Chụp MRI khớp gối: Thời điểm thực hiện và tổn thương có thể phát hiện

Đau, sưng hoặc hạn chế vận động khớp gối có thể liên quan đến nhiều tổn thương ở sụn chêm, dây chằng, sụn khớp và xương dưới sụn. Trong những trường hợp cần khảo sát chuyên sâu, bác sĩ có thể chỉ định chụp MRI khớp gối để xác định vị trí, đặc điểm và mức độ tổn thương. Vậy phương pháp này được thực hiện như thế nào, khi nào cần chụp và có những ưu điểm gì so với các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh khác? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây của MSC Clinic.

Chụp MRI khớp gối có nhiều ưu điểm trong phát hiện và chẩn đoán tổn thương tại vùng đầu gối

1. Chụp MRI khớp gối là gì?

Chụp MRI khớp gối (Magnetic Resonance Imaging) là phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ quan sát chi tiết các cấu trúc bên trong và xung quanh khớp gối khó đánh giá đầy đủ bằng X-quang. Kỹ thuật này sử dụng từ trường và sóng radio để tạo ra hình ảnh khớp gối trên nhiều mặt phẳng mà không cần sử dụng tia X hay xâm lấn.

Hình ảnh MRI thể hiện rõ các cấu trúc giải phẫu quan trọng như: sụn chêm, hệ thống dây chằng, sụn khớp, xương, gân, cơ và mô mềm, màng hoạt dịch và dịch khớp. Qua đó, bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác tình trạng chấn thương hoặc bệnh lý khớp gối phức tạp và định hướng phương pháp điều trị cá nhân hóa cho từng người bệnh.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đau khớp gối đều cần chụp MRI. Bác sĩ sẽ dựa trên triệu chứng, kết quả khám lâm sàng và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh ban đầu để đưa ra chỉ định phù hợp.

2. Khi nào cần chụp MRI khớp gối?

Bác sĩ có thể chỉ định chụp MRI khớp gối khi nghi ngờ người bệnh có tổn thương bên trong khớp mà thăm khám lâm sàng hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh ban đầu chưa đánh giá đầy đủ. MRI cũng được sử dụng khi cần xác định mức độ tổn thương để lựa chọn phương án điều trị hoặc theo dõi sau can thiệp.

Bệnh nhân đau kéo dài hoặc nghi ngờ tổn thương cấu trúc bên trong khớp gối sẽ được chỉ định chụp MRI

Một số trường hợp có thể được cân nhắc chụp MRI khớp gối gồm:

• Đau khớp gối kéo dài không rõ nguyên nhân: Cơn đau dai dẳng hoặc tái phát nhiều lần, đặc biệt khi kết quả X-quang chưa giải thích được triệu chứng.
• Nghi ngờ chấn thương dây chằng hoặc sụn chêm: Người bệnh bị đau, sưng, cảm giác khớp gối lỏng lẻo, mất vững hoặc kẹt khớp sau chấn thương, nhất là khi xoay hoặc đổi hướng đột ngột.
• Sưng khớp gối hoặc hạn chế vận động: Tình trạng sưng, tràn dịch hoặc giảm biên độ vận động cần được đánh giá thêm để xác định nguyên nhân.
• Nghi ngờ tổn thương xương không phát hiện rõ trên X-quang: Chẳng hạn như gãy xương kín đáo, tổn thương xương dưới sụn hoặc bất thường tủy xương.
• Cần đánh giá chuyên sâu trước điều trị: Xác định vị trí, phạm vi và mức độ tổn thương để hỗ trợ bác sĩ lựa chọn phương án điều trị bảo tồn hoặc phẫu thuật.
• Theo dõi sau phẫu thuật khớp gối: Đánh giá tình trạng khớp sau tái tạo dây chằng, sửa chữa sụn chêm hoặc những can thiệp khác khi có chỉ định phù hợp.

Theo tiêu chí lựa chọn phương tiện chẩn đoán hình ảnh của ACR, bệnh nhân đau khớp gối mạn tính thường được chỉ định chụp X-quang đầu tiên. Nếu X-quang không phát hiện bất thường nhưng triệu chứng vẫn kéo dài hoặc có dấu hiệu tràn dịch khớp, người bệnh cần tiến hành chụp MRI không tiêm thuốc đối quang từ để đánh giá sâu hơn.

