Chấn thương chân khi chơi thể thao cần phải làm gì?

Chấn thương chân là nỗi lo lớn nhất của các vận động viên và những người yêu thể thao nói chung, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng di chuyển và chất lượng cuộc sống. Cùng MSC Clinic hiểu rõ về các chấn thương thể thao này sẽ giúp bạn phòng tránh và biết cách xử lý kịp thời để rút ngắn thời gian phục hồi, nhanh chóng trở lại với đam mê.

Không khởi động kỹ rất dễ gây ra tình trạng căng cơ bắp chân 

1. Những loại chấn thương chân khi chơi thể thao

1.1. Chấn thương cơ bắp chân

»» Tìm hiểu thêm: Nguyên nhân và phương pháp điều trị giãn dây chằng bắp chân

Chấn thương cơ bắp chân hay căng cơ bắp chân là tình trạng tổn thương cơ ở phía sau cẳng chân, thường xảy ra do luyện tập quá mức, không khởi động kỹ, đột ngột tăng cường độ hoặc thay đổi chuyển động khi chơi thể thao. 

Chấn thương chân này được chia làm 3 cấp độ:

• Cấp độ I: Bó cơ xuất hiện những vết rách nhỏ, người bệnh thấy đau nhẹ nhưng vẫn có thể vận động bình thường.
• Cấp độ II: Rách một phần cơ và xuất hiện tình trạng sưng. Người bệnh thấy đau khi đi lại nhẹ nhàng và không thể hoạt động mạnh như chạy, nhảy.
• Cấp độ III: Các sợi cơ rách hoặc đứt hoàn toàn gây đau dữ dội, bệnh nhân không thể đi lại bình thường, bắt buộc phải điều trị y tế.

1.2. Chấn thương cổ chân khi chơi thể thao

Chấn thương cổ chân thường bao gồm tổn thương về xương, khớp, dây chằng và gân cổ chân với các tình trạng:

Chấn thương chân liên quan đến cổ chân gây mất vững khớp, người bệnh gặp khó khăn hoặc không thể vận động

• Bong gân cổ chân: Do dây chằng hoặc gân bị kéo giãn quá mức khi người chơi bị va chạm, té ngã hoặc xoắn, lật cổ chân khi chơi thể thao.
• Trật khớp cổ chân: Xảy ra khi tiếp đất sai cách, ngã hoặc va chạm mạnh khiến bàn chân bị uốn cong, làm các mặt khớp ở đầu xương bị ép sai lệch khỏi vị trí.
• Viêm gân và điểm bám gân cổ chân: Khi gân hoặc điểm bám của gân ở cổ chân bị kéo giãn nhiều lần sẽ tạo ra các vết rách nhỏ và dẫn đến viêm, để lâu dài sẽ làm đứt gân và ảnh hưởng đến chức năng cổ chân.

Với tổn thương phần mềm, người bệnh sẽ thấy sưng tấy, đau, bầm tím, cổ chân yếu và hạn chế đi lại. 

1.3. Chấn thương gót chân khi chơi thể thao

Vận động viên chuyên nghiệp hoặc người chơi thể thao nói chung rất thường xuyên phải điều trị chấn thương gót chân như:

»» Xem thêm: Đau gân gót chân là biểu hiện của bệnh lý gì?

Đau nhói, sưng, bầm tím ở gót chân là dấu hiệu để nhận biết nhóm chấn thương này 

• Bầm tím gót chân: Xảy ra khi tiếp đất mạnh trên bề mặt cứng mà không có đệm bảo vệ hoặc mang giày đế mỏng khi chạy trên địa hình cứng. Đau nhói, sưng nhẹ và có vết bầm tím dưới da là triệu chứng phổ biến.
• Viêm hoặc đứt gân Achilles: Do không khởi động kỹ, chạy nhiều hoặc nhảy liên tục, gây sưng, đau và căng cứng gót chân.
• Chấn thương dây chằng gót chân: Do xoay vặn bàn chân sai tư thế hoặc va chạm, té mạnh, dẫn tới đau và mất mất ổn định khớp cổ chân.

