Căng cơ háng: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

Căng cơ háng là tình trạng các sợi cơ hoặc gân vùng háng bị kéo giãn quá mức hoặc rách một phần, gây đau, sưng, co cứng và hạn chế vận động khi đi lại, chạy hoặc xoay hông. Tình trạng này thường xảy ra sau chấn thương, vận động quá sức, khởi động không kỹ, tập luyện sai cách, mất cân bằng cơ, giảm độ linh hoạt vùng hông hoặc liên quan đến các bệnh lý cơ xương khớp gây đau vùng háng. Tùy mức độ tổn thương, việc điều trị có thể bao gồm nghỉ ngơi, chườm lạnh, dùng thuốc, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng và điều chỉnh chương trình tập luyện để thúc đẩy quá trình lành cơ.

Bài viết dưới đây, MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ căng cơ háng là gì, nguyên nhân, triệu chứng, cách chẩn đoán và phác đồ điều trị phù hợp theo từng mức độ tổn thương.

Căng cơ háng thường gặp ở người chơi thể thao với các động tác chạy nhanh, đổi hướng hoặc sút bóng cường độ cao

1. Căng cơ háng là gì?

Căng cơ háng là tình trạng các sợi cơ hoặc gân cơ ở vùng háng bị kéo giãn quá mức hoặc rách do chịu lực vượt quá khả năng đàn hồi. Tổn thương thường gặp ở nhóm cơ khép đùi (nằm ở mặt trong đùi), có nhiệm vụ kéo chân vào trong, giữ ổn định khớp háng và phối hợp thực hiện các động tác như chạy, đổi hướng, đá bóng, bật nhảy hay giữ thăng bằng khi di chuyển.

Khi cơ bị quá tải, các sợi cơ có thể bị tổn thương, gây đau ở vùng bẹn, mặt trong đùi hoặc quanh khớp háng. Tùy mức độ tổn thương, căng cơ háng thường được chia thành 3 độ:

• Độ 1 (nhẹ): Căng giãn nhẹ, đau ít, vẫn đi lại được.
• Độ 2 (trung bình): Rách một phần sợi cơ, đau rõ, hạn chế vận động, có thể sưng hoặc bầm tím vùng háng.
• Độ 3 (nặng): Rách gân cơ hoàn toàn, đau dữ dội, sưng bầm nhiều, khó đi lại hoặc không thể tiếp tục vận động.

2. Nguyên nhân gây căng cơ háng

Căng cơ háng thường không xuất hiện ngẫu nhiên mà liên quan đến sự quá tải, sai kỹ thuật hoặc mất cân bằng cơ vùng hông – đùi. Dựa trên cơ chế gây tổn thương, nguyên nhân gây căng cơ háng có thể chia thành các nhóm sau:

2.1. Nhóm nguyên nhân do chấn thương và vận động quá sức

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây căng cơ háng. Khi cơ khép đùi phải co mạnh hoặc bị kéo giãn đột ngột trong lúc vận động, các sợi cơ có thể bị rách vi thể hoặc rách một phần.

Những tình huống thường gặp gồm:

• Chạy nước rút hoặc tăng tốc đột ngột.
• Đổi hướng, xoay người hoặc dừng lại đột ngột khi chơi thể thao.
• Đá bóng, sút bóng mạnh hoặc xoạc chân.
• Bật nhảy, tiếp đất sai kỹ thuật.
• Trượt chân hoặc té ngã khiến chân bị dạng quá mức.
• Lao động nặng hoặc mang vác vật nặng sai tư thế.

Các môn thể thao phải tăng tốc, đổi hướng liên tục làm tăng nguy cơ căng cơ háng

Nhóm nguyên nhân này thường gặp ở người chơi bóng đá, cầu lông, tennis, bóng rổ, điền kinh hoặc các môn thể thao đòi hỏi di chuyển nhanh và liên tục.

2.2. Nhóm nguyên nhân do khởi động và tập luyện sai cách

Cơ chưa được làm nóng sẽ giảm tính đàn hồi và khả năng chịu lực. Nếu vận động cường độ cao ngay khi cơ còn cứng, nguy cơ căng cơ háng sẽ tăng đáng kể.

Một số yếu tố thường gặp gồm:

• Không khởi động trước khi tập luyện.
• Khởi động quá ngắn hoặc không tập trung vào vùng hông – háng.
• Tăng cường độ, quãng đường chạy hoặc khối lượng tập quá nhanh.
• Tập luyện liên tục, không có thời gian nghỉ phục hồi.
• Thực hiện sai kỹ thuật khi squat, lunge hoặc các bài tập chân.

2.3. Nhóm nguyên nhân do mất cân bằng cơ và hạn chế linh hoạt

Sự mất cân bằng giữa các nhóm cơ quanh khớp háng làm tăng áp lực lên cơ khép đùi trong quá trình vận động, khiến cơ dễ bị kéo giãn quá mức.

