Trượt đốt sống: Phân độ, nguyên nhân & điều trị hiệu quả

Trượt đốt sống là tình trạng đốt sống bị trượt khỏi vị trí bình thường, gây mất vững cột sống và chèn ép thần kinh dẫn đến đau lưng, tê lan xuống chân và hạn chế vận động. Bệnh được chia thành 5 phân độ từ nhẹ đến nặng, phản ánh mức độ trượt và nguy cơ biến chứng.

Nguyên nhân thường gặp gồm bẩm sinh, hở eo đốt sống, thoái hóa, chấn thương và bệnh lý cột sống. Tùy từng mức độ, điều trị có thể bằng nội khoa hoặc phẫu thuật khi nặng.

Bài viết dưới đây của MSC Clinic sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan và chi tiết nhất về trượt đốt sống, từ dấu hiệu nhận biết đến các giải pháp điều trị tiên tiến nhất hiện nay.

Trượt đốt sống là tình trạng nguy hiểm nếu không được xử lý đúng cách và kịp thời

1. Trượt đốt sống là gì?

Trượt đốt sống là tình trạng một đốt sống bị lệch ra khỏi vị trí bình thường so với đốt sống ngay phía dưới nó. Thông thường, đốt sống phía trên sẽ trượt ra phía trước hoặc phía sau (ít phổ biến hơn).

Để đánh giá mức độ nghiêm trọng, các bác sĩ thường chia trượt đốt sống thành 5 cấp độ dựa trên khoảng cách trượt so với thân đốt sống bên dưới:

• Độ 1: Trượt dưới 25% chiều dài thân đốt sống.
• Độ 2: Trượt từ 26-50%.
• Độ 3: Trượt từ 51-75%.
• Độ 4: Trượt từ 76-100%.
• Độ 5: Trượt hoàn toàn (đốt sống trên rời khỏi bề mặt đốt dưới).

Phần lớn các trường hợp trượt đốt sống xảy ra ở vùng thắt lưng, đặc biệt là đoạn L4-L5 hoặc L5-S1. Đây là những vị trí chịu áp lực trọng tải lớn nhất của cơ thể khi chúng ta đứng, đi bộ hoặc mang vác vật nặng.

>> Tìm hiểu thêm: Cách chữa thoái hóa đốt sống lưng L4 L5

Các cấp độ trượt đốt sống

2. Nguyên nhân gây trượt đốt sống là gì?

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng mất ổn định của cột sống, được chia thành các nhóm chính sau:

2.1. Trượt đốt sống do bẩm sinh

Xảy ra do sự bất thường trong quá trình hình thành cột sống ngay từ khi còn trong bào thai. Các khớp nối giữa các đốt sống không đủ vững chắc, khiến chúng dễ bị trượt đi khi trẻ lớn lên và bắt đầu vận động.

2.2. Trượt đốt sống do hở eo (khuyết eo)

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất ở người trẻ tuổi. Cột sống được cấu tạo bởi các đốt xương nối với nhau qua đĩa đệm và hệ thống khớp sau. Giữa các phần này có một đoạn xương nhỏ gọi là eo đốt sống (pars interarticularis) giúp cột sống vững chắc khi cúi, ưỡn hoặc xoay người. Nếu phần này bị khuyết (do bẩm sinh hoặc vi chấn thương lặp lại), đốt sống sẽ không còn điểm tựa và trượt về phía trước.

2.3. Trượt đốt sống do thoái hóa

Thoái hóa khớp hường gặp ở người trên 50 tuổi. Theo thời gian, đĩa đệm bị mất nước và xẹp xuống làm giảm chiều cao khoang đốt sống, khiến khả năng “đệm” và giữ vững các đốt sống suy yếu. Đồng thời, hệ thống dây chằng dần trở nên lỏng lẻo, không còn đủ độ căng để cố định cột sống như ban đầu. Bên cạnh đó, sự mài mòn của các khớp diện làm giảm độ ổn định và khả năng “khóa” các đốt sống với nhau.

Sự kết hợp của ba yếu tố này khiến cấu trúc cột sống mất vững, từ đó tạo điều kiện cho thân đốt sống trượt ra trước hoặc ra sau so với vị trí bình thường.

>> Đọc thêm: Mẹo chữa thoái hoá đốt sống cổ

Thoái hóa khớp do tuổi tác dễ gây ra trượt đốt sống

2.4. Trượt đốt sống do chấn thương

Các tác động lực mạnh từ bên ngoài như tai nạn giao thông, ngã từ trên cao hoặc chấn thương thể thao (đá bóng, tập gym sai cách) có thể làm gãy đốt sống hoặc phá hủy các cấu trúc giữ ổn định cột sống.