1.4. Chấn thương xương chân khi chơi thể thao

Gãy xương chân có thể xảy ra ở cả 4 đoạn xương chính

Có 2 dạng chấn thương xương chân phổ biến là gãy xương không hoàn toàn (bao gồm nứt xương) và gãy xương hoàn toàn. Tình trạng gãy có thể gặp ở cả 4 đoạn xương chính là xương đùi, xương bánh chè, xương mác, xương chày cũng như xương cổ chân, bàn chân, ngón chân và gót chân.

Khi bị gãy xương, người bệnh sẽ có một hoặc nhiều dấu hiệu:

• Đau buốt dữ dội, sưng tấy, ửng đỏ hoặc bầm tím tại vị trí gãy
• Chân có thể bị biến dạng hoặc uốn cong ở nơi bị gãy
• Hạn chế vận động do kết cấu chịu lực bị đứt gãy
• Trường hợp xương gãy và đâm vào da sẽ xuất hiện vết thương hở, gây chảy máu

1.5. Chấn thương bàn chân

Mang giày không phù hợp là lý do phổ biến gây ra chấn thương bàn chân 

Việc mang giày không phù hợp trong thời gian dài, đứng lâu, chạy nhảy liên tục, tiếp đất sai tư thế hoặc tác động lực trực tiếp vào bàn chân sẽ dẫn tới các chấn thương: 

• Bong gân bàn chân: Gây ra sưng, bầm tím ở bàn chân, đau nhói khi đứng hoặc di chuyển.
• Viêm gân can chân: Bên cạnh nguyên nhân do vận động, những người có tình trạng bàn chân bẹt cũng dễ gặp phải chấn thương này. Người bệnh sẽ cảm thấy Đau nhói ở gót chân, đặc biệt vào buổi sáng hoặc sau khi vận động, căng tức phần dưới bàn chân và đau tăng khi đứng lâu hoặc di chuyển.
• Viêm gân duỗi ngón chân: Gây đau dọc mu bàn chân, đặc biệt khi di chuyển, sưng nhẹ quanh gân duỗi ngón chân, căng tức và khó khăn khi co duỗi ngón chân.

1.6. Chấn thương đầu gối

Đầu gối là khớp có kích thước và biên độ vận động lớn, cấu tạo phức tạp và phụ trách chuyển động của cơ thể nên các chấn thương ở vùng này rất đa dạng:

• Giãn/đứt dây chằng: Chủ yếu xảy ra ở dây chằng chéo trước và sau, gây mất vững khớp gối, khó gập duỗi. Tổn thương chằng bên ít gặp hơn nhưng vẫn có thể để lại di chứng nếu không điều trị kịp thời.
• Bong điểm bám gân/dây chằng vùng gối: Xảy ra khi dây chằng bị kéo khỏi điểm bám trên xương, thường gặp ở dây chằng chéo và dây chằng bên. Biểu hiện gồm đau, sưng, hạn chế vận động.

»» MSC Clinic mách bạn: Đứt dây chằng chéo: Nguyên nhân, phương pháp điều trị và phục hồi

Có nhiều dạng chấn thương đầu gối có thể xảy ra khi chơi thể thao  

• Rách sụn chêm: Thường đi kèm tổn thương dây chằng chéo, gây đau kéo dài, đặc biệt khi thực hiện các tư thế nhất định. 
• Trật khớp gối: Chấn thương nặng do va chạm mạnh, khiến khớp lệch trục, biến dạng, đau dữ dội và mất khả năng di chuyển.
• Viêm gân bánh chè: Viêm gân nối xương bánh chè với xương chày, gây đau phía trước gối, tăng lên khi leo cầu thang, ngồi xổm.
• Viêm bao hoạt dịch khớp gối: Gây sưng đau, ảnh hưởng vận động, thường gặp ở vùng trước xương bánh chè, dưới gân bánh chè hoặc mặt trong đầu gối.

2. Cần làm gì khi chấn thương chân trong lúc chơi thể thao?

2.1. Xử trí sơ cứu

Phương pháp R.I.C.E sơ cứu nhanh chóng chấn thương phần mềm 

R.I.C.E là phương pháp sơ cứu tiêu chuẩn cho hầu hết các chấn thương chân ở mô mềm như bong gân, căng cơ, rách dây chằng, viêm gân, gồm 4 bước:

R – Rest (Nghỉ ngơi)

• Ngừng ngay lập tức mọi hoạt động thể thao để tránh làm tổn thương nặng hơn.
• Không đặt trọng lượng lên chân bị chấn thương. Nếu cần di chuyển, hãy dùng nạng hoặc nhờ người hỗ trợ.

I – Ice (Chườm đá)

• Dùng túi đá hoặc khăn bọc đá lạnh chườm lên vùng chấn thương trong 15-20 phút/lần, mỗi 2-3 giờ trong 48 giờ đầu.
• Không chườm đá trực tiếp lên da để tránh bỏng lạnh.

C – Compression (Băng ép)

• Dùng băng thun hoặc băng y tế quấn quanh vùng chấn thương để giảm sưng.
• Không quấn quá chặt, tránh cản trở tuần hoàn máu.

E – Elevation (Kê cao chân)

Kê chân cao hơn mức tim (bằng gối hoặc vật đỡ) khi ngồi hoặc nằm để giảm sưng.

2.2. Thăm khám tại cơ sở y tế

Bệnh nhân trật khớp, gãy xương cần được nẹp cố định và đưa đến cơ sở y tế 

Các trường hợp sau cần được chăm sóc y tế chuyên nghiệp, tuyệt đối không tự ý điều trị chấn thương chân tại nhà:

• Với các chấn thương mô mềm: đau không giảm sau 48n giờ; vùng bị thương sưng to, bầm tím lan rộng; không thể di chuyển hoặc đặt trọng tâm lên chân.
• Với các chấn thương liên quan đến khớp, xương: Cần cố định vị trí gãy xương hoặc biến dạng khớp bằng nẹp hoặc bất kỳ vật cứng nào và đến bệnh viện sớm nhất có thể. Đặc biệt nếu tình trạng gãy xương gây ra vết thương hở phải được xử lý tức thì.

Tại cơ sở y tế, tùy theo mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

– Điều trị bảo tồn: Áp dụng cho các chấn thương nhẹ đến trung bình, khi dây chằng, gân hoặc cơ chỉ bị tổn thương một phần.

Sóng xung kích hỗ trợ giảm đau, viêm do chấn thương chân hiệu quả 

• Dùng thuốc giảm đau và kháng viêm: Có 2 dạng là thuốc uống chống viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen, naproxen giúp giảm đau và sưng hoặc tiêm corticosteroid dành cho tình trạng viêm nặng như viêm gân bánh chè, viêm cân gan chân. Thuốc uống cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ và thuốc tiêm cần được thực hiện tại bệnh viện lớn để hạn chế biến chứng.
• Sóng xung kích và laser trị liệu: Thúc đẩy tuần hoàn máu, hỗ trợ lành gân, dây chằng và giảm đau viêm, kích thích mô tái tạo.
• Vật lý trị liệu: Sau khi giai đoạn viêm cấp tính qua đi, tập vật lý trị liệu sẽ giúp khớp linh hoạt trở lại và tránh teo cơ. Người bệnh sẽ được tập các bài tập giữ thăng bằng, kéo giãn và tăng cường sức mạnh cơ bắp. Có thể sử dụng thêm các thiết bị hỗ trợ như nẹp, giày chỉnh hình, băng dán thể thao để giảm áp lực lên vùng bị thương.

– Điều trị phẫu thuật: Áp dụng khi chấn thương nặng, không thể phục hồi bằng điều trị bảo tồn.

»» Có thể bạn chưa biết: Cách xử lý những chấn thương chân khi đá bóng dễ gặp phải 

Tùy thuộc loại chấn thương, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phẫu thuật phù hợp

• Phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng: Áp dụng cho đứt dây chằng đầu gối và cổ chân, sử dụng gân tự thân hoặc gân nhân tạo để thay thế dây chằng bị đứt. Phương pháp này có độ an toàn cao, ít đau, sẹo nhỏ và không gây biến chứng.
• Phẫu thuật cố định xương: Bác sĩ sẽ dùng nẹp vít, đinh nội tủy hoặc cố định bằng khung ngoài đối với các trường hợp gãy xương chân, bàn chân và cổ chân, giúp xương liền đúng vị trí, tránh biến dạng.
• Phẫu thuật cắt bỏ gai xương gót hoặc chỉnh hình bàn chân: Thực hiện với bệnh nhân bị gai gót chân nặng, viêm cân gan chân mạn tính không đáp ứng điều trị bảo tồn. Phương pháp này giúp chỉnh sửa vòm bàn chân nếu biến dạng ảnh hưởng đến khả năng đi lại.
• Thay khớp hoặc ghép sụn: Áp dụng với trường hợp thoái hóa khớp do chấn thương nặng, có thể thay một phần hoặc toàn bộ khớp nhân tạo.