Đối với người bệnh đã được chẩn đoán thoái hóa khớp gối, MRI không phải phương pháp chẩn đoán hình ảnh bắt buộc để xác định bệnh. Bác sĩ chỉ cân nhắc thực hiện khi có nghi ngờ tổn thương phối hợp, triệu chứng không tương xứng với hình ảnh X-quang hoặc cần làm rõ những bất thường ảnh hưởng đến quyết định điều trị.

>> Tìm hiểu thêm: Chụp MRI bao lâu có kết quả? 6 yếu tố ảnh hưởng nên biết

3. Chụp MRI khớp gối phát hiện được những tổn thương nào?

Chụp MRI khớp gối đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện và đánh giá các tổn thương ở sụn chêm, dây chằng, sụn khớp, xương và những mô mềm xung quanh. Không chỉ giúp xác định vị trí bất thường, hình ảnh MRI còn cung cấp thông tin về phạm vi, mức độ tổn thương và các cấu trúc liên quan, hỗ trợ bác sĩ lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

3.1. Tổn thương sụn chêm

Tổn thương sụn chêm quan sát được trên phim chụp MRI khớp gối

Sụn chêm là cấu trúc sụn sợi nằm giữa xương đùi và xương chày, có vai trò phân bố lực, giảm chấn động và góp phần ổn định khớp gối. Sụn chêm có thể bị tổn thương do chấn thương xoắn gối đột ngột hoặc quá trình thoái hóa theo thời gian.

MRI khớp gối giúp phát hiện các dạng rách sụn chêm như rách ngang, rách dọc, rách hình quai xô, rách xuyên tâm hoặc rách phức tạp. Đồng thời, bác sĩ có thể đánh giá vị trí, kích thước vết rách, tình trạng di lệch mảnh sụn và các tổn thương phối hợp.

Những thông tin này đặc biệt quan trọng khi bác sĩ cần cân nhắc điều trị bảo tồn, khâu phục hồi hoặc phẫu thuật xử lý tổn thương sụn chêm cho người bệnh.

3.2. Tổn thương dây chằng khớp gối

Hệ thống dây chằng giúp duy trì sự vững chắc và kiểm soát chuyển động của khớp gối. Khi dây chằng bị kéo giãn quá mức hoặc đứt do chấn thương, người bệnh có thể xuất hiện đau, sưng và cảm giác mất vững khi vận động.

Chụp cộng hưởng từ giúp phát hiện chấn thương dây chằng tại khớp gối

MRI có thể hỗ trợ đánh giá tổn thương của các dây chằng quan trọng, bao gồm:

• Dây chằng chéo trước (ACL): Phát hiện rách một phần hoặc đứt hoàn toàn, đồng thời đánh giá những tổn thương phối hợp ở sụn chêm và xương.
• Dây chằng chéo sau (PCL): Xác định tình trạng tổn thương do va đập mạnh hoặc chấn thương khiến xương chày di chuyển ra sau quá mức.
• Dây chằng bên trong (MCL) và dây chằng bên ngoài (LCL): Đánh giá mức độ bong gân, rách hoặc đứt dây chằng, cũng như tổn thương các cấu trúc hỗ trợ ổn định khớp.

Kết quả chụp MRI cần được kết hợp với thăm khám lâm sàng độ vững khớp gối để bác sĩ xác định mức độ ảnh hưởng đến chức năng vận động và định hướng điều trị.

3.3. Tổn thương sụn khớp

Sụn khớp bao phủ bề mặt đầu xương, giúp giảm ma sát và phân bố lực trong quá trình vận động. Khi sụn bị tổn thương hoặc thoái hóa, bề mặt sụn có thể trở nên không đều, xuất hiện các vùng nứt, mỏng hoặc mất sụn.

Chụp MRI khớp gối giúp đánh giá:

• Độ dày và tính liên tục của lớp sụn khớp.
• Vị trí, kích thước và độ sâu của các khuyết sụn.
• Những bất thường ở xương dưới sụn, sụn chêm và màng hoạt dịch đi kèm.
• Các tổn thương phối hợp có thể ảnh hưởng đến chức năng khớp.

Bệnh nhân thoái hóa sụn khớp cần chụp MRI để đánh giá tổn thương và định hướng điều trị

Ở người bị thoái hóa khớp gối, MRI có thể cung cấp thêm thông tin về tình trạng sụn và các mô trong khớp. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp thoái hóa khớp đều cần chụp MRI, và mức độ bất thường trên hình ảnh không phải lúc nào cũng tương ứng với mức độ đau của người bệnh.

