Phục hồi sau gãy xương bàn chân: Lưu ý quan trọng từ chuyên gia

Gãy xương bàn chân có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng đi lại và sinh hoạt hàng ngày của người bệnh. Để khôi phục chức năng vận động và giảm nguy cơ biến chứng, quá trình phục hồi sau gãy xương bàn chân đóng vai trò vô cùng quan trọng. Chuyên gia cơ xương khớp tại MSC Clinic sẽ hướng dẫn bạn chăm sóc bàn chân đúng cách và tránh các sai lầm phổ biến để nhanh chóng trở lại cuộc sống thường ngày.

1. Nguyên nhân gây gãy xương bàn chân

Cấu trúc bàn chân bao gồm 26 xương nhỏ liên kết chặt chẽ với nhau, đảm bảo chức năng chịu lực và giúp cơ thể di chuyển. Khi một trong số những xương này bị tổn thương do lực tác động mạnh hoặc do yếu tố bệnh lý sẽ gây ra nứt, gãy hoặc vỡ xương. Có thể nhận biết tình trạng này qua một số dấu hiệu như:

• Đau nhói tại vị trí gãy, đặc biệt khi cử động hoặc đi lại
• Sưng tấy, bầm tím hoặc biến dạng ở bàn chân
• Khó khăn trong việc di chuyển hoặc chịu trọng lực
• Một số trường hợp có thể thấy vết rách da gây lộ xương và phần mềm bên trong

»» Tìm hiểu thêm: Nhận biết và xử trí các chấn thương thể thao thường gặp

Gãy xương bàn chân gây đau dữ dội và cản trở vận động của người bệnh

Nguyên nhân phổ biến gây ra gãy xương bàn chân đến từ tai nạn trong lao động và đời sống, như khi bị xe chèn qua chân, té ngã hoặc vật nặng rơi trực tiếp vào chân. Chấn thương thể thao cũng rất dễ dẫn tới tổn thương tại xương bàn chân, nhất là với các vận động viên bóng đá, bóng rổ, điền kinh, nhảy xa… phải liên tục tác động lực lên chân, thực hiện sai tư thế hoặc do mang giày không phù hợp trong thời gian dài. Ngoài ra, các bệnh lý loãng xương, viêm khớp hoặc nhiễm trùng xương làm suy yếu cấu trúc xương cũng làm tăng nguy cơ gãy xương ở bàn chân.

2. Vai trò của việc phục hồi sau gãy xương bàn chân

Bàn chân đóng vai trò quan trọng trong việc chịu lực, giữ thăng bằng và di chuyển, nên bất kỳ tổn thương nào cũng cần được chăm sóc kỹ lưỡng để tránh ảnh hưởng lâu dài. Đặc biệt là sau thời gian cố định bàn chân để ổ gãy xương liền vững, người bệnh hầu như bất động dẫn tới giảm cảm giác và hạn chế tầm vận động. Lúc này, việc phục hồi sau gãy xương bàn chân kịp thời và đúng cách sẽ giúp:

• Tăng tốc độ lành xương và các tổ chức phần mềm xung quanh
• Giảm đau, giảm sưng, kích thích lưu thông máu
• Chống dính khớp, khôi phục chức năng của khớp
• Ngăn ngừa biến dạng bàn chân

Biến dạng bàn chân, giảm khả năng vận động hoàn toàn có thể xảy ra nếu không tiến hành phục hồi sau gãy xương bàn chân kịp thời 

Ngược lại, nếu bỏ qua bước phục hồi, người bệnh có khả năng phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng:

• Đau mạn tính nếu không tập phục hồi chức năng, tăng lên khi đi lại hoặc đứng lâu, ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống.
• Xương không lành hoặc lành sai vị trí do không được cố định đúng cách hoặc chịu áp lực sớm, có thể dẫn tới biến dạng bàn chân, chiều dài xương không đều hoặc lệch trục, gây khó khăn trong vận động.
• Suy giảm chức năng bàn chân, làm cho người bệnh thường xuyên mất thăng bằng hoặc đi lại không ổn định, có nguy cơ tái chấn thương cao.
• Tăng nguy cơ biến chứng như viêm khớp, thoái hóa khớp.
• Làm suy yếu cơ và dây chằng xung quanh, tăng nguy cơ té ngã và tái phát tổn thương bàn chân.

3. Các phương pháp phục hồi sau gãy xương bàn chân

3.1. Nghỉ ngơi và cố định xương 

Trong 1-6 tuần đầu, bàn chân cần được cố định bằng nẹp, bó bột hoặc dụng cụ hỗ trợ để tránh di chuyển và giúp xương lành đúng vị trí. Người bệnh cần hạn chế vận động, giữ bàn chân nâng cao khi nằm hoặc ngồi để giảm sưng.

»» Đọc thêm: Chấn thương chân khi chơi thể thao cần phải làm gì?