Các yếu tố thường gặp gồm:

• Cơ khép háng yếu.
• Cơ mông và cơ vùng thân mình giảm sức mạnh.
• Cơ gân kheo hoặc cơ gấp hông căng cứng.
• Giảm độ linh hoạt của khớp háng.
• Sai lệch trục vận động vùng hông – chậu.

Đây là nguyên nhân thường gặp ở người ngồi nhiều, ít vận động hoặc người quay lại tập luyện sau thời gian dài nghỉ ngơi.

2.4. Nhóm nguyên nhân do bệnh lý gây đau vùng háng

Ngoài chấn thương cơ học, một số bệnh lý cơ xương khớp có thể gây đau vùng háng giống với căng cơ háng, hoặc làm tăng nguy cơ quá tải lên cơ khép đùi, cần được bác sĩ chẩn đoán phân biệt.

Các bệnh lý thường gặp gồm:

• Thoái hóa khớp háng: Sụn khớp bị bào mòn làm giảm khả năng chịu lực của khớp, khiến các cơ quanh háng phải hoạt động bù trừ nhiều hơn và dễ bị quá tải.
• Viêm gân cơ khép: Gân bám của nhóm cơ khép bị viêm do vận động lặp đi lặp lại, gây đau vùng bẹn và dễ nhầm với căng cơ háng.
• Thoát vị bẹn: Các mô trong ổ bụng chui qua thành bụng vùng bẹn, gây đau và cảm giác căng tức vùng háng, đặc biệt khi ho, rặn hoặc mang vác nặng.
• Tổn thương sụn viền khớp háng: Thường xảy ra sau chấn thương hoặc vận động xoay hông nhiều, gây đau sâu trong háng và hạn chế vận động.
• Viêm khớp háng: Quá trình viêm tại khớp háng gây đau vùng bẹn, cứng khớp và giảm khả năng vận động, dễ bị nhầm với tổn thương cơ.

Viêm gân cơ khép có thể gây đau vùng háng và dễ nhầm với căng cơ háng

2.5. Nhóm nguyên nhân do các bệnh lý ngoài cơ xương khớp gây đau vùng bẹn háng

Không phải mọi trường hợp đau vùng háng đều xuất phát từ cơ. Một số bệnh lý nội khoa hoặc thần kinh cũng có thể gây đau vùng bẹn tương tự như căng cơ háng.

Bao gồm:

• Sỏi thận hoặc bệnh lý đường tiết niệu.
• Viêm tuyến tiền liệt, viêm mào tinh hoàn ở nam giới.
• U nang buồng trứng hoặc một số bệnh lý phụ khoa ở nữ giới.
• Sưng hạch bạch huyết vùng bẹn.

3. Triệu chứng của căng cơ háng

Triệu chứng của căng cơ háng phụ thuộc vào mức độ tổn thương của sợi cơ và thời điểm phát hiện.

Đau vùng bẹn, mặt trong đùi là triệu chứng điển hình của căng cơ háng

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Đau vùng bẹn hoặc mặt trong đùi, xuất hiện sau khi chạy, đá bóng, xoay người hoặc đổi hướng đột ngột.
• Cảm giác căng kéo hoặc đau nhói ở vùng háng khi vận động.
• Đau tăng khi khép chân, xoạc chân, bước dài, leo cầu thang hoặc đứng lên từ tư thế ngồi.
• Đau khi ấn vào vùng cơ khép đùi.
• Cứng cơ vùng háng sau khi nghỉ ngơi hoặc sau khi ngủ dậy.
• Yếu chân, khó chịu lực hoặc đi khập khiễng.
• Sưng nề hoặc bầm tím vùng háng và mặt trong đùi nếu có rách cơ mức độ vừa hoặc nặng.
• Trong trường hợp rách cơ nặng, người bệnh có thể cảm thấy tiếng “bật” hoặc “rắc” ngay tại thời điểm chấn thương, kèm cơn đau dữ dội khiến phải dừng vận động ngay.

>> Tìm hiểu thêm: Dấu hiệu đau ở vùng khớp háng

4. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Người bệnh nên đi khám tại cơ sở chuyên khoa Cơ xương khớp nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Đau vùng háng kéo dài trên 5-7 ngày nhưng không cải thiện dù đã nghỉ ngơi.
• Đau nhiều, ảnh hưởng đến việc đi lại hoặc sinh hoạt hằng ngày.
• Vùng háng sưng to, bầm tím lan rộng hoặc biến dạng bất thường.
• Không thể khép chân, nâng chân hoặc chịu lực khi đứng.
• Đau tái phát nhiều lần sau khi quay lại tập luyện hoặc chơi thể thao.
• Đau lan xuống đùi, mông hoặc kèm tê bì.
• Kèm sốt, mệt mỏi, sụt cân hoặc các dấu hiệu toàn thân bất thường.
• Nam giới đau háng kèm sưng đau tinh hoàn; nữ giới đau vùng háng kéo dài kèm các triệu chứng phụ khoa bất thường.

>> Đọc thêm: Viêm khớp háng nên uống thuốc gì?

Đau vùng háng kéo dài, sưng bầm hoặc không thể chịu lực là dấu hiệu cần được thăm khám sớm

5. Chẩn đoán căng cơ háng

Khám khớp háng giúp bác sĩ xác định nguyên nhân gây đau vùng háng, đánh giá mức độ tổn thương cơ và lựa chọn phương pháp chẩn đoán phù hợp.

5.1. Khai thác bệnh sử

Đây là bước đầu tiên giúp định hướng nguyên nhân gây đau vùng háng. Bác sĩ sẽ hỏi người bệnh về:

• Thời điểm xuất hiện cơn đau và cơ chế chấn thương.
• Có liên quan đến chơi thể thao, chạy, đá bóng hoặc đổi hướng đột ngột hay không.
• Vị trí đau, mức độ đau và các động tác làm đau tăng.
• Có xuất hiện sưng, bầm tím hoặc nghe tiếng “bật” khi chấn thương xảy ra hay không.
• Tiền sử căng cơ háng hoặc chấn thương vùng hông – háng trước đó.
• Mức độ ảnh hưởng đến việc đi lại, sinh hoạt và tập luyện.

Khai thác cơ chế chấn thương giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân gây căng cơ háng và lựa chọn phương pháp chẩn đoán phù hợp

Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ rách cơ cũng như định hướng các tổn thương cần loại trừ.

5.2. Khám lâm sàng

Sau khi khai thác bệnh sử, bác sĩ sẽ tiến hành khám trực tiếp vùng háng để đánh giá mức độ tổn thương.

Nội dung thăm khám thường bao gồm:

• Xác định vị trí đau và điểm đau vùng bẹn, mặt trong đùi.
• Đánh giá biên độ vận động của khớp háng.
• Kiểm tra sức mạnh nhóm cơ khép đùi.
• Thực hiện nghiệm pháp khép chân có kháng lực để phát hiện tổn thương cơ khép.
• Đánh giá khả năng đi lại, bước dài, xoay khớp háng và chịu lực của chi dưới.
• Kiểm tra các dấu hiệu gợi ý tổn thương khớp háng, thoát vị bẹn hoặc các nguyên nhân khác gây đau vùng háng.

Khám lâm sàng kỹ lưỡng giúp xác định vị trí tổn thương và hạn chế chỉ định cận lâm sàng không cần thiết.

5.3. Chẩn đoán hình ảnh

Tùy theo triệu chứng và mức độ nghi ngờ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều phương pháp chẩn đoán hình ảnh sau:

• Siêu âm cơ xương khớp: Đánh giá tình trạng rách cơ, tụ máu, viêm gân hoặc các tổn thương phần mềm vùng háng. Đây là phương pháp nhanh, không xâm lấn và thường được ưu tiên trong đánh giá ban đầu.
• MRI khớp háng: Được chỉ định khi nghi ngờ rách cơ mức độ nặng, tổn thương gân, gãy xương hoặc đau kéo dài nhưng chưa xác định được nguyên nhân. MRI giúp đánh giá chi tiết cả cơ, gân, dây chằng và các cấu trúc quanh khớp.
• X-quang khớp háng: Chủ yếu dùng để loại trừ gãy xương hoặc các bất thường của khớp háng sau chấn thương mạnh.

>> Xem thêm: Thoái hóa khớp háng ở người trẻ: Phương pháp điều trị và cách phòng tránh

Chụp MRI khớp háng giúp đánh giá chính xác mức độ rách cơ trong các trường hợp căng cơ háng

6. Điều trị căng cơ háng

Điều trị căng cơ háng phụ thuộc vào mức độ tổn thương. Mục tiêu là giảm đau, kiểm soát viêm, phục hồi sức mạnh cơ và đưa người bệnh trở lại vận động an toàn.

6.1. Áp dụng nguyên tắc R.I.C.E trong giai đoạn cấp

Đối với căng cơ háng cấp tính, áp dụng nguyên tắc R.I.C.E sẽ giúp giảm đau và hạn chế tổn thương lan rộng:

• Rest (Nghỉ ngơi): Tạm ngừng các hoạt động gây đau để cơ có thời gian hồi phục.
• Ice (Chườm lạnh): Chườm lạnh 15-20 phút/lần, thực hiện 3-4 lần mỗi ngày trong 48-72 giờ đầu để giảm đau và giảm sưng nhanh chóng.
• Compression (Băng ép): Có thể băng ép nhẹ vùng đùi trong nếu có sưng nề, tránh băng quá chặt gây cản trở tuần hoàn.
• Elevation (Kê cao chân): Khi nghỉ ngơi, nên kê chân cao để hỗ trợ giảm phù nề.

Nguyên tắc R.I.C.E là bước xử trí ban đầu được khuyến cáo trong điều trị căng cơ háng cấp tính

6.2. Dùng thuốc

Trong trường hợp đau nhiều hoặc viêm rõ, bác sĩ có thể chỉ định:

• Thuốc giảm đau.
• Thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs).
• Thuốc giãn cơ trong một số trường hợp phù hợp.

Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc kéo dài hoặc lạm dụng thuốc giảm đau vì có thể che lấp triệu chứng, làm chậm phát hiện tổn thương nặng và tăng nguy cơ tác dụng phụ.

6.3. Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Đây là bước quan trọng nhất trong điều trị căng cơ háng, đặc biệt ở người chơi thể thao hoặc thường xuyên vận động.

Chương trình phục hồi thường được xây dựng theo từng giai đoạn:

• Giảm đau, giảm co cứng cơ và kiểm soát viêm.
• Phục hồi biên độ vận động của khớp háng.
• Tăng sức mạnh cơ khép đùi, cơ mông, cơ đùi sau và cơ vùng thân mình.
• Cải thiện khả năng thăng bằng, kiểm soát động tác và đổi hướng.
• Tập luyện chức năng để chuẩn bị quay lại lao động hoặc thể thao.

Người bệnh chỉ nên trở lại vận động mạnh khi hết đau, biên độ vận động bình thường và sức mạnh cơ vùng háng đã phục hồi gần như hoàn toàn.

6.4. Tiêm điều trị

Ở một số trường hợp đau do bệnh lý cơ xương khớp và không đáp ứng với điều trị bảo tồn, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp tiêm điều trị như tiêm Corticosteroid để giảm đau hiệu quả hay huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) để kích thích tái tạo mô. Tuy nhiên, các kỹ thuật này cần được thực hiện đúng chỉ định, dưới hướng dẫn hình ảnh khi cần và trong điều kiện vô khuẩn để đảm bảo hiệu quả và an toàn.

Một số trường hợp căng cơ háng kéo dài có thể được cân nhắc các phương pháp tiêm điều trị PRP theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa

6.5. Phẫu thuật

Phẫu thuật hiếm khi cần thiết đối với tình trạng căng cơ háng thông thường. Tuy nhiên, bác sĩ có thể cân nhắc can thiệp khi:

• Rách cơ hoặc đứt gân hoàn toàn.
• Tổn thương gây mất chức năng vận động rõ rệt.
• Có tụ máu lớn hoặc tổn thương phối hợp cần xử trí.
• Điều trị bảo tồn đúng phác đồ nhưng không cải thiện sau thời gian theo dõi.

Sau phẫu thuật, người bệnh vẫn cần tuân thủ chương trình phục hồi chức năng để lấy lại sức mạnh cơ và giảm nguy cơ tái phát chấn thương.

7. Căng cơ háng bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục căng cơ háng không giống nhau ở mỗi người mà phụ thuộc vào mức độ tổn thương của cơ, thời điểm bắt đầu điều trị, chương trình phục hồi chức năng và khả năng đáp ứng của từng cơ thể.

Thời gian hồi phục căng cơ háng phụ thuộc vào mức độ tổn thương và quá trình phục hồi chức năng

Thông thường, thời gian hồi phục có thể tham khảo như sau:

• Độ 1: Các sợi cơ chỉ bị kéo giãn hoặc rách rất ít. Nếu được nghỉ ngơi, giảm tải và tập phục hồi đúng cách, người bệnh thường hồi phục trong khoảng 1-3 tuần.
• Độ 2: Cơ bị rách một phần, đau rõ và hạn chế vận động. Thời gian hồi phục thường kéo dài 4-8 tuần, cần kết hợp với chương trình vật lý trị liệu để sớm khôi phục sức mạnh và độ linh hoạt của cơ.
• Độ 3: Cơ hoặc gân bị rách gần như hoàn toàn hoặc hoàn toàn. Người bệnh có thể mất 3-6 tháng hoặc lâu hơn, đặc biệt nếu cần phẫu thuật và phục hồi chức năng chuyên sâu.

Căng cơ háng là chấn thương thường gặp nhưng nếu được xử trí đúng ngay từ đầu, hầu hết trường hợp đều hồi phục tốt. Đừng chủ quan khi bị đau vùng háng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần. Hãy đến MSC Clinic để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp nhất.

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

• Hotline: 0975 576 376
• Địa chỉ:

MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.

MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

• Fanpage:

MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn

MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN