Bàn chân bị sưng là tình trạng khá phổ biến, có thể gây cảm giác căng tức, đau nhức và khó chịu khi đi lại hoặc vận động. Mức độ sưng và đau có thể khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân, từ những tác động tạm thời đến các bệnh lý cần được thăm khám. Vậy bàn chân sưng do đâu và cách xử lý như thế nào? Hãy cùng MSC Clinic tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Bàn chân trở nên sưng bất thường có thể là dấu hiệu cảnh báo những vấn đề sức khỏe nguy hiểm
Bàn chân bị sưng là tình trạng bàn chân tăng kích thước do tích tụ chất lỏng bất thường trong các mô hoặc do phản ứng viêm ở khu vực này. Tình trạng sưng có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bàn chân, đôi khi lan đến mắt cá chân, cổ chân hoặc các vùng khác của chân.
Tùy vào các nguyên nhân khác nhau, bàn chân sưng có thể chỉ gây cảm giác căng tức, nặng chân, khó chịu hoặc đi kèm đau nhức, nóng đỏ và hạn chế vận động. Trong một số trường hợp, tình trạng này xuất hiện tạm thời sau khi đứng hoặc đi lại trong thời gian dài và có thể giảm khi nghỉ ngơi, kê cao chân.

Tình trạng tích tụ chất lỏng bất thường khiến chân sưng và tăng kích thước
Tuy nhiên, chân bị sưng cũng có thể là biểu hiện liên quan đến chấn thương, nhiễm trùng hoặc một số bệnh lý như tim, thận, gan. Vì vậy, nếu tình trạng sưng kéo dài, tái diễn hoặc xuất hiện cùng các triệu chứng bất thường, người bệnh nên thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp.
Tình trạng bàn chân bị sưng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Xác định đúng nguyên nhân giúp lựa chọn cách xử lý phù hợp và hạn chế nguy cơ bỏ sót các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.
Đứng hoặc ngồi lâu
Duy trì tư thế đứng hoặc ngồi trong thời gian dài khiến máu và dịch dễ dồn xuống chân dưới tác động của trọng lực. Sự tích tụ dịch tại các mô có thể khiến chân sưng, đặc biệt ở mắt cá và mu bàn chân. Tình trạng này thường cải thiện khi thay đổi tư thế, vận động nhẹ hoặc kê cao chân.
Mang thai
Trong thai kỳ, sự thay đổi nội tiết tố cùng với trọng lượng cơ thể tăng lên có thể tạo thêm áp lực lên các mạch máu, làm máu và dịch dễ tích tụ ở chân. Vì vậy, phụ nữ mang thai thường gặp tình trạng sưng phù ở bàn chân, mắt cá hoặc cổ chân. Đây thường là thay đổi sinh lý bình thường, tuy nhiên nếu sưng xuất hiện đột ngột hoặc đi kèm đau đầu, giảm thị lực, đau bụng, sưng tay, sưng mặt, tăng cân nhanh, đau vùng thượng vị hoặc huyết áp cao, người bệnh cần được kiểm tra y tế để loại trừ biến chứng thai kỳ.

Trong quá trình mang thai, bàn chân của mẹ bầu có thể bị sưng
Giày dép chật hoặc gây chèn ép
Mang giày quá chật, giày cao gót hoặc đi giày dép liên tục trong thời gian dài có thể tạo áp lực lên mu bàn chân và các mô mềm xung quanh. Tình trạng chèn ép kéo dài có thể gây sưng, đau và cảm giác khó chịu ở bàn chân.
Chấn thương
Bong gân, trật khớp, gãy xương hoặc tổn thương mô mềm do tai nạn, vận động, chơi thể thao có thể khiến bàn chân bị sưng, đau và hạn chế vận động. Vùng tổn thương đôi khi còn xuất hiện bầm tím hoặc khó chịu khi chịu lực.
Gout
Gout có thể gây sưng, nóng, đỏ và đau dữ dội tại các khớp, thường khởi phát đột ngột về đêm, phổ biến nhất ở ngón chân cái. Khi bệnh tiến triển, tình trạng viêm có thể lan rộng đến các vùng khác của bàn chân, khiến người bệnh khó chịu và gặp khó khăn khi di chuyển.

Bệnh gout có thể khiến bàn chân sưng và đau dữ dội
Bệnh xương khớp hoặc tổn thương thần kinh
Một số bệnh lý xương khớp có thể gây đau và sưng tại bàn chân. Ngoài ra, các vấn đề liên quan đến thần kinh cũng có thể gây đau, tê hoặc giảm cảm giác ở chân và ảnh hưởng đến khả năng vận động.
Nhiễm trùng, viêm ở bàn chân hoặc các khớp có thể kích hoạt phản ứng viêm, gây sưng tại vùng tổn thương. Bàn chân sưng do nguyên nhân này thường đi kèm đau, đỏ và nóng tại khu vực bị ảnh hưởng.
Suy giãn tĩnh mạch
Suy giãn tĩnh mạch chi dưới xảy ra khi các van trong tĩnh mạch hoạt động không hiệu quả, khiến máu bị ứ đọng ở chân. Tình trạng này có thể gây bàn chân bị sưng, cảm giác nặng chân, đau nhức nhẹ hoặc thay đổi màu sắc da.
Huyết khối tĩnh mạch sâu
Cục máu đông hình thành trong tĩnh mạch sâu làm cản trở dòng máu trở về, gây sưng, đau, nóng hoặc đổi màu da ở chân, thường chỉ xảy ra ở một bên. Đây là tình trạng cần được đánh giá y tế khẩn cấp vì cục máu đông có nguy cơ di chuyển lên phổi.
Phù bạch huyết
Khi hệ bạch huyết bị tắc nghẽn hoặc tổn thương, dịch không được dẫn lưu bình thường và tích tụ trong mô, gây sưng kéo dài ở chân và bàn chân, da có thể dày và căng lên theo thời gian.
Bệnh động mạch ngoại biên
Co mạch, tắc mạch hoặc viêm mạch ở động mạch chi dưới có thể cản trở lưu thông máu, dẫn đến đau, lạnh chân, thay đổi màu da và đôi khi sưng ở bàn chân. Một số tình trạng tắc nghẽn mạch máu cần được phát hiện và xử lý sớm để hạn chế biến chứng.

Một số trường hợp tắc nghẽn mạch máu cần được phát hiện và can thiệp kịp thời nhằm giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm
Suy tim
Suy tim làm giảm khả năng bơm máu của tim, khiến dịch có thể tích tụ trong các mô, đặc biệt ở chân và bàn chân. Bên cạnh bàn chân bị sưng, người bệnh có thể gặp khó thở khi gắng sức hoặc khi nằm, mệt mỏi, hồi hộp, đau tức ngực hoặc rối loạn nhịp tim, tăng cân nhanh do giữ nước.
Suy thận
Khi chức năng thận suy giảm, khả năng lọc và đào thải chất lỏng ra khỏi cơ thể bị ảnh hưởng, từ đó gây tích tụ dịch và phù. Người bệnh có thể nhận thấy bàn chân, mắt cá hoặc cẳng chân bị sưng; phù mặt, đặc biệt quanh mắt vào buổi sáng; kèm theo mệt mỏi, buồn nôn, nước tiểu có bọt hoặc thay đổi lượng nước tiểu.
Bệnh gan
Một số bệnh lý về gan, đặc biệt là xơ gan, có thể làm giảm khả năng sản xuất albumin. Khi lượng albumin giảm, dịch dễ thoát khỏi lòng mạch và tích tụ trong các mô, gây phù chân và bàn chân. Vàng da, mệt mỏi hoặc bụng to có thể là những triệu chứng đi kèm.
Giảm albumin do suy dinh dưỡng
Chế độ ăn thiếu đạm kéo dài hoặc kém hấp thu làm lượng albumin trong máu giảm, khiến dịch thoát ra ngoài mạch máu và gây phù, thường ở cả hai chân, kèm sụt cân, mệt mỏi, cơ teo yếu.
Suy giáp
Suy giáp nặng có thể gây phù ở bàn chân, mặt và các chi, kèm mệt mỏi, sợ lạnh, tăng cân, táo bón, da khô hoặc nhịp tim chậm.

Một số loại thuốc có thể khiến bàn chân bị sưng
Thuốc chẹn kênh canxi
Nhóm thuốc này thường được kê để điều trị tăng huyết áp và đau thắt ngực, các tên hay gặp là amlodipine, nifedipine. Thuốc làm các mạch máu nhỏ giãn ra, khiến áp lực trong mạch máu li ti tăng lên và đẩy nước ra mô xung quanh. Chân thường sưng ở hai bên mắt cá, nặng hơn vào cuối ngày và nhẹ đi sau một đêm nghỉ ngơi. Phụ nữ, người lớn tuổi và người dùng liều cao dễ gặp tình trạng này hơn.
Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID)
Đây là nhóm thuốc giảm đau, hạ sốt, giảm viêm quen thuộc như ibuprofen, diclofenac, meloxicam. Nhiều người tự mua khi đau đầu, đau răng hay đau khớp, tuy nhiên thuốc có thể ảnh hưởng đến hoạt động của thận, khiến thận giữ lại muối và nước thay vì thải ra ngoài, làm nước dư dồn xuống chân. Người lớn tuổi, người có bệnh thận, bệnh tim hoặc dùng thuốc kéo dài dễ bị sưng chân hơn.
Corticoid
Corticoid như prednisolone, methylprednisolone, dexamethasone thường được dùng khi bị dị ứng, viêm nặng hoặc mắc bệnh tự miễn. Loại thuốc này khiến cơ thể giữ muối và nước, nên khi dùng liều cao hoặc kéo dài, người bệnh có thể bị sưng chân, tăng cân, mặt tròn và tăng huyết áp. Các biểu hiện này thường giảm khi bác sĩ giảm liều theo lộ trình. Người bệnh cần tuân thủ chỉ định dùng thuốc của bác sĩ, không lạm dụng và không tự ngưng thuốc đột ngột vì có thể gây nguy hiểm.

Cần sử dụng corticoid theo phác đồ của bác sĩ để hạn chế phản ứng phụ như sưng chân và các biến chứng khác
Thiazolidinedione
Đây là nhóm thuốc uống điều trị đái tháo đường type 2, gồm pioglitazone và rosiglitazone. Thuốc làm thành mạch dễ thấm dịch hơn và khiến cơ thể giữ nước, nên chân có thể bị phù và cân nặng tăng lên. Nhóm thuốc này còn có thể làm nặng thêm bệnh tim sẵn có. Vì vậy, nếu sưng chân kèm khó thở, mệt khi làm việc nhẹ hoặc tăng cân nhanh trong vài ngày, người bệnh cần đi khám sớm.
Thuốc nội tiết
Nhóm này gồm estrogen, progestin, thuốc tránh thai và liệu pháp hormone thay thế cho phụ nữ mãn kinh. Estrogen khiến cơ thể giữ lại muối và nước, nên một số phụ nữ thấy chân hơi sưng, tăng cân hoặc căng tức ngực sau khi bắt đầu dùng hoặc đổi thuốc. Thuốc nội tiết cũng làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông ở một số người. Nếu chỉ một bên chân sưng đột ngột, kèm đau, nóng, đỏ, cần đi khám khẩn cấp.
* Lưu ý: Nếu nghi ngờ sưng chân liên quan đến thuốc đang dùng, bạn không nên tự ý ngưng hoặc đổi thuốc, vì việc này có thể nguy hiểm hơn chính tình trạng sưng. Hãy báo với bác sĩ hoặc dược sĩ và mang theo danh sách các thuốc đang dùng, kể cả thuốc tự mua, để được điều chỉnh phù hợp.

Tình trạng sưng một bên bàn chân sau chấn thương
Bàn chân bị sưng có thể biểu hiện khác nhau và có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên chân. Một số biểu hiện thường gặp gồm:
Các biểu hiện trên có thể xuất hiện tạm thời rồi giảm khi nghỉ ngơi, thay đổi tư thế hoặc kê cao chân. Tuy nhiên, nếu tình trạng sưng kéo dài, sưng tăng dần, xuất hiện đột ngột hoặc kèm đau nhiều, nóng đỏ, khó thở hay các triệu chứng bất thường khác, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp.
>> Tìm hiểu thêm: Đau cổ chân nhưng không sưng là bệnh gì? có cần đi khám không?
Với những trường hợp bàn chân bị sưng nhẹ do đứng, ngồi lâu hoặc các nguyên nhân không nghiêm trọng, một số biện pháp chăm sóc tại nhà có thể giúp giảm sưng và cảm giác khó chịu.
Kê cao chân khi nghỉ ngơi
Khi nằm hoặc ngồi nghỉ, bạn có thể kê chân lên gối sao cho bàn chân cao hơn mức tim. Tư thế này giúp hỗ trợ máu và dịch lưu thông trở lại, từ đó hạn chế tình trạng tích tụ dịch ở chi dưới và giảm sưng. Nếu kê cao chân làm đau tăng hoặc khó thở hơn, có thể cảnh báo tắc động mạch hoặc suy tim nặng, bạn nên dừng lại và đi khám.

Sử dụng gối kê chân là một trong những phương pháp giảm sưng chân nhẹ tại nhà
Nghỉ ngơi và thay đổi tư thế thường xuyên
Nếu phải đứng hoặc ngồi trong thời gian dài, nên chủ động thay đổi tư thế và vận động chân sau mỗi khoảng 30-60 phút. Trường hợp chân sưng sau chấn thương, đặc biệt ở vùng mắt cá chân, cần nghỉ ngơi và hạn chế đi lại hoặc chịu lực lên chân cho đến khi tình trạng được đánh giá phù hợp.
Vận động nhẹ nhàng
Với trường hợp sưng nhẹ do đứng hoặc ngồi lâu, các bài tập đơn giản như co duỗi chân, xoay cổ chân, giãn cơ hoặc đi bộ nhẹ nhàng có thể hỗ trợ tuần hoàn máu ở chi dưới. Tuy nhiên, không nên cố vận động khi bàn chân đang sưng đau nhiều hoặc sưng do chấn thương chưa được kiểm tra; sưng đột ngột một bên chân hoặc đau, căng cứng bắp chân (nghi ngờ huyết khối tĩnh mạch sâu).
Chườm lạnh để giảm sưng
Chườm lạnh có thể giúp giảm sưng và cảm giác đau nhức, phù hợp với sưng liên quan đến chấn thương nhẹ (bong gân, va đập). Có thể chườm khoảng 15-20 phút mỗi lần, dùng khăn bọc túi chườm hoặc đá để tránh tiếp xúc trực tiếp với da. Không chườm lạnh lên vùng có vết thương hở hoặc tổn thương da. Đặc biệt không tự ý chườm lạnh nếu phù chân do suy tĩnh mạch, bệnh động mạch ngoại biên, đái tháo đường hoặc chưa rõ nguyên nhân gây sưng.

Sử dụng túi đá làm giảm tình trạng sưng bàn chân
Lựa chọn giày dép và trang phục phù hợp
Nên sử dụng giày dép vừa vặn, mềm, thoáng và có đủ không gian cho bàn chân. Tránh giày cao gót hoặc giày quá chật vì có thể làm tăng áp lực lên bàn chân và khiến tình trạng sưng khó cải thiện. Đồng thời, hạn chế mặc quần quá bó ở vùng chân và đùi.
Điều chỉnh chế độ ăn uống
Hạn chế lượng muối trong khẩu phần ăn có thể giúp giảm tình trạng giữ nước trong cơ thể. Bên cạnh đó, cần duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối và uống đủ nước để hỗ trợ cân bằng dịch. Việc duy trì cân nặng phù hợp và thói quen ăn uống lành mạnh cũng góp phần hạn chế tình trạng sưng tái diễn.
Sử dụng vớ hỗ trợ khi cần thiết
Vớ hỗ trợ hoặc vớ nén có thể được sử dụng trong một số trường hợp bàn chân bị sưng liên quan đến tuần hoàn tĩnh mạch. Tuy nhiên, không nên tự ý sử dụng, đặc biệt khi chưa xác định nguyên nhân gây sưng hoặc nghi ngờ có vấn đề về động mạch. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi lựa chọn loại vớ và mức độ nén phù hợp.