Thời gian đầu, người bệnh cần hạn chế vận động để xương liền nhanh, đúng vị trí

3.2. Dùng nhiệt

Chườm lạnh ngay sau sau chấn thương, khi vị trí có tổn thương còn sưng, nóng hơn so với các vùng xung quanh; có tác dụng giảm đau, sưng nề, thư giãn cơ và hỗ trợ việc cử động chủ động. Với chườm nóng, khi thực hiện trước và trong khi tập các bài tập vận động sẽ giúp làm mềm các tổ chức, tăng tuần hoàn máu đến vị trí gãy xương.

3.3. Massage

Nên xoa nắn bàn chân nhẹ nhàng bằng tay, không dùng các loại dầu cao, cồn, thuốc xoa bóp vì có thể làm xơ cứng khớp và vôi hóa cạnh khớp. Tuyệt đối không đắp thuốc, lá lên vị trí bị gãy xương vì sẽ làm cứng khớp, khó vận động về sau. 

3.4. Vật lý trị liệu

Sử dụng nạng hỗ trợ người bệnh tập đi mà không cần tì nhiều lực lên bàn chân bị gãy xương

• Tập vận động bàn chân: Nếu bất động quá lâu, bàn chân sẽ bị cứng do cơ co ngắn, bao khớp co rút và sụn mỏng đi. Do đó bệnh nhân cần tập cử động, co duỗi bàn chân để bơm cho dịch khớp di chuyển, giúp nuôi dưỡng xương khớp mềm mại, uyển chuyển hơn.
• Tập duy trì sức cơ: Khi cử động bàn chân thấy đau nhiều thì người bệnh cần tập căng cơ, khi đỡ đau thì tập co cơ.
• Tập đi: Khi xương chưa liền, bệnh nhân vẫn có thể sử dụng nạng để tập đi, lưu ý không tì hoặc chỉ tì nhẹ lên chân đau. Khi xương đã gần liền, có thể tập chống gậy và đến giai đoạn xương liền vững, tì lên vùng gãy xương không thấy đau thì người bệnh nên bỏ nạng và tập đi bình thường.

3.5. Tập sinh hoạt thông thường

Tập làm quen với các động tác sinh hoạt hàng ngày như lên xuống cầu thang, đứng lên ngồi xuống, ngồi xổm… Đến khi không còn đau, không còn bị giới hạn tầm vận động mới được coi là phục hồi tốt.

4. Lưu ý khi phục hồi sau gãy xương bàn chân

Để quá trình phục hồi diễn ra thuận lợi, giảm thiểu biến chứng và khôi phục chức năng vận động hiệu quả, chuyên gia cơ xương khớp tại MSC Clinic khuyến cáo bệnh nhân gãy xương bàn chân cần tránh mắc phải những sai lầm sau đây.

Vội vàng vận động sau gãy xương có thể làm tăng cơn đau, xương bị lệch và gãy thêm các xương khác

4.1. Không nghỉ ngơi đầy đủ

Việc đứng hoặc di chuyển quá sớm sẽ gây áp lực lên xương chưa lành, dễ dẫn đến gãy xương thứ cấp hoặc xương bị lệch khỏi vị trí ban đầu. Người bệnh cần tuân thủ thời gian nghỉ ngơi mà bác sĩ yêu cầu, sử dụng nạng, xe lăn hoặc các thiết bị hỗ trợ để giảm tải áp lực lên bàn chân.

4.2. Tự ý bỏ qua chỉ định của bác sĩ

Tuyệt đối không được tự ý tháo bột, bỏ nẹp, ngừng dùng thuốc khi cảm thấy đỡ đau hoặc thay đổi phương án điều trị vì rất dễ dẫn đến xương không lành đúng cách hoặc biến dạng bàn chân. Hãy tuân thủ lịch tái khám và chỉ dẫn của bác sĩ.

4.3. Tập phục hồi quá sớm hoặc sai cách

Việc vội vàng thực hiện các bài tập khi xương chưa liền vững sẽ làm gia tăng cơn đau, tình trạng gãy xương nghiêm trọng hơn và có thể gây ra biến chứng. Vì vậy người bệnh chỉ bắt đầu tập luyện khi bác sĩ cho phép và có sự hướng dẫn từ chuyên gia vật lý trị liệu. Tránh các bài tập nặng, đòi hỏi chịu lực cao trong thời gian đầu.

4.4. Không chú trọng đến chế độ dinh dưỡng

»» Mách bạn: Tác dụng của lá tía tô với xương khớp

Bên cạnh việc tập phục hồi, cần chú ý bổ sung dinh dưỡng để liền xương nhanh hơn

Thiếu hụt các chất cần thiết sẽ làm chậm quá trình tái tạo xương và phục hồi mô mềm. Nên bổ sung các thực phẩm giàu canxi, vitamin D, protein và omega-3 giúp hỗ trợ giảm viêm, kích thích liền xương và tăng cường chắc khỏe cho xương. Tránh sử dụng thực phẩm nhiều đường, muối, đồ uống có cồn và chất kích thích.

4.5. Không kiểm soát cân nặng

Thừa cân, béo phì gây áp lực lớn lên bàn chân khi xương chưa hoàn toàn lành, làm chậm quá trình phục hồi và tăng nguy cơ gãy lại. Người bệnh cần thiết lập thực đơn lành mạnh để tránh tăng cân trong thời gian hạn chế vận động và tập các bài tập thân trên theo chỉ dẫn của bác sĩ để duy trì thể trạng mà không ảnh hưởng đến bàn chân.

4.6. Đi giày, dép không phù hợp

Giày dép không nâng đỡ đúng cách hoặc quá chật có thể gây áp lực không cần thiết lên xương và làm tổn thương thêm vùng bị gãy. Nên chọn giày có đế êm, chống trơn trượt tốt và vừa với kích thước bàn chân. Không đi giày cao gót hoặc dép quá mỏng.

4.7. Bỏ qua dấu hiệu cảnh báo biến chứng

Chú ý đến các tình trạng bất thường tại vị trí gãy xương bàn chân để kịp thời ngăn ngừa biến chứng

Các triệu chứng như sưng đỏ không giảm, đau kéo dài, có mủ hoặc dịch ở vùng bị gãy, sốt hoặc bàn chân biến dạng có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng, xương không lành hoặc các biến chứng khác. Nếu có một trong số các dấu hiệu trên, cần đến gặp bác sĩ ngay để được điều trị kịp thời, tránh dẫn đến tình trạng xấu hơn.

4.8. Phụ thuộc vào thuốc giảm đau

Lạm dụng thuốc giảm đau có thể gây ra tác dụng phụ như loét dạ dày hoặc suy gan, suy thận. Chỉ nên dùng thuốc theo đúng liều lượng và thời gian bác sĩ chỉ định, có thể thay thế thuốc bằng các liệu pháp chườm ấm/lạnh hoặc massage để đảm bảo an toàn.

5. Phục hồi chức năng cơ xương khớp tại MSC Clinic

Quy tụ đội ngũ chuyên gia đầu ngành, đầu tư hệ thống máy móc, trang thiết bị tiên tiến cùng phác đồ y học tái tạo độc quyền, MSC Clinic là cơ sở y tế tư nhân có chất lượng điều trị và phục hồi chức năng cơ xương khớp nói chung và gãy xương bàn chân nói riêng tương đương với các bệnh viện tuyến đầu:

BS.CKII Trần Trọng Thắng trực tiếp tư vấn, xây dựng lộ trình phục hồi chức năng bám sát tiến triển bệnh

• BS.CKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn phòng khám, Nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực cơ xương khớp. Bác sĩ trực tiếp thăm khám, thiết kế phác đồ phục hồi chức năng tối ưu cho từng giai đoạn, đảm bảo hiệu quả khôi phục tầm vận động tối đa và ngăn ngừa tái phát chấn thương.
• Đội ngũ chuyên gia, kỹ thuật viên phục hồi chức năng được đào tạo bài bản, tay nghề cao sẽ theo sát trong suốt quá trình điều trị, hướng dẫn và hỗ trợ người bệnh tập luyện đúng động tác, tư thế và điều chỉnh cường độ phù hợp, giúp giảm đau, tăng cường độ linh hoạt, dẻo dai cho xương khớp và hạn chế biến chứng.

»» Giới thiệu với bạn: Địa chỉ khám xương khớp tốt ở Hà Nội – 5 lý do nên lựa chọn MSC Clinic

Kỹ thuật viên thực hiện phục hồi chức năng vùng chân cho người bệnh

• Phác đồ độc quyền kết hợp phục hồi chức năng cùng liệu pháp M-MSC Therapy giúp đẩy nhanh tốc độ khôi phục khả năng vận động cho bệnh nhân. M-MSC Therapy có công dụng tái tạo mạch máu để nuôi dưỡng xương khớp, làm liền sẹo, giảm thiểu phát sinh mô xơ hóa, tái tạo cấu trúc và chức năng xương khớp sau khi can thiệp bằng phẫu thuật. 

Phục hồi sau gãy xương bàn chân là bước vô cùng cần thiết và quan trọng. Bằng cách tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, tránh các sai lầm nguy hại và kiên trì thực hiện các bài tập, người bệnh sẽ được làm lành xương nhanh chóng, khôi phục hoàn toàn khả năng vận động và chất lượng cuộc sống. 

Để đặt lịch thăm khám, tư vấn và điều trị bệnh lý cơ xương khớp tại MSC Clinic, Quý khách hàng vui lòng liên hệ:

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn
• MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN