Bong gân đầu gối bao lâu khỏi? Cách chữa trị theo 3 mức độ

Bong gân đầu gối là tình trạng dây chằng quanh khớp bị giãn hoặc rách do chấn thương, gây đau, sưng và hạn chế vận động. Thời gian hồi phục không giống nhau ở mỗi người: mức độ nhẹ có thể cải thiện sau 2-3 tuần, mức độ trung bình cần 6-12 tuần, trong khi trường hợp nặng có thể kéo dài từ 6 tháng – hơn 1 năm. Việc điều trị cần phù hợp theo từng mức độ, từ nghỉ ngơi, chườm lạnh, dùng nẹp hỗ trợ đến phục hồi chức năng hoặc can thiệp chuyên sâu nếu cần. Bài viết này của MSC Clinic sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về chấn thương này dưới góc độ y khoa hiện đại.

Bong gân đầu gối gây đau nhức và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt

1. Bong gân đầu gối là gì?

Hệ thống dây chằng hỗ trợ khớp gối bao gồm:

• Dây chằng chéo trước (ACL): Ngăn không cho xương chày trượt quá mức ra phía trước so với xương đùi. Đây là dây chằng dễ bị tổn thương nhất.
• Dây chằng chéo sau (PCL): Ngăn xương chày trượt ra sau. Nó chắc khỏe hơn ACL và thường chỉ tổn thương khi có lực tác động trực diện cực mạnh.
• Dây chằng bên trong (MCL): Nằm ở mặt trong gối, ngăn gối không bị vẹo vào trong.
• Dây chằng bên ngoài (LCL): Nằm ở mặt ngoài gối, ngăn gối không bị vẹo ra ngoài.

Hệ thống dây chằng khớp gối

Bong gân đầu gối là tình trạng các dây chằng bị kéo giãn quá mức hoặc bị rách một phần cho đến toàn phần. Y học chia bong gân làm 3 giai đoạn để có phác đồ điều trị riêng biệt:

• Cấp độ 1 (Nhẹ): Dây chằng bị giãn nhưng không rách. Khớp vẫn giữ được độ ổn định cơ học. Người bệnh cảm thấy đau nhưng vẫn có thể đi lại nhẹ nhàng.
• Cấp độ 2 (Trung bình): Rách một phần dây chằng. Khớp bắt đầu có dấu hiệu lỏng lẻo. Cơn đau dữ dội, sưng to và xuất hiện vết bầm tím do đứt mạch máu nhỏ.
• Cấp độ 3 (Nặng): Đứt hoàn toàn dây chằng đầu gối. Khớp gối mất hoàn toàn sự ổn định, bệnh nhân không thể đứng vững trên chân bị thương. Đây là trường hợp thường yêu cầu can thiệp ngoại khoa.

Bong gân đầu gối theo các cấp độ

2. Nguyên nhân gây bong gân đầu gối

2.1. Cơ chế tổn thương trực tiếp

• Chấn thương đầu gối khi chơi thể thao: Các môn đòi hỏi đổi hướng đột ngột, dừng nhanh, vặn xoắn đầu gối hoặc tiếp đất từ độ cao lớn (bóng đá, bóng rổ, tennis, trượt tuyết) thường gây lực tác động lớn, làm rách/giãn dây chằng đầu gối.
• Tai nạn trong lao động, sinh hoạt: Vấp ngã, trượt chân trên bề mặt trơn trượt hoặc va chạm trực tiếp vào đầu gối khi đi lại hoặc làm việc.
• Tai nạn giao thông: Đầu gối đập mạnh vào vật cứng, gây áp lực xé toạc các dây chằng bên và dây chằng chéo.
• Mang vác nặng: Thường xuyên khuân vác vật nặng, ngồi xổm lâu hoặc leo cầu thang nhiều gây áp lực quá tải lên khớp gối.
• Chấn thương do lặp lại (quá tải): Lặp đi lặp lại các động tác giống nhau trong công việc hoặc vận động khiến dây chằng yếu đi.