2.5. Trượt đốt sống do bệnh lý

Các bệnh lý như u cột sống, nhiễm trùng xương hoặc loãng xương nặng làm suy yếu cấu trúc xương, khiến các đốt sống dễ dàng bị xê dịch khỏi vị trí.

3. Triệu chứng trượt đốt sống là gì?

Dấu hiệu của trượt đốt sống rất đa dạng, tùy thuộc vào mức độ trượt và sự chèn ép lên dây thần kinh.

• Đau thắt lưng: Cơn đau thường âm ỉ, đau tăng khi đứng lâu, đi bộ hoặc cúi ngửa người. Cơn đau giảm rõ rệt khi nằm nghỉ.
• Đau lan xuống chân (đau thần kinh tọa): Khi đốt sống trượt chèn ép vào rễ thần kinh, người bệnh sẽ cảm thấy đau từ mông lan xuống đùi, bắp chân và bàn chân.
• Tê bì và yếu cơ: Khi đốt sống bị trượt, chúng có thể chèn ép rễ thần kinh hoặc ống sống, làm gián đoạn dẫn truyền thần kinh. Điều này gây cảm giác tê, châm chích ở chân; trường hợp nặng có thể dẫn đến yếu cơ, đi lại khó khăn và dễ vấp ngã.
• Thay đổi dáng đi: Để giảm đau nhức cột sống, người bệnh có xu hướng hơi khom lưng về phía trước, đầu gối hơi chùng xuống khi di chuyển, tạo thành dáng đi lạch bạch như vịt.
• Căng cơ vùng đùi sau: Đây là triệu chứng đặc trưng, các cơ phía sau đùi bị căng cứng, khiến bệnh nhân khó có thể thực hiện động tác gập hoặc duỗi thẳng chân.

>> Xem thêm: Thoái hoá đốt sống cổ tê tay

Cảm giác đau từ mông lan xuống đùi và dọc chân là dấu hiệu của đốt sống bị trượt

4. Trượt đốt sống có nguy hiểm không?

Trượt đốt sống không chỉ đơn thuần là đau lưng. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng như:

• Đau mạn tính: Cơn đau hành hạ dai dẳng gây mất ngủ kéo dài, ảnh hưởng đến vận động và làm suy giảm chất lượng cuộc sống.
• Hội chứng chùm đuôi ngựa: Đây là một cấp cứu ngoại khoa. Khi các rễ thần kinh ở cuối tủy sống bị chèn ép nặng, người bệnh sẽ yếu hoặc liệt hai chân, mất kiểm soát đại tiểu tiện, tê vùng yên ngựa.
• Biến dạng cột sống: Trượt đốt sống lưng gây ra tình trạng gù lưng, vẹo cột sống, làm mất đi đường cong sinh lý tự nhiên.
• Tàn phế: Tình trạng yếu cơ và teo cơ kéo dài có thể khiến người bệnh mất khả năng đi lại, phải phụ thuộc vào xe lăn.

Trượt đốt sống nếu không được điều trị có thể gây biến dạng cột sống

5. Phương pháp chẩn đoán trượt đốt sống

Để xác định chính xác tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng và các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh:

• Khám lâm sàng: Kiểm tra tầm vận động, các phản xạ thần kinh và tìm điểm đau trên cột sống.
• Chụp X-quang: Là phương pháp đầu tiên để xác định vị trí và mức độ trượt. Người bệnh sẽ được chụp X-quang ở các tư thế thẳng, nghiêng, cúi tối đa và ngửa tối đa để đánh giá độ vững chắc của cột sống.
• Chụp CT: Cung cấp hình ảnh chi tiết về cấu trúc xương, giúp phát hiện các vết nứt eo nhỏ mà X-quang có thể bỏ sót.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Đây là tiêu chuẩn vàng để đánh giá mức độ chèn ép rễ thần kinh, tình trạng đĩa đệm và phần mềm quanh cột sống.