3. Điều trị và phục hồi chấn thương chân tại MSC Clinic

Phòng khám Đa khoa MSC có chất lượng dịch vụ và điều trị bệnh lý cơ xương khớp với chung và chấn thương chân nói riêng tương đương với các bệnh viện tuyến đầu. Tại đây có sự quy tụ của các chuyên gia đầu ngành với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực cơ xương khớp như BSCKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn phòng khám, Nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội, ThS.BS Nguyễn Trần Trung – Phó Trưởng khoa Cơ xương khớp Bệnh viện E. Cùng với đó là đội ngũ cố vấn chuyên môn là trưởng, phó khoa của các bệnh viện trung ương.

Khách hàng chấn thương thể thao điều trị tại MSC Clinic

MSC Clinic ứng dụng y học tái tạo trong điều trị cơ xương khớp, giúp hạn chế phẫu thuật và bảo tồn cấu trúc xương khớp. Các phương pháp như tiêm Hyaluronic Acid (HA), tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP), liệu pháp M-MSC Therapy kết hợp vật lý trị liệu giúp giảm viêm, đau, phục hồi vận động nhanh chóng, an toàn.

Với trang thiết bị hiện đại từ Mỹ, Đức, Nhật Bản, MSC Clinic mang đến trải nghiệm khám chữa bệnh chính xác, chuyên sâu và tiện nghi.

4. Phòng ngừa chấn thương chân khi chơi thể thao

• Luôn khởi động trước khi luyện tập hoặc thi đấu để tăng lưu thông máu, làm nóng cơ bắp và giãn cơ sau khi vận động giúp hạn chế nguy cơ chấn thương do co rút cơ.
• Thực hiện đúng kỹ thuật, tránh tư thế và động tác sai gây áp lực lên cơ, xương, khớp.
• Tập luyện thường xuyên để tăng cường sức mạnh cơ chân và độ linh hoạt, kiểm soát tốt chuyển động chân. 

»» Giới thiệu với bạn: MSC Clinic: Phòng khám chấn thương thể thao uy tín tại Hà Nội

Khởi động là bước bắt buộc thực hiện để bảo vệ chân khỏi chấn thương 

• Chọn giày phù hợp với từng bộ môn, có độ nâng đỡ tốt và giảm chấn động; thay giày khi đế bị mòn. Sử dụng nẹp hỗ trợ cổ chân hoặc đai bảo vệ nếu cần thiết, đặc biệt với người có tiền sử chấn thương.
• Không tăng cường độ vận động đột ngột, đặc biệt khi mới bắt đầu hoặc sau thời gian dài không vận động. Xen kẽ luyện tập và nghỉ ngơi để cơ thể có thời gian phục hồi.
• Tránh luyện tập trên bề mặt quá cứng hoặc không bằng phẳng, dễ gây trượt ngã và chấn thương.
• Bổ sung canxi, vitamin D và các khoáng chất giúp xương chắc khỏe; uống đủ nước để tránh bị chuột rút và mất sức khi luyện tập, thi đấu.
• Nếu cảm thấy đau hoặc căng cứng bất thường ở chân, nên dừng vận động để tránh làm tình trạng nặng hơn. Nếu các dấu hiệu này kéo dài, cần đến gặp bác sĩ để được xử lý kịp thời.

Để duy trì phong độ và bảo vệ sức khỏe, việc hiểu rõ về chấn thương chân khi chơi thể thao là vô cùng quan trọng. Chủ động phòng tránh, nhận biết sớm dấu hiệu tổn thương và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp bạn nhanh chóng hồi phục, tiếp tục hành trình chinh phục đam mê thể thao một cách bền vững. 

Liên hệ với MSC Clinic để được chuyên gia cơ xương khớp thăm khám chuyên sâu:

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: MSC International Clinic Vietnam | Hanoi
• MSC Quảng Ninh: Phòng khám MSC Quảng Ninh | Ha Long