>> Tìm hiểu thêm: Chấn thương đầu gối khi chơi pickleball

Va chạm xảy ra trong quá trình chơi thể thao gây bong gân đầu gối trực tiếp

2.3. Yếu tố nguy cơ tiềm ẩn

• Tuổi tác: Quá trình lão hóa làm giảm lượng collagen trong dây chằng, khiến chúng trở nên giòn và dễ rách hơn.
• Thừa cân, béo phì: Làm tăng áp lực lên khớp gối mỗi khi di chuyển, khiến dây chằng luôn trong tình trạng quá tải.
• Sử dụng giày không phù hợp: Giày không có độ bám hoặc đế quá cao làm tăng nguy cơ lật sơ mi gối.

3. Triệu chứng bong gân đầu gối

Khi bị chấn thương, bạn cần quan sát kỹ các biểu hiện sau để phân biệt với các chấn thương khác như rách sụn chêm hay gãy xương:

• Đau khu trú và lan tỏa: Đau tại vị trí dây chằng bị rách, sau đó lan ra toàn bộ vùng gối.
• Sưng nề nhanh chóng: Khác với viêm khớp mạn tính gây sưng từ từ, bong gân gây sưng to chỉ sau 1-2 giờ do tình trạng chảy máu nội khớp.
• Bầm tím: Vùng da quanh gối có thể chuyển sang màu xanh, tím hoặc đỏ do các mạch máu nhỏ bị tổn thương.
• Nóng ran: Cảm giác vùng khớp gối nóng hơn so với các vùng da xung quanh.
• Hạn chế biên độ vận động: Bạn không thể duỗi thẳng chân hết mức hoặc gập sâu gối do dịch khớp tràn ra gây cản trở.
• Dấu hiệu “ngã khuỵu”: Khi cố gắng đi lại, đầu gối có cảm giác bị không thật hoặc khó kiểm soát, khiến bạn cảm thấy không an toàn.

>> Xem thêm: Đau đầu gối khi đá bóng

Khi bị bong gân đầu gối, các dấu hiệu nhận biết khá rõ ràng như sưng nề hoặc bầm tím

4. Bong gân đầu gối bao lâu thì khỏi?

Bong gân đầu gối có thể tự khỏi nếu ở độ 1, nhưng nếu đã chuyển sang độ 2 – 3 sẽ khó có thể phục hòi nguyên trạng nếu không được điều trị y khoa. Nguyên nhân là do dây chằng là loại mô có mạch máu nuôi dưỡng rất nghèo nàn, dẫn đến khả năng tự tái tạo và chữa lành cực kỳ thấp so với các nhóm mô khác như cơ hay da.

Dây chằng là loại mô ít mạch máu nên khả năng tự chữa lành rất thấp nếu không được can thiệp hỗ trợ

Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, phương pháp điều trị và mức độ tuân thủ của người bệnh, thời gian phục hồi do bong gân đầu gối sẽ khác nhau:

• Độ 1: Phục hồi sau 2 – 3 tuần. Chăm sóc chủ yếu là nghỉ ngơi.
• Độ 2: Cần 6 – 12 tuần. Cần có sự hỗ trợ của nẹp và vật lý trị liệu chuyên sâu.
• Độ 3: Có thể kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm. Nếu phải phẫu thuật tái tạo, thời gian để quay lại vận động, chơi thể thao chuyên nghiệp là rất dài.

5. Biến chứng nguy hiểm do bong gân đầu gối

Nếu chủ quan chỉ dùng cao dán hoặc chịu đựng cơn đau, bạn có thể đối mặt với:

• Teo cơ tứ đầu đùi: Do đau nên bạn ít vận động, khiến các nhóm cơ nâng đỡ gối bị suy yếu, tạo thành một vòng lặp bệnh lý: Đau – Ít vận động – Teo cơ – Gối yếu hơn – Càng dễ chấn thương.
• Thoái hóa khớp gối thứ phát: Khi dây chằng lỏng lẻo, các đầu xương cọ xát trực tiếp lên lớp sụn chêm, làm rách sụn và dẫn đến thoái hóa khớp.
• Viêm gân mạn tính: Tổn thương gân không lành hẳn khiến gân bị quá tải, nếu lặp lại liên tục sẽ gây viêm kéo dài.

