Gan nhiễm mỡ độ 2: Nguyên nhân, triệu chứng & cách điều trị

Gan nhiễm mỡ độ 2 là tình trạng mỡ đã tích tụ trong gan ở mức đáng kể, thường liên quan đến rượu bia, thừa cân, kháng insulin, đái tháo đường tuýp 2, rối loạn lipid máu và chế độ ăn uống không phù hợp. Bệnh cũng có thể xuất hiện do giảm cân quá nhanh, viêm gan C hoặc một số bệnh lý nội tiết, chuyển hóa, suy dinh dưỡng. Ở giai đoạn này, người bệnh cần chú trọng điều chỉnh nguyên nhân và kiểm soát các yếu tố nguy cơ, trong đó có xây dựng chế độ ăn phù hợp, duy trì vận động, kiểm soát cân nặng và hạn chế rượu bia, bác sĩ có thể chỉ định điều trị nguyên nhân hoặc thuốc khi cần thiết. Phát hiện và can thiệp phù hợp từ sớm giúp kiểm soát tình trạng gan, hạn chế bệnh tiến triển và bảo vệ sức khỏe lâu dài. Bài viết dưới đây của MSC Clinic tổng hợp đầy đủ thông tin chuẩn y khoa giúp bạn hiểu rõ về tình trạng gan nhiễm mỡ độ 2, từ nguyên nhân, triệu chứng cho đến phương pháp điều trị và chế độ ăn uống khoa học.

Gan nhiễm mỡ độ 2 là tình trạng cần được điều trị y tế

1. Gan nhiễm mỡ độ 2 là gì?

Gan nhiễm mỡ cấp độ 2 là tình trạng mỡ tích tụ trong gan ở mức độ vừa, thường được mô tả dựa trên hình ảnh siêu âm. Đây là mức độ nhiễm mỡ cao hơn độ 1 nhưng chưa đồng nghĩa với viêm gan hoặc xơ gan.

Gan nhiễm mỡ là tình trạng chất béo, chủ yếu là triglyceride, tích tụ bất thường trong tế bào gan. Trong thực hành siêu âm, gan nhiễm mỡ thường được mô tả thành độ 1, độ 2 và độ 3 dựa trên mức độ tăng hồi âm của nhu mô gan và khả năng quan sát các cấu trúc bên trong gan.

• Gan nhiễm mỡ độ 1 (nhẹ): Nhu mô gan tăng hồi âm nhẹ so với bình thường; các mạch máu trong gan và cơ hoành vẫn thường quan sát được tương đối rõ.
• Gan nhiễm mỡ độ 2 (vừa): Nhu mô gan tăng hồi âm rõ hơn; hình ảnh các mạch máu trong gan bắt đầu bị mờ và khả năng quan sát các cấu trúc sâu trong gan giảm.
• Gan nhiễm mỡ độ 3 (nặng): Nhu mô gan tăng hồi âm mạnh; các mạch máu trong gan và cấu trúc sâu, đặc biệt là cơ hoành, khó quan sát hơn.

Các cấp độ gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ độ 2 thường chia làm 2 nhóm căn nguyên chính:

• Bệnh gan do rượu (alcohol-associated liver disease – ALD): Liên quan đến việc sử dụng rượu bia. Mức độ nguy cơ phụ thuộc vào lượng và thời gian sử dụng rượu cũng như nhiều yếu tố cá nhân khác.
• Gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD): Thường liên quan đến các yếu tố như thừa cân/béo phì, rối loạn đường huyết hoặc đái tháo đường type 2, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và các yếu tố nguy cơ chuyển hóa khác.

Gan nhiễm mỡ do rượu thường gặp ở nam giới trung tuổi

2. Nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ độ 2

Nguyên nhân gan nhiễm mỡ độ 2 thường liên quan đến chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt và một số bệnh lý chuyển hóa. Xác định đúng nguyên nhân giúp người bệnh có hướng điều chỉnh và điều trị phù hợp, hạn chế tình trạng gan tiếp tục tổn thương.