Hình ảnh trượt đốt sống trên phim chụp MRI

6. Các phương pháp điều trị trượt đốt sống

Nguyên tắc điều trị trượt đốt sống là giảm đau, ổn định cột sống và bảo tồn chức năng thần kinh. Các phương pháp xử trí phổ biến bao gồm:

6.1. Điều trị nội khoa

Áp dụng cho các trường hợp trượt độ 1, độ 2 và triệu chứng chưa quá nghiêm trọng. Người bệnh có thể được chỉ định:

• Nghỉ ngơi: Hạn chế các hoạt động gắng sức, cúi bê đồ nặng. Việc duy trì tư thế cột sống thẳng và tránh các chuyển động đột ngột sẽ giúp giảm áp lực lên đĩa đệm, ngăn chặn tình trạng trượt tiến triển nặng hơn.
• Dùng thuốc: Thuốc giảm đau (Paracetamol), thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), thuốc giãn cơ và vitamin nhóm B. Các nhóm thuốc này không chỉ giúp xoa dịu cơn đau cấp tính mà còn hỗ trợ quá trình phục hồi dây thần kinh bị chèn ép và giảm tình trạng co thắt cơ vùng lưng. Việc sử dụng thuốc cần tham khảo ý kiến của bác sĩ để tránh nguy cơ gây hại cho hệ tiêu hóa.
• Vật lý trị liệu: Các bài tập kéo giãn cơ đùi sau, tăng cường sức mạnh cơ bụng và cơ lưng giúp hỗ trợ cột sống tốt hơn. Khi hệ thống cơ cốt lõi được củng cố vững chắc, chúng sẽ đóng vai trò như một chiếc đai tự nhiên, giúp giữ cho các đốt sống nằm đúng vị trí và giảm tải cho vùng thắt lưng.
• Đeo đai lưng: Giúp hạn chế chuyển động quá mức của đốt sống bị trượt, giảm áp lực lên vùng tổn thương. Tuy nhiên, bạn chỉ nên sử dụng đai trong các giai đoạn đau cấp hoặc khi phải di chuyển nhiều để tránh tình trạng phụ thuộc, dẫn đến yếu cơ lưng về lâu dài.

Đeo đai lưng giúp giảm tổn thương cho vùng lưng

• Tiêm ngoài màng cứng: Giúp giảm viêm và giảm đau nhanh chóng cho các trường hợp đau rễ thần kinh nặng. Thuốc chứa hoạt chất chống viêm mạnh được đưa trực tiếp vào khoang bao quanh dây thần kinh cột sống, giúp ức chế nhanh các phản ứng viêm và giảm tình trạng sưng nề rễ thần kinh do đốt sống bị trượt chèn ép. Tuy nhiên, phương pháp này nếu lạm dụng có thể gây nguy cơ loãng xương, yếu xương và không giải quyết được tận gốc vấn đề.
• Trị liệu thần kinh cột sống: Nắn chỉnh các sai lệch nhỏ, giảm áp lực thần kinh. Thông qua các thao tác nắn chỉnh bằng tay chuyên sâu, phương pháp này giúp khôi phục sự linh hoạt cho các khớp đốt sống và giải tỏa căng thẳng lên hệ thống thần kinh, từ đó hỗ trợ cơ thể tự chữa lành mà không cần xâm lấn.

Tiêm giảm đau giúp dịu nhanh cơn đau nhức nhưng cần tránh lạm dụng

6.2. Điều trị phẫu thuật

Được chỉ định khi điều trị nội khoa không hiệu quả hoặc cần tiến hành sớm khi bệnh nhân có dấu hiệu tổn thương thần kinh tiến triển (teo cơ, liệt, mất kiểm soát bài tiết). Bao gồm các phương pháp như:

• Giải ép: Loại bỏ các cấu trúc xương hoặc đĩa đệm đang chèn ép rễ thần kinh.
• Hàn xương liên thân đốt: Sử dụng vít và thanh nối để cố định các đốt sống lại với nhau, tạo điều kiện cho xương tự liền lại, ngăn ngừa việc trượt thêm.

Khi đốt sống trượt nặng, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện phẫu thuật hàn xương liên thân đốt

7. Khám và điều trị toàn diện trượt đốt sống tại MSC Clinic

Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm: 

MSC Clinic quy tụ các bác sĩ đầu ngành về cơ xương khớp, thần kinh cột sống với nhiều năm kinh nghiệm:

• BSCKII Trần Trọng Thắng: Giám đốc chuyên môn Phòng khám Đa khoa MSC, Nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội, 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Cơ xương khớp.
• ThS.BS Trần Trung – Phó trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện E.
• BSCKII Trần Khanh, Trưởng khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh.
• BSCKII Nguyễn Tường Vân, Trưởng khoa Lão – Cơ xương khớp, Bệnh viện Bãi Cháy.

Bên cạnh đó, tại phòng khám còn có đội ngũ chuyên gia cố vấn là các giáo sư, tiến sĩ đầu ngành đang công tác tại các bệnh viện tuyến đầu.

BSCKII Trần Trọng Thắng thăm khám cho bệnh nhân

Cơ sở vật chất hiện đại: 

MSC Clinic được trang bị hệ thống cơ sở vật chất hiện đại, hỗ trợ toàn diện từ chẩn đoán đến điều trị.

• Hệ thống siêu âm và X-quang kỹ thuật số: Cho hình ảnh sắc nét, hỗ trợ phát hiện sớm các vấn đề về cơ xương khớp ngay cả ở giai đoạn khởi phát.
• Phòng tiêm vô khuẩn đạt chuẩn phòng mổ: Đảm bảo môi trường tiêm vô trùng tuyệt đối, loại bỏ hoàn toàn nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng sau thủ thuật.

Hệ thống máy chụp X-quang hiện đại

Phác đồ cá nhân hóa: 

Mỗi bệnh nhân đều được xây dựng một lộ trình điều trị riêng biệt, kết hợp giữa y học hiện đại và các phương pháp phục hồi chức năng chuyên sâu.

• Trị liệu chuyên biệt: Dựa trên kết quả chẩn đoán, bác sĩ xây dựng lộ trình điều trị với phác đồ riêng biệt cho từng bệnh nhân.
• Theo sát tiến độ: Phác đồ được điều chỉnh linh hoạt dựa trên khả năng phục hồi thực tế, giúp tối ưu hóa thời gian và hiệu quả điều trị.

Mỗi bệnh nhân sẽ được thiết kế riêng phác đồ điều trị và tập luyện

Tiên phong ứng dụng y học tái tạo trong điều trị: 

MSC Clinic đi đầu trong việc ứng dụng các thành tựu mới nhất của y học tái tạo giúp bảo tồn cấu trúc tự nhiên của cơ thể:

• Liệu pháp huyết tương giàu tiểu cầu (PRP): Sử dụng máu tự thân của bệnh nhân, qua quá trình ly tâm để thu lấy huyết tương có nồng độ tiểu cầu và yếu tố tăng trưởng cao, sau đó tiêm vào vùng quanh rễ thần kinh hoặc đĩa đệm tổn thương. Với bệnh nhân trượt đốt sống do thoái hóa ở mức độ nhẹ đến trung bình (độ 1-2), PRP hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm rễ thần kinh, cải thiện triệu chứng đau và tăng cường khả năng phục hồi mô mềm quanh cột sống.
• Liệu pháp M-MSC Therapy: Liệu pháp độc quyền tại MSC Clinic hỗ trợ tái tạo mô đĩa đệm và tăng cường hệ thống dây chằng cột sống, giúp cải thiện sự ổn định cơ học vùng thắt lưng. Phương pháp này phù hợp với các trường hợp trượt đốt sống do thoái hóa ở mức độ nhẹ đến trung bình (độ 1-2), hỗ trợ kiểm soát triệu chứng và phục hồi vận động.

Ứng dụng y học tái tạo trong điều trị các bệnh lý cột sống giúp người bệnh phục hồi bền vững

8. Cách phòng ngừa trượt đốt sống

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, bạn có thể bảo vệ cột sống khỏi nguy cơ trượt đốt sống thông qua các thói quen sau:

• Tập thể dục đều đặn: Ưu tiên các môn thể thao tốt cho cột sống như bơi lội, yoga, đạp xe.
• Kiểm soát cân nặng: Cân nặng hợp lý giúp giảm tải trọng lên cột sống, duy trì đường cong sinh lý của cột sống, ổn định cơ lõi và ngăn ngừa thoái hóa đốt sống sớm.
• Tư thế đúng: Luôn giữ lưng thẳng khi ngồi làm việc, bê vật nặng cần hạ thấp trọng tâm (khuỵu gối) thay vì cúi lưng.
• Chế độ dinh dưỡng: Bổ sung canxi, vitamin D và omega-3 để xương chắc khỏe và giảm viêm.
• Tầm soát định kỳ: Nếu làm công việc phải ngồi lâu hoặc lao động nặng, bạn hãy đi khám cột sống định kỳ để phát hiện sớm các bất thường và có phương pháp điều trị phù hợp.

Thăm khám định kỳ là phương án phòng ngừa các bệnh lý cơ xương khớp hiệu quả

Bạn hoặc người thân đang bị đau lưng kéo dài? Đây có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý cột sống khác nhau và không thể tự xác định nếu chưa được thăm khám. Trong đó, trượt đốt sống là một nguyên nhân thường gặp nhưng dễ bị bỏ qua. Hãy liên hệ ngay với MSC Clinic để được tư vấn và đặt lịch thăm khám cùng chuyên gia:

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn
• MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN