5 triệu chứng xơ gan giai đoạn cuối và cách điều trị an toàn

Xơ gan giai đoạn cuối là tình trạng gan đã bị tổn thương nghiêm trọng, mô xơ thay thế phần lớn mô gan lành và chức năng gan suy giảm rõ rệt. Đây là giai đoạn bệnh có thể xuất hiện nhiều triệu chứng như vàng da, cổ trướng, phù chân, xuất huyết tiêu hóa, rối loạn ý thức và suy giảm chức năng thận, ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, điều trị nguyên nhân, kiểm soát biến chứng và chăm sóc đúng cách vẫn có thể giúp người bệnh duy trì chức năng gan còn lại và cải thiện chất lượng cuộc sống. Trong bài viết này, MSC Clinic sẽ giúp bạn nhận biết 7 triệu chứng xơ gan giai đoạn cuối thường gặp và tìm hiểu các phương pháp điều trị, chăm sóc phù hợp.

So sánh mô gan khỏe mạnh và tình trạng tổn thương ở xơ gan giai đoạn cuối 

1. Xơ gan giai đoạn cuối là gì?

Xơ gan giai đoạn cuối, hay còn gọi là xơ gan mất bù, là giai đoạn nặng của bệnh gan mạn tính, khi phần lớn mô gan khỏe mạnh đã bị thay thế bởi mô sẹo. Quá trình xơ hóa làm thay đổi cấu trúc gan và khiến chức năng gan suy giảm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng chuyển hóa, tổng hợp protein, điều hòa đông máu và loại bỏ độc tố khỏi cơ thể.

Xơ gan giai đoạn cuối thường là kết quả của tình trạng tổn thương và viêm gan kéo dài trong nhiều năm. Các nguyên nhân thường gặp gồm:

• Lạm dụng rượu bia lâu dài: Rượu có thể gây tổn thương tế bào gan kéo dài, làm tăng viêm và thúc đẩy quá trình xơ hóa.
• Nhiễm virus viêm gan mạn tính: Viêm gan B và viêm gan C kéo dài có thể gây tổn thương gan và tiến triển thành xơ gan.
• Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa: Thường gặp ở người béo phì, tiểu đường hoặc có rối loạn chuyển hóa; bệnh có thể tiến triển từ gan nhiễm mỡ sang viêm gan, xơ hóa và xơ gan.
• Các nguyên nhân khác: Bao gồm viêm gan tự miễn, bệnh lý gây tổn thương hoặc tắc nghẽn đường mật, bệnh di truyền như hemochromatosis, Wilson và tổn thương gan do độc chất hoặc thuốc.

>> Đọc thêm: Nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ

Viêm gan virus kéo dài không được điều trị có thể tiến triển thành tổn thương xơ gan giai đoạn cuối 

2. Triệu chứng xơ gan giai đoạn cuối

Triệu chứng xơ gan giai đoạn cuối thường biểu hiện rõ hơn do chức năng gan đã suy giảm nghiêm trọng và xuất hiện nhiều biến chứng. Mức độ triệu chứng khác nhau tùy tình trạng chức năng gan và biến chứng ở từng người.

2.1. Cổ trướng và phù nề

Cổ trướng là tình trạng dịch tích tụ trong khoang bụng, khiến bụng to dần, căng tức và có thể gây khó thở khi lượng dịch nhiều. Người bệnh cũng có thể bị phù ở hai chân do giảm albumin máu và tăng áp lực tĩnh mạch cửa.

2.2. Vàng da, vàng mắt

Khi chức năng gan suy giảm, bilirubin không được chuyển hóa và đào thải hiệu quả, dẫn đến tích tụ trong máu. Người bệnh có thể nhận thấy da, lòng trắng mắt chuyển vàng, kèm theo nước tiểu sẫm màu.

2.3. Dễ chảy máu và bầm tím

Da dễ bị xuất huyết, bầm tím là triệu chứng thường gặp khi gan giảm khả năng sản xuất yếu tố đông máu ở người bệnh xơ gan

Người bệnh xơ gan giai đoạn cuối có thể dễ bầm tím dù va chạm nhẹ, chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc chảy máu kéo dài khi bị thương. Tình trạng này liên quan đến rối loạn đông máu và giảm số lượng tiểu cầu khi chức năng gan suy giảm.

2.4. Ngứa da và bàn tay son

Ngứa da kéo dài có thể xuất hiện ở người bệnh xơ gan, đặc biệt khi chức năng gan và quá trình chuyển hóa, bài tiết mật bị ảnh hưởng. Một số trường hợp còn có bàn tay son, biểu hiện bằng tình trạng lòng bàn tay đỏ rõ hơn ở vùng mô ngón cái và ngón út do những thay đổi liên quan đến bệnh gan. Bên cạnh đó, sao mạch cũng có thể xuất hiện trên da, thường thấy ở vùng ngực và lưng, liên quan đến tình trạng rối loạn nội tiết.

2.5. Mệt mỏi, chán ăn và suy kiệt

Người bệnh xơ gan giai đoạn cuối thường mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém, buồn nôn và sút cân do chức năng gan suy giảm cùng tình trạng rối loạn chuyển hóa. Khi bệnh tiến triển, cơ thể có thể suy kiệt rõ rệt, ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày.

Chức năng gan suy giảm nghiêm trọng khiến cơ thể rối loạn chuyển hóa, dẫn đến tình trạng mệt mỏi, suy kiệt

3. Xơ gan giai đoạn cuối có chữa được không? Sống được bao lâu?

Xơ gan giai đoạn cuối không thể chữa khỏi hoàn toàn bằng thuốc vì các mô xơ đã làm thay đổi cấu trúc gan và không thể phục hồi như gan khỏe mạnh ban đầu. Điều trị chủ yếu nhằm:

• Kiểm soát biến chứng, hạn chế bệnh tiếp tục tiến triển.
• Giảm triệu chứng, duy trì chức năng gan còn lại và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Ở những trường hợp xơ gan mất bù nặng, ghép gan là phương pháp điều trị có khả năng thay thế phần gan đã mất chức năng, qua đó mang lại cơ hội sống lâu dài cho người bệnh. Tuy nhiên, không phải bệnh nhân nào cũng có thể ghép gan ngay mà cần được đánh giá toàn diện về mức độ suy gan, bệnh lý đi kèm, tình trạng sức khỏe và khả năng đáp ứng các điều kiện ghép tạng.

Điều trị xơ gan giai đoạn cuối tập trung kiểm soát biến chứng và duy trì chức năng gan còn lại

Tiên lượng sống của người bệnh xơ gan giai đoạn cuối cũng phụ thuộc vào mức độ bệnh, biến chứng, khả năng đáp ứng điều trị và sức khỏe nền.

(Nguồn tổng hợp từ: Hiệp hội Nghiên cứu Gan tại Châu Âu (EASL), Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Gan Hoa Kỳ (AASLD))

4. Biến chứng của xơ gan giai đoạn cuối

Khi xơ gan giai đoạn cuối tiến triển, tổn thương gan có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể, đặc biệt do tăng áp lực tĩnh mạch cửa, suy giảm khả năng tổng hợp protein và rối loạn chuyển hóa. Một số biến chứng thường gặp gồm:

• Xuất huyết do giãn tĩnh mạch thực quản, dạ dày: Tăng áp lực tĩnh mạch cửa làm các tĩnh mạch ở thực quản hoặc dạ dày giãn lớn, thành mạch mỏng và dễ vỡ. Khi xuất huyết xảy ra, người bệnh có thể nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.
• Viêm phúc mạc vi khuẩn tự phát (SBP) và các nhiễm trùng: Ở người xơ gan có dịch cổ trướng, vi khuẩn từ đường ruột có thể di chuyển vào dịch ổ bụng và gây nhiễm trùng mà không cần có một nguồn nhiễm khuẩn rõ ràng khác. Biến chứng này có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết và suy đa cơ quan nếu không được điều trị sớm.
• Ung thư gan (Ung thư biểu mô tế bào gan – HCC): Tình trạng tổn thương mạn tính kèm viêm và xơ hóa khiến tế bào gan phải tái tạo liên tục, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành ung thư gan.
• Bệnh não gan: Khi chức năng gan suy giảm nghiêm trọng, các chất độc như amoniac không được xử lý hiệu quả và có thể tích tụ trong máu, ảnh hưởng đến hoạt động của não. Người bệnh có thể lú lẫn, thay đổi tính cách, rối loạn giấc ngủ, run tay và trong trường hợp nặng có thể rơi vào hôn mê.

>> Tìm hiểu thêm: Gan nhiễm mỡ độ 2 có nguy hiểm không?

Tổn thương xơ hóa kéo dài làm tăng nguy cơ hình thành ung thư gan (HCC)

• Hội chứng gan – thận: Đây là biến chứng nghiêm trọng thường gặp ở người xơ gan tiến triển, trong đó chức năng thận suy giảm do những thay đổi về tuần hoàn liên quan đến bệnh gan.
• Lách to và cường lách: Tăng áp lực tĩnh mạch cửa kéo dài làm thay đổi dòng máu qua lách, khiến lách tăng kích thước và tăng giữ các tế bào máu, góp phần làm giảm số lượng tiểu cầu, bạch cầu và có thể ảnh hưởng đến công thức máu của người bệnh.
• Suy dinh dưỡng và mất khối cơ: Xơ gan làm thay đổi quá trình chuyển hóa năng lượng và protein, đồng thời thường đi kèm tình trạng ăn uống kém. Nếu kéo dài, người bệnh có thể mất khối cơ, suy giảm thể lực và tăng nguy cơ nhiễm trùng, biến chứng sau điều trị.
• Rối loạn đông máu: Gan là cơ quan sản xuất nhiều yếu tố tham gia quá trình đông máu. Khi chức năng tổng hợp của gan suy giảm, hệ thống đông máu bị rối loạn, khiến khả năng cầm máu và cân bằng đông máu của cơ thể bị ảnh hưởng.

5. Cách chăm sóc và điều trị xơ gan giai đoạn cuối

Ở xơ gan giai đoạn cuối, mô gan đã xơ hóa không thể phục hồi hoàn toàn. Vì vậy, điều trị tập trung vào việc kiểm soát nguyên nhân, hạn chế biến chứng, duy trì chức năng gan còn lại và cải thiện chất lượng cuộc sống. Tùy tình trạng, bác sĩ sẽ kết hợp các phương pháp điều trị với chế độ chăm sóc và dinh dưỡng phù hợp.

Cai rượu bia giúp ngăn chặn tổn thương gan tiếp tục tiến triển ở người bệnh xơ gan

5.1. Điều trị xơ gan giai đoạn cuối

Tùy nguyên nhân, mức độ tổn thương và các biến chứng đi kèm, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, có thể bao gồm:

• Ghép gan: Là phương pháp điều trị triệt để cho người bệnh xơ gan giai đoạn cuối phù hợp, giúp thay thế chức năng gan đã suy giảm nghiêm trọng và cải thiện tiên lượng sống.
• Điều trị nguyên nhân gây tổn thương gan:
  • Cai rượu bia tuyệt đối: Giúp ngăn tình trạng tổn thương gan tiếp tục tiến triển do rượu.
  • Dùng thuốc kháng virus: Với người bệnh xơ gan do viêm gan B hoặc C mạn tính, thuốc kháng virus giúp kiểm soát tình trạng nhiễm virus và hạn chế tổn thương gan tiếp diễn. Cần lưu ý nên dùng thuốc theo bác sĩ chuyên khoa chỉ định.
  • Kiểm soát cân nặng và rối loạn chuyển hóa: Người bệnh xơ gan liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ cần kiểm soát cân nặng, đường huyết, mỡ máu và các yếu tố chuyển hóa theo hướng dẫn của bác sĩ.

Chủ động quản lý cân nặng giúp hỗ trợ giảm áp lực cho gan và ngăn tổn thương tiến triển

• Điều trị và kiểm soát biến chứng:
  • Cổ trướng và phù nề: Có thể sử dụng thuốc lợi tiểu, truyền albumin trong những trường hợp phù hợp hoặc chọc tháo dịch cổ trướng khi dịch nhiều gây căng tức bụng, khó thở.
  • Xuất huyết tiêu hóa do giãn tĩnh mạch: Bác sĩ có thể sử dụng thuốc làm giảm áp lực tĩnh mạch cửa để phòng ngừa xuất huyết ở người có nguy cơ.
  • Nhiễm trùng và rối loạn đông máu: Người bệnh có thể được sử dụng kháng sinh để điều trị hoặc dự phòng một số nhiễm trùng, chẳng hạn viêm phúc mạc nhiễm khuẩn tự phát, khi có chỉ định. Rối loạn đông máu cần được đánh giá và xử trí tùy nguyên nhân, mức độ chảy máu hoặc trước các thủ thuật, thay vì tự ý dùng thuốc hỗ trợ đông máu.

5.2. Chế độ ăn uống và chăm sóc tại nhà

Bên cạnh điều trị y tế, chăm sóc đúng cách tại nhà giúp hạn chế các yếu tố làm bệnh nặng thêm và hỗ trợ duy trì thể trạng. Người bệnh nên:

• Đảm bảo dinh dưỡng: Ăn đủ năng lượng và protein theo hướng dẫn của bác sĩ, ưu tiên thực phẩm dễ tiêu, giàu dinh dưỡng và chia thành nhiều bữa nhỏ nếu ăn uống kém. Hạn chế thức ăn nhiều muối, nhiều chất béo.
• Dùng thuốc đúng chỉ định: Tuân thủ liều lượng và thời gian dùng thuốc, không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi phác đồ. Không tự sử dụng thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung không rõ nguồn gốc.
• Theo dõi sát sao các dấu hiệu bất thường: Theo dõi cân nặng, vòng bụng và những thay đổi bất thường về sức khỏe để thông báo sớm cho bác sĩ.
• Nghỉ ngơi và vận động phù hợp: Duy trì vận động nhẹ tùy thể trạng, tránh làm việc quá sức và các hoạt động có nguy cơ gây chấn thương hoặc chảy máu.

