Điều trị xơ gan: 4 phương pháp phổ biến và cách áp dụng

Xơ gan vốn được xem là giai đoạn tiến triển nặng, nơi các mô sẹo dần thay thế tế bào gan lành, khiến chức năng gan suy giảm nghiêm trọng và việc điều trị xơ gan như thế nào luôn là mối quan tâm hàng đầu của hàng triệu người bệnh và gia đình. 

Y học hiện đại ngày nay đã đạt được những bước tiến vượt bậc, mang lại nhiều giải pháp can thiệp hiệu quả giúp kìm hãm quá trình xơ hóa, phục hồi chức năng gan và kéo dài sự sống. Bài viết dưới đây của MSC Clinic sẽ cung cấp bức tranh toàn cảnh về các phương pháp điều trị xơ gan tiên tiến nhất để người bệnh bảo vệ lá gan của mình.

Sự khác biệt giữa gan bình thường và xơ gan

1. Bệnh xơ gan có chữa được không?

Xơ gan thường không thể chữa khỏi hoàn toàn để gan trở lại trạng thái ban đầu, đặc biệt khi mô xơ đã hình thành nhiều và cấu trúc gan bị thay đổi đáng kể. Tuy nhiên, người bệnh vẫn có thể kiểm soát được tổn thương gan và sống khỏe mạnh nếu như được điều trị phù hợp.

Lúc này, việc điều trị xơ gan tập trung vào 4 mục tiêu chính:

• Kiểm soát hoặc loại bỏ nguyên nhân gây tổn thương gan 
• Làm chậm tiến triển của xơ hóa và suy giảm chức năng gan
• Phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị các biến chứng
• Đánh giá ghép gan ở người bệnh xơ gan tiến triển hoặc suy gan giai đoạn cuối khi có chỉ định

Hiệu quả điều trị sẽ phụ thuộc vào các yếu tố gây hại cho gan, mức độ tổn thương gan và bệnh đang ở giai đoạn còn bù hay mất bù. Do đó, khi đã có chẩn đoán xơ gan, người bệnh vẫn cần được đánh giá chuyên sâu để xây dựng phác đồ xử trí tích cực.

Phương pháp và hiệu quả điều trị xơ gan sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh cũng như giai đoạn bệnh

>> Tìm hiểu thêm: Bệnh xơ gan có chữa được không?

2. Điều trị xơ gan theo nguyên nhân

Điều trị nguyên nhân là nền tảng trong kiểm soát xơ gan. Tùy bệnh lý nền, bác sĩ có thể lựa chọn thuốc đặc hiệu, thay đổi lối sống hoặc phối hợp nhiều phương pháp.

2.1. Xơ gan do viêm gan B và viêm gan C

Người bệnh xơ gan xuất phát từ viêm gan B mạn tính có thể được chỉ định dùng thuốc kháng virus khi đáp ứng các tiêu chí điều trị. Thuốc giúp ức chế sự nhân lên của virus HBV, từ đó giảm tổn thương gan và nguy cơ tiến triển thành xơ gan hoặc các biến chứng liên quan. Với viêm gan C, các thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA) có thể giúp loại bỏ HCV ở phần lớn người bệnh khi được điều trị phù hợp.

Trong quá trình điều trị, các trường hợp có xơ gan do viêm gan virus cần tái khám định kỳ để đánh giá tải lượng virus, chức năng gan cũng như nguy cơ biến chứng theo chỉ định của bác sĩ để xử trí kịp thời nếu có bất thường.

Người bệnh xơ gan trên nền viêm gan B mạn tính cần sử dụng thuốc kháng virus theo chỉ định

2.2. Xơ gan do rượu

Ngừng hoàn toàn rượu bia là yếu tố quan trọng trong điều trị xơ gan do rượu để ngăn ngừa tổn thương gan lan rộng và không làm bệnh tiến triển nhanh hơn.

Bên cạnh cai rượu, người bệnh cần được đánh giá tình trạng dinh dưỡng, kiểm soát các bệnh lý đi kèm và điều trị những biến chứng đã xuất hiện. Với người khó duy trì việc ngừng uống rượu, các chương trình hỗ trợ cai nghiện rượu có thể được xem xét áp dụng.

2.3. Xơ gan liên quan bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa

Ở người có bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa, kiểm soát các yếu tố như thừa cân/béo phì, vòng bụng lớn, đái tháo đường, rối loạn lipid máu và huyết áp cao là điều cực kỳ cần thiết.

Bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc để điều trị các bệnh lý nền, giảm cân khoa học nếu có thừa cân và xây dựng kế hoạch dinh dưỡng, vận động cá thể hóa theo tình trạng gan và sức khỏe tổng thể.

Giảm cân là một trong những biện pháp điều trị xơ gan ở người có bệnh nền rối loạn chuyển hóa

2.4. Xơ gan do các bệnh lý khác

Một số trường hợp xơ gan xuất phát từ bệnh gan tự miễn, bệnh đường mật, bệnh chuyển hóa di truyền hoặc các nguyên nhân khác. Khi đó, điều trị cần tập trung vào bệnh lý nền và có bác sĩ chuyên khoa theo dõi sát sao.

Không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung khi chưa được đánh giá. Một số sản phẩm có thể gây tổn thương gan hoặc tương tác với thuốc đang sử dụng.

3. Điều trị các biến chứng của xơ gan

Khi xơ gan tiến triển, chức năng gan suy giảm và áp lực tĩnh mạch cửa tăng có thể dẫn đến nhiều biến chứng. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng biến chứng sẽ quyết định tiên lượng sống của người bệnh.

3.1. Điều trị cổ trướng và phù

Cổ trướng là tình trạng dịch tích tụ trong ổ bụng, thường liên quan đến biến chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa và rối loạn cân bằng dịch ở người bệnh xơ gan.

Phác đồ điều trị có thể bao gồm hạn chế muối (natri) trong chế độ ăn, sử dụng thuốc lợi tiểu và theo dõi cân nặng, chức năng thận, điện giải. Khi cổ trướng nhiều hoặc không đáp ứng với điều trị nội khoa, bác sĩ có thể chỉ định chọc tháo dịch hoặc các phương pháp can thiệp phù hợp.

Chọc hút dịch có thể được áp dụng với các trường hợp cổ trướng nặng do xơ gan

3.2. Điều trị giãn tĩnh mạch thực quản và xuất huyết tiêu hóa

Tăng áp lực tĩnh mạch cửa có thể làm hình thành các tĩnh mạch giãn ở thực quản hoặc dạ dày. Khi các mạch này vỡ, người bệnh có thể bị xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng.

Tùy nguy cơ và tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể sử dụng thuốc chẹn beta không chọn lọc để dự phòng hoặc thực hiện thắt tĩnh mạch bằng nội soi. Nếu đã xảy ra xuất huyết, người bệnh cần được cấp cứu và điều trị tại cơ sở y tế có chuyên môn.

3.3. Điều trị bệnh não gan

Bệnh não gan có thể làm người bệnh thay đổi ý thức, rối loạn giấc ngủ, giảm khả năng tập trung hoặc lú lẫn, thậm chí hôn mê ở trường hợp nặng.

Điều trị thường tập trung vào xác định và xử trí các yếu tố thúc đẩy như nhiễm trùng, xuất huyết tiêu hóa, táo bón, rối loạn điện giải. Một số thuốc như Lactulose và rifaximin có thể được sử dụng trong những trường hợp phù hợp theo chỉ định của bác sĩ.

Bệnh não gan là biến chứng nghiêm trọng cần xử lý cấp cứu khẩn cấp

3.4. Điều trị hội chứng gan – thận

Hội chứng gan – thận là biến chứng nghiêm trọng ở người bệnh xơ gan tiến triển, trong đó chức năng thận suy giảm do những thay đổi huyết động liên quan đến bệnh gan nặng.

Trong trường hợp này, người bệnh cần được kiểm tra và điều trị sớm tại cơ sở y tế chuyên sâu. Tùy tình trạng, điều trị có thể bao gồm thuốc tác động lên tuần hoàn, albumin và các biện pháp hỗ trợ chức năng thận. Ghép gan có thể là phương pháp điều trị triệt để đối với những trường hợp phù hợp.

3.5. Tầm soát và điều trị ung thư gan

Xơ gan làm tăng nguy cơ ung thư biểu mô tế bào gan. Vì vậy, người bệnh cần được tầm soát ung thư gan định kỳ theo chỉ định của bác sĩ, ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng.

Nếu phát hiện ung thư gan, phương pháp điều trị sẽ phụ thuộc vào kích thước, số lượng và vị trí khối u, chức năng gan, tình trạng toàn thân và các yếu tố khác. Các lựa chọn có thể bao gồm phẫu thuật, đốt u, can thiệp nội mạch, xạ trị hoặc điều trị toàn thân trong những trường hợp phù hợp.

Người bệnh xơ gan cần được tầm soát ung thư gan định kỳ ngay cả khi chưa có triệu chứng

4. Ghép gan

Ghép gan là phương pháp thay thế phần gan bị tổn thương bằng một lá gan khỏe mạnh từ người hiến phù hợp. Đây có thể là lựa chọn điều trị cho người bệnh xơ gan giai đoạn cuối khi chức năng gan suy giảm nghiêm trọng hoặc các biến chứng không còn được kiểm soát hiệu quả bằng các phương pháp khác.

Không phải tất cả người bệnh xơ gan đều cần hoặc có thể ghép gan. Bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện dựa trên mức độ suy giảm chức năng gan, các biến chứng, bệnh lý đi kèm, tình trạng dinh dưỡng và nhiều yếu tố khác để xác định thời điểm đánh giá ghép gan phù hợp. Ở người bệnh xơ gan mất bù, việc đánh giá khả năng ghép gan nên được thực hiện sớm khi xuất hiện các dấu hiệu cho thấy bệnh tiến triển. 

Người bệnh cần lưu ý: Ghép gan có thể giúp thay thế chức năng của gan đã suy giảm, nhưng đây là một can thiệp lớn, đòi hỏi đánh giá chuyên sâu và theo dõi lâu dài sau ghép.

>> Tìm hiểu thêm: Thuốc điều trị xơ gan và các phương pháp điều trị xơ gan bạn nên biết

5. Lưu ý khi điều trị xơ gan

Điều trị xơ gan không chỉ phụ thuộc vào thuốc hoặc các can thiệp y tế mà còn cần sự phối hợp lâu dài của người bệnh. Một số chú ý quan trọng bao gồm:

Ngừng rượu bia, dinh dưỡng khoa học, không tự ý dùng thuốc giúp nâng cao hiệu quả điều trị xơ gan

• Tuyệt đối tránh rượu bia: Đặc biệt ở người bệnh xơ gan do rượu, tiếp tục sử dụng rượu có thể làm tổn thương gan tiến triển nhanh hơn.
• Không tự ý dùng thuốc: Một số thuốc giảm đau, thuốc không kê đơn, thuốc nam, thuốc bắc, thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng đến gan hoặc tương tác với thuốc đang điều trị. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng.
• Duy trì chế độ dinh dưỡng phù hợp: Cần bảo đảm đủ năng lượng và protein theo tình trạng bệnh, đồng thời điều chỉnh lượng muối khi có cổ trướng hoặc phù theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Tái khám định kỳ: Ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ rệt, người bệnh vẫn cần theo dõi chức năng gan, biến chứng và nguy cơ ung thư gan theo lịch hẹn.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường: Nôn ra máu, đi ngoài phân đen, lú lẫn, buồn ngủ bất thường, bụng chướng nhanh, vàng da tăng hoặc phù nhiều là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế kịp thời.

Đặc biệt, người bệnh không nên tự điều trị tại nhà hoặc sử dụng các sản phẩm được quảng cáo với công dụng “giải độc”, “phục hồi gan” khi chưa có chỉ định. Kế hoạch điều trị cần được bác sĩ cá thể hóa dựa trên nguyên nhân và mức độ tổn thương gan của mỗi người.

6. Khám và quản lý bệnh gan tại MSC Clinic

Đánh giá sớm nguyên nhân và mức độ tổn thương gan có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng kế hoạch điều trị và theo dõi lâu dài. Tại MSC Clinic, người bệnh được đội ngũ bác sĩ chuyên khoa thăm khám, khai thác tiền sử và đánh giá các yếu tố nguy cơ để định hướng kiểm tra phù hợp.

PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh – Chuyên gia gan mật 35 năm kinh nghiệm trực tiếp thăm khám cho người bệnh

Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm và phương pháp đánh giá cần thiết nhằm xác định nguyên nhân bệnh gan, chức năng gan, mức độ tổn thương và nguy cơ biến chứng. Từ kết quả thăm khám, kế hoạch theo dõi và điều trị được xây dựng phù hợp với từng trường hợp.

Bên cạnh các phương pháp điều trị nguyên nhân và biến chứng tiêu chuẩn, MSC Clinic ứng dụng giải pháp y học tái tạo trong phác đồ chăm sóc sức khỏe lá gan, hỗ trợ phục hồi mô tổn thương và tái tạo tế bào gan, cải thiện chức năng gan và tăng cường đề kháng, từ đó góp phần giảm gánh nặng cho gan và làm chậm tốc độ xơ hóa. Giải pháp này chỉ được chỉ định cho các trường hợp phù hợp và không nhằm thay thế điều trị thường quy.

Người bệnh cũng sẽ được thiết kế lịch tái khám định kỳ để theo dõi diễn tiến bệnh, đánh giá đáp ứng và phát hiện sớm các biến chứng.

Như vậy, điều trị xơ gan cần được thực hiện dựa trên nguyên nhân, giai đoạn bệnh và tình trạng sức khỏe của từng người. Kiểm soát tác nhân gây tổn thương, theo dõi chức năng gan, chủ động phòng ngừa và xử trí biến chứng có thể giúp hạn chế tiến triển của bệnh và duy trì chất lượng cuộc sống. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc đã được chẩn đoán xơ gan, người bệnh nên thăm khám và theo dõi định kỳ với bác sĩ chuyên khoa để có hướng điều trị phù hợp.