghép gan là phương án duy nhất giúp duy trì sự sống. Bác sĩ sẽ sử dụng các thang điểm chuyên biệt để đánh giá mức độ ưu tiên ghép gan cho từng người bệnh.

Cần nhấn mạnh rằng mức độ hồi phục của suy tế bào gan phụ thuộc rất lớn vào thời điểm phát hiện và can thiệp. Thể cấp tính có thể hồi phục nếu điều trị đúng và kịp thời, trong khi thể mạn tính (sau xơ gan) thường không thể đảo ngược hoàn toàn nhưng có thể làm chậm tiến triển.

Ghép gan cần thiết trong những trường hợp hội chứng suy tế bào gan nặng, đe dọa tính mạng

7. Cách phòng ngừa hội chứng suy tế bào gan và chăm sóc người bệnh

Phần lớn các trường hợp suy tế bào gan, đặc biệt là thể mạn tính, có thể phòng tránh được nếu thực hiện tốt các biện pháp sau:

• Dùng thuốc đúng liều, đúng chỉ định: Không tự ý tăng liều paracetamol hay các thuốc giảm đau khác; thông báo cho bác sĩ mọi loại thuốc, thảo dược đang sử dụng.
• Hạn chế rượu bia: Sử dụng ở mức độ vừa phải hoặc ngưng hẳn nếu đã có bệnh gan.
• Tiêm phòng viêm gan: Chủ động tiêm vắc-xin viêm gan A, B, đặc biệt với người có nguy cơ cao.

Tiêm phòng giúp phòng nhiễm virus viêm gan và giảm nguy cơ tổn thương tế bào gan

• Tránh tiếp xúc với hóa chất độc hại: Đeo bảo hộ khi làm việc với hóa chất, không ăn nấm dại không rõ nguồn gốc.
• Kiểm soát cân nặng và chuyển hóa: Duy trì chế độ ăn lành mạnh, tập luyện đều đặn để phòng ngừa gan nhiễm mỡ.
• Khám sức khỏe định kỳ: Nhiều người mắc bệnh gan mạn tính mà không biết cho đến khi bệnh đã tiến triển nặng; xét nghiệm men gan và tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm nguy cơ mắc hội chứng suy tế bào gan.

Với người đã được chẩn đoán tình trạng suy tế bào gan, việc chăm sóc tại nhà cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của bác sĩ: ăn nhạt, hạn chế đạm động vật khi có bệnh não gan, tuyệt đối không tự dùng thêm thuốc hay thực phẩm chức năng, và tái khám đúng lịch để theo dõi diễn tiến.

8. Khám và điều trị bệnh lý gan an toàn, hiệu quả tại MSC Clinic

Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, thăm khám trực tiếp

MSC Clinic quy tụ các bác sĩ Nội khoa có chuyên môn và kinh nghiệm trong chẩn đoán, theo dõi các bệnh lý gan – chuyển hóa. Trong đó có Phó giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ CKII Đỗ Tuấn Anh – Nguyên Chủ nhiệm Khoa Truyền nhiễm Bệnh viện Quân y 103 – Học viện Quân y, sẽ trực tiếp thăm khám và tư vấn cho người bệnh.

Bên cạnh thăm khám chuyên môn, đội ngũ tư vấn và chăm sóc khách hàng hỗ trợ người bệnh trong quá trình đặt lịch, thực hiện cận lâm sàng và theo dõi sau khám.

Phó giáo sư Đỗ Tuấn Anh – Bác sĩ chuyên khoa Truyền nhiễm – Gan – Chuyển hóa, tại MSC Clinic

Đánh giá sức khỏe gan toàn diện

Một trong những bước quan trọng khi đánh giá bệnh gan là xác định mức độ xơ hóa và tình trạng chức năng gan. Tại MSC Clinic, bác sĩ có thể chỉ định đo độ đàn hồi mô gan cùng các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh cần thiết tùy từng trường hợp.

Kết quả giúp bác sĩ có thêm cơ sở để đánh giá tình trạng gan, phát hiện sớm nguy cơ tiến triển và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.

PGS Đỗ Tuấn Anh trực tiếp thăm khám và điều trị cho bệnh nhân

Cá thể hóa hướng chăm sóc và phục hồi chức năng gan

Với người đã có tổn thương gan, việc điều trị cần tập trung vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ tổn thương thực tế, thay vì chỉ tìm cách “hạ men gan”.

Tùy tình trạng, bác sĩ có thể tư vấn chế độ dinh dưỡng, vận động, kiểm soát các bệnh lý chuyển hóa, điều chỉnh thuốc đang sử dụng và các phương pháp hỗ trợ phù hợp, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, với các thành phần như glutathione, vitamin, khoáng chất và axit amin.

Người bệnh hoàn toàn có thể yên tâm vì việc sử dụng liệu pháp này sẽ được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên tình trạng sức khỏe và chỉ định phù hợp của từng người bệnh.

Ngoài điều trị, bệnh nhân được tư vấn chế độ ăn uống phù hợp, hỗ trợ bảo vệ và duy trì chức năng gan

Trang thiết bị hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi

Hệ thống máy móc, thiết bị cận lâm sàng tại MSC Clinic hỗ trợ thực hiện các xét nghiệm và đánh giá cần thiết, giúp bác sĩ có thêm dữ liệu để xác định tình trạng bệnh, theo dõi diễn biến và điều chỉnh kế hoạch chăm sóc khi cần.

Nếu bạn đang có men gan bất thường, gan nhiễm mỡ, viêm gan, thừa cân – béo phì, rối loạn chuyển hóa hoặc có tiền sử bệnh gan, hãy chủ động thăm khám để đánh giá sức khỏe lá gan và nguy cơ tiến triển.

Chia sẻ của khách hàng điều trị xơ gan độ 3 về độ 0 tại MSC Clinic

Hội chứng suy tế bào gan cần được phát hiện và đánh giá sớm để xác định nguyên nhân, mức độ tổn thương và có hướng điều trị phù hợp. Không nên tự điều trị hoặc sử dụng các sản phẩm hỗ trợ gan khi chưa được thăm khám. Nếu bạn đang có dấu hiệu bất thường hoặc lo lắng về chức năng gan, hãy liên hệ MSC để được bác sĩ thăm khám, kiểm tra và tư vấn hướng điều trị phù hợp với tình trạng cụ thể.