Nếu chân sưng, đau kéo dài, cần phải đi khám để được bác sĩ điều trị kịp thời
Thăm khám và chẩn đoán nguyên nhân
Bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử, thời điểm sưng, mức độ sưng, sưng một hay hai chân, các triệu chứng đi kèm (đau, nóng đỏ, khó thở, tiểu ít…) và thuốc người bệnh đang dùng. Sau đó, tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

Xét nghiệm máu, nước tiểu là một trong những bước nhằm chẩn đoán nguyên nhân bệnh
Các hướng điều trị thường quy
Phác đồ được cá thể hóa theo nguyên nhân và thể trạng từng người, có thể gồm:

Người bệnh không nên chủ quan khi tình trạng chân sưng đau kéo dài
Mu bàn chân sưng nhẹ sau một ngày đứng hoặc đi lại nhiều thường tự giảm khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, bạn nên đi khám sớm nếu sưng kèm một trong các dấu hiệu sau:
>> Tìm hiểu thêm: 7 cách giảm sưng khi bị va đập tại nhà hiệu quả
Bàn chân bị sưng có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân như viêm khớp, tổn thương gân, dây chằng hoặc các bệnh lý cơ xương khớp khác. Tại MSC Clinic, người bệnh được thăm khám kỹ lưỡng nhằm xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ tổn thương và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp. Phương pháp tiếp cận tập trung vào điều trị đúng nguyên nhân, kiểm soát triệu chứng và phục hồi khả năng vận động, hạn chế nguy cơ tái phát.

BS.CKII Trần Trọng Thắng trực tiếp kiểm tra tình trạng bệnh và đưa ra định hướng điều trị phù hợp với bệnh nhân
MSC Clinic quy tụ những bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực Cơ xương khớp và Phục hồi chức năng, đã và đang công tác tại các trường đại học và bệnh viện trung ương. Đội ngũ chuyên gia bao gồm:
Tùy vào tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp thăm khám, chẩn đoán và điều trị phù hợp, hướng đến cải thiện triệu chứng sưng đau, nâng cao khả năng vận động và hỗ trợ người bệnh trở lại sinh hoạt bình thường.

Hệ thống trang thiết bị hiện đại của MSC Clinic hỗ trợ bác sĩ đánh giá tình trạng bệnh của bệnh nhân
MSC Clinic cũng chú trọng đầu tư hệ thống trang thiết bị và cơ sở vật chất hiện đại, hỗ trợ bác sĩ đánh giá tình trạng tổn thương, xác định nguyên nhân gây sưng đau bàn chân và điều trị an toàn, hiệu quả:
Bên cạnh các phương pháp điều trị cơ xương khớp thông thường, MSC Clinic ứng dụng các phương pháp y học tái tạo kết hợp phục hồi chức năng nhằm hỗ trợ cải thiện tình trạng đau, tổn thương mô và khả năng vận động của bàn chân. Tùy thuộc vào nguyên nhân gây sưng, mức độ tổn thương và tình trạng sức khỏe của từng người bệnh, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa.
Trong đó có tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) là phương pháp sử dụng máu tự thân được xử lý để thu được huyết tương có nồng độ tiểu cầu cao, cung cấp các yếu tố tăng trưởng hỗ trợ quá trình sửa chữa mô. Phương pháp có thể được cân nhắc trong một số trường hợp tổn thương gân, dây chằng, sụn khớp khi đáp ứng chỉ định chuyên môn.
Tình trạng bàn chân bị sưng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan hoặc tự ý điều trị khi chưa xác định rõ nguyên nhân. Thăm khám sớm tại cơ sở y tế giúp phát hiện bất thường và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Đặt lịch khám tại MSC Clinic để được bác sĩ chuyên khoa tư vấn, xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa, hướng đến cải thiện triệu chứng sưng đau, phục hồi khả năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống.
PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC
Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và cung cấp thông tin. Đây không phải là tư vấn y tế chuyên nghiệp và không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý áp dụng phương pháp điều trị khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
Chia sẻ:
Chi tiết dịch vụ