3.4. Tổn thương xương và tủy xương

Bên cạnh các cấu trúc mô mềm, MRI còn có khả năng phát hiện những bất thường ở xương và tủy xương, đặc biệt là các tổn thương chưa biểu hiện rõ trên X-quang.

Một số tình trạng có thể được phát hiện gồm:

• Phù tủy xương: Biểu hiện bằng những vùng thay đổi tín hiệu trong tủy xương, có thể liên quan đến chấn thương, quá tải cơ học, thoái hóa hoặc các bệnh lý khác.
• Gãy xương kín đáo: Một số đường gãy hoặc tổn thương xương do căng thẳng có thể khó nhận biết trên phim X-quang.
• Gãy xương do suy yếu dưới sụn: Thường liên quan đến tổn thương vùng xương ngay bên dưới lớp sụn khớp, có thể gây đau gối đột ngột hoặc tăng đau khi chịu lực.
• Tổn thương xương sụn: Ảnh hưởng đồng thời đến sụn khớp và phần xương bên dưới, chẳng hạn trong một số trường hợp viêm xương sụn bóc tách.

Hình ảnh phim chụp MRI thể hiện tổn thương phù tủy xương

Việc xác định chính xác các tổn thương này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ tiến triển bệnh, hướng dẫn điều chỉnh mức độ chịu lực và lựa chọn biện pháp điều trị phù hợp.

3.5. Tổn thương gân, cơ và mô mềm quanh khớp

Chụp MRI đầu gối có thể giúp bác sĩ kiểm tra các cấu trúc mô mềm quanh khớp, hỗ trợ phát hiện tình trạng tổn thương do chấn thương hoặc quá tải kéo dài.

Các bất thường thường được đánh giá bao gồm tổn thương gân bánh chè, gân cơ tứ đầu đùi, các gân vùng khoeo và những cấu trúc phần mềm khác. Hình ảnh MRI có thể cho thấy tình trạng dày gân, thay đổi tín hiệu, rách một phần hoặc đứt hoàn toàn.

Ngoài ra, MRI còn hỗ trợ đánh giá tổn thương cơ, tụ dịch và các bất thường mô mềm sâu khó đánh giá đầy đủ bằng thăm khám thông thường.

Tổn thương cơ ghi nhận trên phim chụp MRI đầu gối

3.6. Viêm màng hoạt dịch, tràn dịch và các bất thường khác trong khớp

Màng hoạt dịch là lớp mô lót mặt trong bao khớp, có vai trò sản xuất dịch khớp giúp bôi trơn và hỗ trợ hoạt động của khớp gối. Khi màng hoạt dịch bị viêm hoặc kích thích, khớp có thể xuất hiện tình trạng tăng tiết dịch, gây sưng và hạn chế vận động.

Chụp MRI khớp gối có thể phát hiện tràn dịch khớp, dày màng hoạt dịch và một số bất thường liên quan như nang Baker ở vùng khoeo. Trong những trường hợp cần thiết, người bệnh có thể cần tiêm thuốc đối quang từ để đánh giá rõ hơn tình trạng viêm màng hoạt dịch.

Tuy nhiên, hình ảnh MRI đơn thuần không phải lúc nào cũng xác định được nguyên nhân gây viêm hoặc tràn dịch. Nếu nghi ngờ nhiễm khuẩn khớp, bệnh gout hoặc các bệnh viêm khớp khác, bác sĩ có thể cần kết hợp xét nghiệm máu, chọc hút dịch khớp và các phương pháp chẩn đoán bổ sung.

Chụp MRI hỗ trợ chẩn đoán viêm màng hoạt dịch kèm theo tràn dịch khớp gối

>> Tìm hiểu thêm: Chụp MRI có cần nhịn ăn không? Lưu ý gì trước khi chụp?

4. Chụp MRI khớp gối có gì khác so với chụp X-quang hay siêu âm?

Chụp MRI, X-quang và siêu âm đều là các phương pháp chẩn đoán hình ảnh được sử dụng để đánh giá các bất thường tại khớp gối, nhưng mỗi phương pháp có nguyên lý hoạt động và thế mạnh riêng. Việc lựa chọn kỹ thuật phù hợp phụ thuộc vào triệu chứng, vị trí nghi ngờ tổn thương và mục đích thăm khám.

Trong thăm khám cận lâm sàng, chụp X-quang thường được bác sĩ chỉ định khi nghi ngờ người bệnh có thoái hóa khớp gối hoặc cần đánh giá các bất thường về xương. Siêu âm phù hợp để khảo sát một số tổn thương gân, mô mềm, tràn dịch và nang vùng khoeo. Trong khi đó, chụp MRI đầu gối được ưu tiên khi cần đánh giá chuyên sâu sụn chêm, dây chằng, sụn khớp và các tổn thương tủy xương.

MRI khớp gối giúp quan sát chi tiết nhiều cấu trúc bên trong khớp gối nhưng có chi phí cao hơn so với X-quang và siêu âm

Ba phương pháp không thay thế hoàn toàn cho nhau. Tùy theo kết quả khám lâm sàng và thông tin cần làm rõ, bác sĩ sẽ chỉ định kết hợp các kỹ thuật để chẩn đoán chính xác nhất.

5. Chụp MRI khớp gối có nguy hiểm không?

Chụp MRI khớp gối là phương pháp chẩn đoán hình ảnh an toàn khi được thực hiện đúng quy trình và người bệnh đã được sàng lọc các yếu tố nguy cơ. Kỹ thuật này không sử dụng tia X nên không gây phơi nhiễm bức xạ ion hóa. Bản thân quá trình chụp cũng không gây đau cho người bệnh.

Tuy nhiên, cần chú ý một số vấn đề sau để quá trình chụp MRI khớp gối diễn ra hiệu quả:

• Thiết bị cấy ghép và dị vật kim loại: Từ trường mạnh có thể tương tác với một số thiết bị điện tử cấy ghép hoặc vật liệu kim loại trong cơ thể. Người sử dụng máy tạo nhịp tim, máy khử rung, thiết bị kích thích thần kinh hoặc dị vật kim loại cần được kiểm tra điều kiện an toàn trước khi chụp. Không phải tất cả thiết bị cấy ghép đều chống chỉ định MRI.
• Cảm giác khó chịu trong quá trình chụp MRI: Tiếng ồn lớn, không gian máy tương đối kín hoặc việc phải giữ nguyên tư thế trong một khoảng thời gian có thể khiến một số người bệnh cảm thấy lo lắng.
• Thuốc đối quang từ: Đa số trường hợp chụp MRI khớp gối không cần tiêm thuốc đối quang từ. Với những trường hợp có chỉ định sử dụng gadolinium, người bệnh có thể gặp tình trạng đau, sưng, bầm tím nhẹ hoặc nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn nhưng thường tự thuyên giảm và hiếm khi gặp phản ứng nghiêm trọng. Đặc biệt, người có suy giảm chức năng thận hoặc tổn thương thận cấp cần được thăm khám và cân nhắc kỹ nếu cần chụp MRI do gadolinium chủ yếu đào thải qua thận.
• Tình trạng mang thai: MRI không sử dụng bức xạ ion hóa, nhưng bệnh nhân nữ vẫn cần thông báo tình trạng mang thai cho bác sĩ để được cân nhắc chỉ định. Thuốc đối quang từ gadolinium thường tránh sử dụng trong thai kỳ, ngoại trừ trường hợp thực sự cần thiết.

Chụp MRI khớp gối an toàn khi thực hiện đúng quy trình và tuân thủ các lưu ý

Đối với người từng phẫu thuật khớp gối và có sử dụng vít, nẹp hoặc vật liệu cố định, chỉ định chụp MRI sẽ phụ thuộc vào đặc điểm của vật liệu và điều kiện an toàn cụ thể. Một số vật liệu có thể tạo nhiễu ảnh, làm hạn chế khả năng quan sát khu vực xung quanh khớp gối.

6. Chụp MRI khớp gối giá bao nhiêu?

Chi phí chụp MRI khớp gối phụ thuộc vào cơ sở y tế, loại máy MRI, kỹ thuật khảo sát và việc có sử dụng thuốc đối quang từ hay không. Ngoài ra, mức giá thực tế có thể thay đổi tùy theo các dịch vụ đi kèm như phí khám chuyên khoa, đọc kết quả, xét nghiệm, theo dõi sau tiêm hoặc chính sách bảo hiểm y tế.

Hiện nay, chụp cộng hưởng từ đầu gối thường có chi phí như sau:

• MRI khớp gối không tiêm thuốc đối quang từ: 1.500.000 – 3.000.000 VNĐ
• MRI khớp gối có tiêm thuốc đối quang từ: 2.500.000 – 3.500.000 VNĐ

Lưu ý đây là mức giá tham khảo, không phải chi phí chung áp dụng cho tất cả các bệnh viện và phòng khám. Người bệnh nên liên hệ trực tiếp đến cơ sở y tế có dịch vụ chụp MRI khớp gối để xác nhận chi phí, các khoản phát sinh và điều kiện thanh toán bảo hiểm y tế trước khi thực hiện.

>> Tìm hiểu thêm: Chụp MRI có phát hiện ung thư không? Giải đáp từ chuyên gia

7. Quy trình chụp MRI khớp gối diễn ra như thế nào?

Quy trình chụp MRI khớp gối thường diễn ra trong khoảng 20-45 phút, tùy thuộc vào thiết bị, kỹ thuật khảo sát và tình trạng của người bệnh. Các bước thực hiện cơ bản gồm:

Khớp gối cần đánh giá sẽ được đặt vào trong cuộn thu tín hiệu MRI để thu được hình ảnh chi tiết

Bước 1. Kiểm tra và chuẩn bị trước khi chụp

Nhân viên y tế kiểm tra thông tin sức khỏe, tiền sử phẫu thuật và các thiết bị cấy ghép trong cơ thể để bảo đảm an toàn. Người bệnh được hướng dẫn tháo bỏ trang sức, đồng hồ, điện thoại và những vật dụng không phù hợp với môi trường MRI, đồng thời thay trang phục chuyên dụng nếu cần.

Bước 2. Định vị khớp gối trên bàn chụp

Người bệnh nằm ngửa trên bàn chụp, vùng gối cần khảo sát được đặt vào cuộn thu tín hiệu MRI chuyên dụng. Kỹ thuật viên có thể sử dụng đệm hỗ trợ để giữ khớp gối ổn định, hạn chế cử động ảnh hưởng đến chất lượng hình ảnh.

Bước 3. Tiến hành chụp MRI khớp gối

Bàn chụp được đưa đến vị trí khảo sát trong máy MRI. Thiết bị lần lượt ghi nhận các chuỗi hình ảnh ở nhiều mặt phẳng nhằm đánh giá sụn chêm, dây chằng, sụn khớp, xương và mô mềm quanh gối.

Trong thời gian này, người bệnh cần nằm yên theo hướng dẫn. Do máy có thể phát ra tiếng gõ hoặc tiếng ù khá lớn, người bệnh có thể sử dụng nút tai hoặc tai nghe để bảo vệ thính giác. Nếu cần sử dụng thuốc đối quang từ, việc tiêm thuốc sẽ được thực hiện theo chỉ định và quy trình riêng.

Bước 4. Kết thúc và trả kết quả

Sau khi hoàn thành quy trình chụp, kỹ thuật viên kiểm tra chất lượng hình ảnh để xác định có cần chụp bổ sung hay không. Dữ liệu sau đó được chuyển đến bác sĩ chẩn đoán hình ảnh để phân tích, xác định các bất thường và lập báo cáo kết quả.

Kết quả chụp MRI khớp gối cần được phân tích cùng với triệu chứng lâm sàng và các chẩn đoán, xét nghiệm khác để xác định chính xác tình trạng tổn thương

Người bệnh thường có thể sinh hoạt bình thường ngay sau khi chụp nếu không sử dụng thuốc an thần và không phát sinh vấn đề đặc biệt. Kết quả MRI cần được bác sĩ điều trị đối chiếu với triệu chứng và thăm khám lâm sàng để đưa ra chẩn đoán, lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Chụp MRI khớp gối giúp bác sĩ đánh giá chi tiết các tổn thương ở sụn chêm, dây chằng, sụn khớp, xương và mô mềm quanh khớp, đặc biệt khi kết quả thăm khám hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh ban đầu chưa làm rõ nguyên nhân gây triệu chứng. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đau gối đều cần thực hiện kỹ thuật này. Người bệnh nên thăm khám chuyên khoa để được chỉ định phương pháp chẩn đoán phù hợp, tránh thực hiện những xét nghiệm không cần thiết và có hướng điều trị kịp thời.