Bong gân đầu gối không được điều trị có thể dẫn tới nguy cơ thoái hóa khớp gối

5. Cách sơ cứu và điều trị bong gân đầu gối chuẩn y khoa

5.1. Sơ cứu khẩn cấp – Liệu pháp R.I.C.E.M cải tiến

Theo Hướng dẫn chi tiết về R.I.C.E.M (Chiro & Sports Med), người bệnh bong gân đầu gối cần nhanh chóng thực hiện các bước xử trí ban đầu sau:

• Rest (Nghỉ ngơi): Ngừng ngay lập tức việc vận động và để cho đầu gối được thư giãn.
• Ice (Chườm lạnh): Giúp co mạch, giảm chảy máu và giảm đau. Nên dùng túi đá bọc vải, chườm 15 phút, nghỉ 1 tiếng. Không áp trực tiếp lên da để tránh gây bỏng lạnh.
• Compression (Băng ép): Dùng băng thun quấn vừa phải từ bắp chân lên đùi để ép dịch sưng ra ngoài. Tránh quấn quá chặt vì có thể cản trở máu lưu thông.
• Elevation (Kê cao chân): Giúp máu về tim dễ hơn, giảm áp lực sưng tại gối.
• Medical help (Trợ giúp y tế): Bạn nên đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị sớm; tránh trì hoãn vì có thể dẫn tới các biến chứng nghiêm trọng về sau.

Cử động cổ chân nhẹ nhàng sau 48h để thư giãn gân và tránh cứng khớp

5.2. Điều trị nội khoa

Dùng thuốc

Bác sĩ thường chỉ định các nhóm thuốc sau:

• Thuốc giảm đau thông thường: Như Paracetamol để làm dịu cơn đau nhẹ và vừa.
• Thuốc kháng viêm không Steroid (NSAIDs): Như Ibuprofen, Celecoxib hoặc Diclofenac. Nhóm này vừa giảm đau, vừa ức chế phản ứng viêm gây sưng.
• Thuốc giảm phù nề: Các loại men kháng viêm (như Alphachymotrypsin) giúp tan máu bầm và giảm sưng nhanh hơn.
• Thuốc dán hoặc bôi tại chỗ: Các loại gel chứa hoạt chất giảm đau để tác động trực tiếp vùng gối nhưng ít gây tác dụng phụ cho dạ dày.

Tuy nhiên, không nên lạm dụng vì thuốc có thể gây hại cho dạ dày và thận.

Dụng cụ hỗ trợ

Để dây chằng có thời gian lành lại mà không bị kéo căng thêm, người bệnh có thể sử dụng:

• Nẹp gối: Sử dụng nẹp chức năng hoặc nẹp bản lề để giữ khớp gối ổn định, ngăn các chuyển động xoay hoặc lệch trục.
• Băng dán cơ: Giúp hỗ trợ cơ bắp và giảm áp lực lên dây chằng mà vẫn giữ được sự linh hoạt nhất định.

Sử dụng băng dán cơ giúp giảm áp lực lên gân cơ

Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Đây là bước quan trọng nhất để tránh cứng khớp và teo cơ:

• Nhiệt trị liệu: Sau 48-72 giờ (khi đã hết sưng nóng), có thể chuyển sang chườm ấm để tăng cường máu đến nuôi dưỡng dây chằng.
• Trị liệu bằng máy: Sử dụng sóng siêu âm, laser cường độ cao hoặc điện xung để kích thích tái tạo mô và giảm đau sâu.
• Bài tập vận động: Bắt đầu bằng các bài tập gồng cơ đùi và sau đó là các bài tập tăng biên độ vận động khớp theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi chức năng khớp gối

5.3. Điều trị ngoại khoa

Sau 2-3 tuần điều trị nội khoa, người bệnh sẽ cần phải thăm khám chuyên sâu (chụp MRI) để xem xét can thiệp ngoại khoa nếu vẫn gặp các tình trạng sau:

• Khớp gối vẫn lỏng, khó đi lại vững.
• Không thể duỗi thẳng hoặc gấp gối do có dị vật (mảnh rách dây chằng/sụn chêm) kẹt trong khớp.
• Đau chói kéo dài không giảm.
• Áp dụng cho đứt dây chằng hoàn toàn.

Bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật nội soi để tái tạo dây chằng bằng gân tự thân (thường lấy từ gân cơ thon hoặc gân bánh chè).

Phẫu thuật tái tạo dây chằng nếu điều trị nội khoa không xử lý được tổn thương

6. Khám và điều trị tổn thương gân tại MSC Clinic

MSC Clinic áp dụng phác đồ điều trị Bảo tồn tối đa – Hạn chế xâm lấn, giúp bệnh nhân giảm nguy cơ phẫu thuật và vận động tự tin trở lại. Tùy thuộc mức độ tổn thương, người bệnh sẽ được chỉ định phương pháp phù hợp.

Với trường hợp bong gân đầu gối nhẹ: Các bài tập vật lý trị liệu được thiết kế cá nhân hóa giúp tăng cường sức mạnh, độ linh hoạt và tầm vận động cho khớp gối. Người bệnh tập luyện dưới sự hướng dẫn và theo dõi của chuyên gia, kỹ thuật viên lành nghề, đảm bảo tập đúng kỹ thuật và phát huy hiệu quả.

Với trường hợp bong gân dẫn tới viêm gân đầu gối: Các liệu pháp y học tái tạo như tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP), huyết tương tăng trưởng nội sinh, liệu pháp M-MSC Therapy độc quyền sẽ bổ sung các hoạt chất sinh học giúp kiểm soát viêm, giảm đau và kích thích phục hồi mô hư hại từ sâu bên trong. Quá trình tái tạo diễn ra liên tục, bảo vệ gân, dây chằng trong thời gian dài và ngăn chặn nguy cơ tái phát tổn thương.

Người bệnh được điều trị bằng liệu pháp y học tái tạo

Bệnh nhân được trực tiếp thăm khám và điều trị bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp đầu ngành, tiêu biểu có:

• BSCKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn Phòng khám Đa khoa MSC, nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội với hơn 30 năm kinh nghiệm. Bác sĩ chuyên điều trị các trường hợp chấn thương do chơi thể thao, sinh hoạt lao động…
• ThS.BS Nguyễn Trần Trung, Phó trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện E, có thế mạnh điều trị bệnh lý cơ xương khớp bằng y học tái tạo.
• BSCKII Nguyễn Tường Vân, Trưởng khoa Lão khoa – Cơ xương khớp, Bệnh viện Bãi Cháy, 30 năm kinh nghiệm điều trị bệnh lý cơ xương khớp.
• BSCKII Trần Khanh, Trưởng khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tỉnh Quảng Ninh

Với sự thấu hiểu sâu sắc về bệnh lý, các chuyên gia không chỉ đưa ra chẩn đoán chính xác mà còn đồng hành sát sao, đảm bảo khách hàng được an tâm và đạt hiệu quả cao nhất trong suốt hành trình điều trị và hồi phục.

Bác sĩ Trần Trọng Thắng thăm khám cho người bệnh

Bong gân đầu gối là một chấn thương cần sự kiên trì và đúng phương pháp. Việc tự ý điều trị hoặc chủ quan bỏ qua các dấu hiệu ban đầu có thể dẫn đến những hậu quả đáng tiếc về khả năng vận động sau này.

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: MSC International Clinic Vietnam | Hanoi
• MSC Quảng Ninh: Phòng khám MSC Quảng Ninh | Ha Long