Viêm gan cấp là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Viêm gan cấp là tình trạng viêm và tổn thương tế bào gan xuất hiện trong thời gian ngắn, có thể do nhiễm virus, tác dụng phụ của thuốc hoặc các rối loạn miễn dịch. Bệnh thường có khả năng hồi phục nếu được phát hiện và xử trí đúng cách, nhưng một số trường hợp có thể tiến triển thành suy gan cấp, đe dọa tính mạng. Vậy viêm gan cấp tính có những triệu chứng nào và điều trị ra sao? Bài viết dưới đây của MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ về bệnh lý này và cách bảo vệ sức khỏe gan.

Viêm gan cấp có thể do nhiễm virus, thuốc hoặc các tác nhân gây tổn thương tế bào gan 

1. Viêm gan cấp là gì?

Viêm gan cấp (Acute Hepatitis) là tình trạng tế bào gan bị viêm và tổn thương khởi phát trong thời gian ngắn, thường diễn biến trong vài tuần đến vài tháng. Bệnh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, phổ biến nhất là nhiễm virus viêm gan, ngoài ra còn có thuốc, độc chất hoặc các bệnh lý tự miễn.

Khác với viêm gan mạn tính có diễn biến kéo dài, viêm gan cấp thường xuất hiện tương đối đột ngột, làm tăng men gan và có thể ảnh hưởng đến các chức năng chuyển hóa, giải độc của gan.

Phần lớn trường hợp viêm gan cấp do virus A, E hoặc viêm gan B cấp ở người trưởng thành có khả năng tự hồi phục. Tuy nhiên, một số nguyên nhân có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng hoặc tiến triển thành bệnh lý mạn tính nếu không được xử trí phù hợp.

Viêm gan cấp là tình trạng tế bào gan bị viêm và tổn thương trong thời gian ngắn

2. Nguyên nhân gây viêm gan cấp

Viêm gan cấp tính có thể do nhiều tác nhân khác nhau gây ra, trong đó phổ biến là nhiễm virus viêm gan, tổn thương gan do thuốc và các rối loạn bệnh lý.

2.1. Nhiễm virus viêm gan

Các loại virus gây viêm gan cấp thường gặp bao gồm:

• Virus viêm gan A (HAV): Lây chủ yếu qua thực phẩm, nước uống nhiễm virus hoặc tiếp xúc với nguồn lây. Bệnh thường tự hồi phục và không chuyển thành viêm gan A mạn tính.
• Virus viêm gan B (HBV): Lây qua máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Phần lớn người trưởng thành nhiễm HBV cấp tính có khả năng tự đào thải virus, nhưng một số trường hợp có thể tiến triển thành nhiễm HBV mạn tính.
• Virus viêm gan C (HCV): Lây chủ yếu qua đường máu. Nhiễm HCV cấp tính thường ít triệu chứng và có nguy cơ chuyển thành mạn tính nếu virus không được loại bỏ.
• Virus viêm gan D (HDV): Chỉ gây nhiễm ở người đồng nhiễm hoặc đã nhiễm HBV, có thể làm tổn thương gan trở nên nghiêm trọng hơn.
• Virus viêm gan E (HEV): Chủ yếu lây qua đường tiêu hóa, thường tự hồi phục nhưng có thể gây biến chứng nặng ở phụ nữ mang thai.

2.2. Tổn thương gan do thuốc và hóa chất

Một số loại thuốc hoặc độc chất có thể gây viêm gan cấp khi sử dụng quá liều hoặc xuất hiện phản ứng bất lợi.

Đặc biệt, ngộ độc paracetamol là nguyên nhân quan trọng gây tổn thương gan cấp nghiêm trọng. Ngoài ra, một số thuốc kháng sinh, thuốc điều trị lao, thuốc chống động kinh và sản phẩm thảo dược cũng có thể gây tổn thương gan ở một số người bệnh.

2.3. Các nguyên nhân khác

Viêm gan cấp còn có thể liên quan đến:

• Rượu bia: Sử dụng nhiều rượu trong thời gian dài có thể dẫn đến đợt viêm gan liên quan đến rượu với biểu hiện cấp tính.
• Viêm gan tự miễn: Hệ miễn dịch tấn công nhầm tế bào gan, gây phản ứng viêm.
• Thiếu máu nuôi gan: Xảy ra khi gan không nhận đủ oxy do sốc, tụt huyết áp nghiêm trọng hoặc suy tuần hoàn.

Nhiễm virus là một trong những nguyên nhân phổ biến gây viêm gan cấp tính

>> Tìm hiểu thêm: Viêm gan C có chữa được không? Phương pháp điều trị hiệu quả hiện nay

3. Triệu chứng viêm gan cấp tính

Triệu chứng viêm gan cấp có thể khác nhau tùy nguyên nhân và mức độ tổn thương gan. Một số trường hợp không có biểu hiện rõ ràng, trong khi những người khác xuất hiện các triệu chứng toàn thân và dấu hiệu rối loạn chức năng gan.Các triệu chứng thường gặp gồm:

• Mệt mỏi, suy nhược: Người bệnh cảm thấy thiếu năng lượng, giảm khả năng tập trung và nhanh mệt khi hoạt động.
• Chán ăn, buồn nôn: Có thể đi kèm cảm giác đầy bụng, khó tiêu hoặc nôn.
• Sốt nhẹ: Thường xuất hiện trong giai đoạn đầu của một số trường hợp viêm gan virus cấp tính.
• Đau tức hạ sườn phải: Cảm giác đau âm ỉ hoặc khó chịu ở vùng bụng phía trên bên phải.
• Vàng da, vàng mắt: Xuất hiện khi bilirubin tích tụ trong máu do chức năng gan bị ảnh hưởng.
• Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu: Có thể liên quan đến rối loạn chuyển hóa và bài tiết bilirubin, dịch mật.

Một số người bệnh còn xuất hiện đau cơ, đau khớp hoặc ngứa da. Tuy nhiên, những biểu hiện này không đặc hiệu cho viêm gan cấp, do đó cần thực hiện xét nghiệm để xác định chính xác nguyên nhân.

Vàng da, mệt mỏi và nước tiểu sẫm màu là những dấu hiệu thường gặp của viêm gan cấp

4. Viêm gan cấp có nguy hiểm không?

Viêm gan cấp có thể nguy hiểm nếu tình trạng viêm và tổn thương tế bào gan diễn biến nghiêm trọng, đặc biệt khi xuất hiện suy gan cấp. Mặc dù nhiều trường hợp có khả năng hồi phục, bệnh vẫn có thể gây ra các biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng. Những biến chứng cần lưu ý bao gồm:

• Suy gan cấp: Chức năng gan suy giảm nghiêm trọng trong thời gian ngắn, gây rối loạn đông máu và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan.
• Bệnh não gan: Người bệnh có thể xuất hiện lú lẫn, thay đổi hành vi, rối loạn ý thức hoặc hôn mê do gan không xử lý hiệu quả các chất độc.
• Rối loạn đông máu: Khả năng tổng hợp các yếu tố đông máu suy giảm, làm tăng nguy cơ xuất huyết.
• Bệnh gan mạn tính: Một số trường hợp nhiễm HBV hoặc HCV không được loại bỏ có thể tiến triển thành nhiễm virus mạn tính, làm tăng nguy cơ xơ gan và ung thư gan.

Nguy cơ biến chứng thường cao hơn ở người có bệnh gan nền, người suy giảm miễn dịch hoặc tổn thương gan nghiêm trọng do thuốc, độc chất. Việc phát hiện sớm và theo dõi chức năng gan phù hợp giúp hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển nặng.

Não gan (Hôn mê gan) có thể đe dọa đến tính mạng nếu không được điều trị kịp thời

5. Viêm gan cấp được chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán viêm gan cấp cần kết hợp thăm khám lâm sàng, xét nghiệm máu và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh nhằm xác định nguyên nhân, mức độ tổn thương gan và nguy cơ biến chứng.

Thăm khám lâm sàng

Bác sĩ khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh gan, thói quen sử dụng rượu bia, thuốc điều trị và các yếu tố nguy cơ nhiễm virus. Đồng thời, người bệnh được kiểm tra những biểu hiện như vàng da, đau hạ sườn phải hoặc rối loạn ý thức.

Xét nghiệm máu

Các xét nghiệm thường được chỉ định bao gồm:

• ALT, AST: Đánh giá tình trạng tổn thương tế bào gan.
• Bilirubin: Hỗ trợ đánh giá mức độ vàng da và rối loạn bài tiết mật.
• Albumin, thời gian prothrombin/INR: Cung cấp thông tin về chức năng tổng hợp của gan và mức độ nghiêm trọng của bệnh.
• Xét nghiệm virus viêm gan: Bao gồm Anti-HAV IgM, HBsAg, Anti-HBc IgM, Anti-HCV, HCV RNA hoặc các xét nghiệm khác tùy tình trạng.

Chẩn đoán hình ảnh

Siêu âm ổ bụng giúp đánh giá hình thái gan, đường mật và phát hiện một số bất thường có liên quan. Trong trường hợp nghi ngờ viêm gan tự miễn hoặc tổn thương gan do thuốc, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu.

Xét nghiệm máu giúp đánh giá tổn thương tế bào gan và hỗ trợ chẩn đoán viêm gan cấp

>> Tìm hiểu thêm: Viêm gan nào nguy hiểm nhất? Cách phòng ngừa hiệu quả

6. Điều trị viêm gan cấp như thế nào?

Điều trị viêm gan cấp phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ suy giảm chức năng gan. Một số trường hợp chỉ cần chăm sóc hỗ trợ, trong khi những trường hợp khác phải sử dụng thuốc đặc hiệu hoặc nhập viện điều trị.

6.1. Điều trị viêm gan cấp do virus

Phương pháp điều trị được lựa chọn tùy từng loại virus:

• Viêm gan A: Chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu. Điều trị chủ yếu là nghỉ ngơi, bổ sung nước, dinh dưỡng và kiểm soát triệu chứng.
• Viêm gan B: Phần lớn trường hợp viêm gan B cấp tính ở người trưởng thành có thể tự hồi phục. Tuy nhiên, người bệnh có biểu hiện nặng hoặc suy gan có thể được bác sĩ chuyên khoa cân nhắc sử dụng thuốc kháng virus.
• Viêm gan C: Có thể điều trị bằng thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA). Người bệnh được xác định nhiễm HCV với HCV RNA dương tính nên được đánh giá điều trị sớm thay vì chờ virus tự biến mất.
• Viêm gan E: Chủ yếu điều trị hỗ trợ do đa số trường hợp tự hồi phục. Người bệnh diễn biến nặng hoặc phụ nữ mang thai có triệu chứng cần được theo dõi chuyên sâu.

6.2. Điều trị viêm gan cấp do các nguyên nhân khác

Với viêm gan cấp do thuốc hoặc độc chất, bác sĩ sẽ xác định tác nhân và lựa chọn hướng xử trí phù hợp. Trường hợp ngộ độc paracetamol có thể cần sử dụng thuốc giải độc N-acetylcysteine (NAC) càng sớm càng tốt.

Đối với viêm gan tự miễn, bác sĩ có thể chỉ định thuốc ức chế miễn dịch, thường là corticosteroid, sau khi đã đánh giá nguyên nhân.

Nếu xuất hiện suy gan cấp, người bệnh cần được điều trị tại bệnh viện có khả năng hồi sức chuyên sâu. Một số trường hợp có thể cần đánh giá chỉ định ghép gan.

6.3. Chăm sóc hỗ trợ và phục hồi chức năng gan

Bên cạnh điều trị nguyên nhân, người bệnh cần thực hiện các biện pháp chăm sóc phù hợp:

• Duy trì chế độ ăn cân đối, bổ sung đủ năng lượng và dưỡng chất.
• Nghỉ ngơi hợp lý, tránh vận động quá sức khi cơ thể suy nhược.
• Ngừng sử dụng rượu bia và hạn chế các tác nhân gây độc cho gan.
• Không tự ý sử dụng thuốc bổ gan, thảo dược hoặc thực phẩm chức năng.
• Tái khám theo chỉ định để theo dõi các chỉ số chức năng gan.

Điều trị viêm gan cấp cần được lựa chọn theo nguyên nhân gây bệnh và mức độ tổn thương gan

7. Cách phòng ngừa viêm gan cấp tính

Để giảm nguy cơ viêm gan cấp, cần kết hợp các biện pháp phòng lây nhiễm virus và hạn chế những yếu tố gây tổn thương gan.

• Tiêm vaccine: Chủ động tiêm phòng viêm gan A và B theo khuyến cáo. Vaccine viêm gan B cũng giúp ngăn ngừa nhiễm HDV.
• Bảo đảm vệ sinh ăn uống: Ăn chín, uống sôi, sử dụng nước sạch và rửa tay thường xuyên để hạn chế nguy cơ lây nhiễm HAV, HEV.
• Hạn chế tiếp xúc với máu có nguy cơ nhiễm virus: Không dùng chung kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng hoặc các vật dụng có thể dính máu.
• Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng biện pháp bảo vệ phù hợp để giảm nguy cơ lây nhiễm viêm gan B.
• Sử dụng thuốc đúng hướng dẫn: Không tự ý tăng liều thuốc hoặc sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc.
• Hạn chế rượu bia: Giúp giảm nguy cơ tổn thương gan và các biến chứng liên quan.

Đặc biệt, người có bệnh gan nền nên chủ động theo dõi sức khỏe và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thuốc mới.

Tiêm vaccine viêm gan A, B và duy trì vệ sinh ăn uống giúp phòng ngừa viêm gan cấp

8. Khi nào người bệnh viêm gan cấp cần đi khám bác sĩ?

Người bệnh nên chủ động thăm khám khi có các triệu chứng nghi ngờ viêm gan cấp, đặc biệt nếu biểu hiện kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng.

Những trường hợp cần được bác sĩ đánh giá gồm:

• Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hoặc phân nhạt màu.
• Mệt mỏi kéo dài, buồn nôn, chán ăn hoặc đau tức vùng hạ sườn phải.
• Xét nghiệm phát hiện men gan tăng cao hoặc dấu ấn viêm gan virus dương tính.
• Có tiền sử phơi nhiễm với máu nghi nhiễm virus hoặc sử dụng thuốc có nguy cơ gây độc cho gan.

Cần đến cơ sở cấp cứu ngay nếu người bệnh xuất hiện lú lẫn, ngủ gà bất thường, chảy máu khó cầm, nôn liên tục hoặc nghi ngờ ngộ độc paracetamol, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ rệt.

Người có dấu hiệu nghi ngờ viêm gan cấp nên thăm khám sớm để hạn chế nguy cơ biến chứng

9. Khám và điều trị viêm gan cấp tại MSC Clinic

Viêm gan cấp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong khi các triệu chứng ban đầu thường dễ nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa hoặc những bệnh lý thông thường. Vì vậy, việc thăm khám tại cơ sở y tế có chuyên môn về gan mật đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm tổn thương gan và lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

Tại MSC Clinic, người bệnh được tiếp cận đội ngũ bác sĩ có kinh nghiệm trong lĩnh vực nội khoa và bệnh lý gan mật, nổi bật là PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh – Nguyên Chủ nhiệm Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Quân y 103, với hơn 35 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực bệnh truyền nhiễm và gan mật.

Thay vì chỉ tập trung vào biểu hiện men gan tăng cao, quá trình thăm khám chú trọng tìm hiểu nguyên nhân gây tổn thương gan, tiền sử sử dụng thuốc, bệnh lý nền và các yếu tố nguy cơ nhiễm virus.

PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh thăm khám và tư vấn các vấn đề sức khỏe gan tại MSC Clinic

Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, kiểm tra chức năng gan, các dấu ấn viêm gan virus và siêu âm ổ bụng để hỗ trợ đánh giá.

Từ kết quả thăm khám, chuyên gia sẽ tư vấn hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp với nguyên nhân gây bệnh. Với những trường hợp viêm gan cấp nhẹ, người bệnh có thể được hướng dẫn chăm sóc, điều chỉnh sinh hoạt và theo dõi các chỉ số chức năng gan theo lịch hẹn. Nếu phát hiện dấu hiệu suy gan cấp hoặc biến chứng nghiêm trọng, bác sĩ sẽ định hướng chuyển người bệnh đến cơ sở có khả năng điều trị chuyên sâu.

MSC Clinic chú trọng kết hợp đánh giá y khoa với tư vấn dinh dưỡng, sinh hoạt và theo dõi sức khỏe, giúp người bệnh hiểu rõ tình trạng của mình và chủ động hơn trong quá trình phục hồi.

Viêm gan cấp là tình trạng tổn thương gan có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, với mức độ biểu hiện và tiên lượng khác nhau ở từng người bệnh. Mặc dù phần lớn trường hợp viêm gan cấp tính có khả năng hồi phục, bệnh vẫn có nguy cơ gây biến chứng nghiêm trọng nếu không được theo dõi và xử trí đúng cách. Việc phát hiện sớm, xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ chức năng gan.

Nếu bạn có triệu chứng nghi ngờ viêm gan cấp hoặc kết quả xét nghiệm gan bất thường, hãy liên hệ MSC Clinic để được tư vấn và đặt lịch thăm khám cùng chuyên gia.