Duy trì vận động nhẹ nhàng và nghỉ ngơi hợp lý giúp nâng cao thể trạng cho người bệnh xơ gan

6. Khám và kiểm tra chức năng gan tại MSC Clinic

MSC Clinic là địa chỉ thăm khám và kiểm tra chức năng gan, quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa cùng hệ thống máy móc, công nghệ hỗ trợ chẩn đoán hiện đại. Người bệnh được thăm khám trực tiếp cùng bác sĩ chuyên gia, thực hiện các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh cần thiết để đánh giá tình trạng gan, mức độ tổn thương và nguy cơ tiến triển của bệnh. Đặc biệt, MSC Clinic định hướng ứng dụng y học tái tạo trong chăm sóc và hỗ trợ điều trị các bệnh lý về gan, hướng đến bảo vệ chức năng gan và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

Thăm khám 1-1 cùng bác sĩ chuyên gia Gan – Chuyển hóa

Một trong những điểm nổi bật tại MSC Clinic là mô hình thăm khám 1-1, trong đó người bệnh được trao đổi trực tiếp với bác sĩ về tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh và các vấn đề đang gặp phải.

Đảm nhiệm chuyên môn về lĩnh vực này tại MSC Clinic là PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh, bác sĩ chuyên khoa Truyền nhiễm – Gan – Chuyển hóa, nguyên Chủ nhiệm Khoa Truyền nhiễm – Bệnh viện Quân y 103 (Học viện Quân y), với hơn 35 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực bệnh truyền nhiễm, bệnh lý gan và rối loạn chuyển hóa.

PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh tư vấn và thăm khám cho người bệnh mắc bệnh lý về gan tại MSC Clinic

Kiểm tra chức năng gan bằng hệ thống máy móc hiện đại

Để đánh giá tình trạng gan, MSC Clinic kết hợp các xét nghiệm men gan chuyên sâu như AST, ALT và GGT nhằm theo dõi men gan, mức độ tổn thương tế bào gan và nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan. Bên cạnh đó, AFP được định lượng để hỗ trợ tầm soát và theo dõi nguy cơ ung thư gan khi kết hợp với thăm khám và các phương pháp chẩn đoán cần thiết khác.

Ngoài ra, MSC Clinic còn đầu tư hệ thống máy móc và thiết bị hỗ trợ chẩn đoán hiện đại, giúp bác sĩ có thêm cơ sở đánh giá tình trạng gan và sức khỏe tổng thể của người bệnh.

• Siêu âm ổ bụng kết hợp đo độ đàn hồi gan: Sử dụng máy siêu âm Doppler 4D (GE Ultrasound Korea) tích hợp tính năng siêu âm đàn hồi mô gan, hỗ trợ phát hiện những bất thường.
• Máy huyết học tự động Sysmex XP-100 (Nhật Bản): Có khả năng phân tích tự động 20 thông số huyết học với công suất khoảng 60 mẫu/giờ, hỗ trợ cung cấp kết quả xét nghiệm nhanh chóng và chính xác.
• Máy ly tâm Hettich: Thiết bị phòng xét nghiệm đạt tiêu chuẩn IVD (chẩn đoán trong ống nghiệm), hỗ trợ xử lý mẫu phục vụ quá trình xét nghiệm để đánh giá chức năng gan.

Hệ thống siêu âm hiện đại tại MSC Clinic hỗ trợ đánh giá chính xác độ đàn hồi gan và tình trạng sức khỏe tổng thể

Định hướng y học tái tạo trong chăm sóc sức khỏe gan

Bên cạnh thăm khám và chẩn đoán, MSC Clinic phát triển định hướng y học tái tạo nhằm hỗ trợ cơ thể phục hồi và duy trì sức khỏe lá gan. Phương pháp hướng đến bảo vệ các tế bào gan lành, hỗ trợ tái tạo và sửa chữa những tế bào, mô gan bị tổn thương, đồng thời hỗ trợ giảm gánh nặng chuyển hóa. Không những thế, phương pháp còn hướng đến củng cố khả năng bảo vệ tự nhiên của cơ thể, giúp duy trì chức năng của gan và hạn chế những tác động tiếp tục gây tổn thương.

Xơ gan giai đoạn cuối có thể gây ra nhiều triệu chứng và biến chứng nghiêm trọng, đòi hỏi người bệnh được theo dõi và điều trị phù hợp với tình trạng thực tế. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, tuân thủ phác đồ của bác sĩ, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và chăm sóc đúng cách có thể hỗ trợ kiểm soát bệnh và duy trì chất lượng cuộc sống. Nếu đang gặp các vấn đề về gan hoặc cần được đánh giá tình trạng sức khỏe gan, người bệnh có thể liên hệ với MSC Clinic để được thăm khám và tư vấn hướng chăm sóc phù hợp.