2.1. Các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ thường gặp

• Sử dụng rượu bia: Rượu làm rối loạn chuyển hóa chất béo ở gan, thúc đẩy tích tụ mỡ và làm tăng nguy cơ viêm gan do rượu, xơ hóa, xơ gan. Người vừa có yếu tố nguy cơ chuyển hóa vừa uống rượu đáng kể có thể thuộc nhóm MetALD.
• Kháng insulin và đái tháo đường type 2: Kháng insulin làm rối loạn chuyển hóa glucose và lipid, tăng tích tụ triglyceride trong gan. Đái tháo đường type 2 là yếu tố nguy cơ quan trọng của MASLD.
• Thừa cân, béo phì: Đặc biệt là mỡ nội tạng, có thể làm tăng kháng insulin và rối loạn chuyển hóa lipid, thúc đẩy gan nhiễm mỡ. Người có cân nặng bình thường vẫn có thể mắc bệnh nếu có yếu tố nguy cơ chuyển hóa khác.
• Rối loạn lipid máu: Tăng triglyceride, giảm HDL-C và các bất thường chuyển hóa lipid có thể làm tăng lượng chất béo tích tụ trong gan.
• Chế độ ăn uống không lành mạnh: Ăn dư thừa năng lượng, nhiều đường bổ sung, đồ uống có đường, thực phẩm siêu chế biến và chất béo không lành mạnh làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
• Một số loại thuốc: Một số thuốc có thể gây hoặc góp phần gây gan nhiễm mỡ. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc mà cần trao đổi với bác sĩ nếu nghi ngờ thuốc có liên quan.
• Giảm cân quá nhanh hoặc suy dinh dưỡng: Giảm cân quá nhanh hoặc thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng có thể làm xuất hiện hoặc nặng thêm gan nhiễm mỡ. Vì vậy, nên kiểm soát cân nặng từ từ, hợp lý và đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ.

Bệnh nhân đái tháo đường type 2 có nguy cơ cao bị gan nhiễm mỡ

2.2. Một số nguyên nhân khác

Ngoài các yếu tố chuyển hóa và lối sống, gan nhiễm mỡ còn có thể liên quan đến một số bệnh lý hoặc tình trạng khác như:

• Viêm gan C mạn tính.
• Một số bệnh lý nội tiết và chuyển hóa.
• Một số bệnh di truyền hoặc rối loạn chuyển hóa hiếm gặp.
• Suy dinh dưỡng hoặc thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng.
• Một số loại thuốc gây tổn thương hoặc rối loạn chuyển hóa tại gan.

Nhìn chung, gan nhiễm mỡ độ 2 không có một nguyên nhân duy nhất. Ở nhiều người, bệnh hình thành do sự kết hợp của nhiều yếu tố như kháng insulin, thừa cân, rối loạn lipid máu, chế độ ăn uống không hợp lý và ít vận động. Việc xác định nguyên nhân giúp lựa chọn phương pháp điều trị và kiểm soát các yếu tố nguy cơ phù hợp.

Tình trạng viêm gan C mạn tính có thể là nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ

3. Triệu chứng gan nhiễm mỡ độ 2

Gan nhiễm mỡ độ 2 thường không gây ra triệu chứng đặc hiệu. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ hoặc thực hiện siêu âm bụng.

3.1. Một số biểu hiện có thể gặp

• Mệt mỏi, uể oải: Một số người bị gan nhiễm mỡ có cảm giác mệt mỏi hoặc thiếu năng lượng. Tuy nhiên, đây là triệu chứng không đặc hiệu và có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác.
• Cảm giác tức hoặc khó chịu vùng hạ sườn phải: Một số trường hợp có thể cảm thấy âm ỉ, nặng hoặc khó chịu ở vùng bụng phía trên bên phải. Triệu chứng này có thể liên quan đến tình trạng gan to hoặc căng bao gan, nhưng không phải ai bị gan nhiễm mỡ độ 2 cũng gặp phải.
• Chán ăn, đầy bụng hoặc khó chịu sau ăn: Một số người có thể xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa như chán ăn, đầy bụng hoặc khó tiêu. Tuy nhiên, những biểu hiện này không đặc hiệu cho gan nhiễm mỡ và có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý đường tiêu hóa khác.
• Men gan tăng: Một số người bệnh có thể tăng ALT hoặc AST khi xét nghiệm máu. Tuy nhiên, men gan có thể bình thường ngay cả khi đã có gan nhiễm mỡ, vì vậy xét nghiệm men gan bình thường không loại trừ bệnh. Mức tăng men gan cũng không nhất thiết tỷ lệ thuận với mức độ nhiễm mỡ hoặc mức độ tổn thương gan.

>> Xem thêm: Nguyên nhân men gan cao mà bạn nên biết

Người bị gan nhiễm mỡ độ 2 có thể cảm thấy đau tức ở hạ sườn phải

3.2. Những triệu chứng không điển hình của gan nhiễm mỡ đơn thuần

Vàng da, vàng mắt, ngứa da nhiều, bụng chướng do dịch hoặc phù chân thường không phải biểu hiện của gan nhiễm mỡ đơn thuần. Nếu xuất hiện những dấu hiệu này, người bệnh cần được khám để tìm nguyên nhân khác hoặc đánh giá xem bệnh gan đã tiến triển sang giai đoạn có biến chứng hay chưa.

Tình trạng vàng da, vàng mắt không đơn thuần là do gan nhiễm mỡ

4. Gan nhiễm mỡ độ 2 có nguy hiểm không?

4.1. Biến chứng nếu không điều trị

Gan nhiễm mỡ có thể ổn định hoặc cải thiện nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Tuy nhiên, ở người có rối loạn chuyển hóa, đái tháo đường type 2, béo phì hoặc các yếu tố nguy cơ khác, bệnh có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, xơ hóa và xơ gan. Một số biến chứng đáng lưu ý gồm:

• Viêm gan nhiễm mỡ (MASH): Mỡ tích tụ kèm tổn thương và viêm tế bào gan, làm tăng nguy cơ xơ hóa.
• Xơ hóa gan và xơ gan: Tổn thương kéo dài có thể hình thành mô sẹo, tiến triển thành xơ gan và gây các biến chứng như cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, bệnh não gan và suy giảm chức năng gan.
• Ung thư gan: Nguy cơ tăng, đặc biệt khi đã có xơ hóa hoặc xơ gan. Tuy nhiên, không phải người bị gan nhiễm mỡ độ 2 đều mắc ung thư gan.
• Bệnh tim mạch: Gan nhiễm mỡ thường đi kèm béo phì, đái tháo đường type 2, tăng huyết áp và rối loạn lipid máu, từ đó làm tăng nguy cơ bệnh mạch vành và đột quỵ. Vì vậy, kiểm soát sức khỏe tim mạch cũng rất quan trọng.

Gan nhiễm mỡ có thể dẫn tới biến chứng xơ gan

4.2. Gan nhiễm mỡ độ 2 có thể hồi phục không?

Có thể cải thiện, đặc biệt khi bệnh được phát hiện và kiểm soát sớm. Lượng mỡ trong gan có thể giảm khi người bệnh kiểm soát tốt các yếu tố gây bệnh như thừa cân, chế độ ăn không hợp lý, ít vận động, rối loạn đường huyết, rối loạn lipid máu và sử dụng rượu bia. Ở người thừa cân hoặc béo phì, giảm cân có kiểm soát có thể giúp giảm lượng mỡ trong gan và cải thiện tình trạng viêm, đồng thời làm giảm nguy cơ xơ hóa. Tuy nhiên, mục tiêu và tốc độ giảm cân nên được cá nhân hóa, tránh các biện pháp giảm cân cực đoan.

Điều quan trọng cần hiểu là “hồi phục” không có nghĩa mọi trường hợp đều có thể trở về hoàn toàn như gan khỏe mạnh ban đầu. Nếu bệnh đã tiến triển đến xơ hóa nặng hoặc xơ gan, việc điều trị chủ yếu nhằm ngăn bệnh tiến triển thêm và giảm nguy cơ biến chứng.

>> Đọc thêm: Gan nhiễm mỡ độ 3 có chữa được không?

Kiểm soát cân nặng hỗ trợ giảm lượng mỡ trong gan

4.3. Gan nhiễm mỡ độ 2 có cần điều trị không?

Gan nhiễm mỡ độ 2 nên được đánh giá đầy đủ để xác định nguyên nhân và nguy cơ tiến triển. Bác sĩ có thể xem xét:

• Xét nghiệm men gan và các xét nghiệm chức năng gan cần thiết.
• Đường huyết, HbA1c và mỡ máu.
• Các yếu tố nguy cơ chuyển hóa như thừa cân, béo phì, tăng huyết áp.
• Mức độ sử dụng rượu bia.
• Nguy cơ xơ hóa gan bằng các công cụ hoặc phương pháp phù hợp, chẳng hạn FIB-4 hoặc đo độ đàn hồi gan khi có chỉ định.

Tóm lại: Gan nhiễm mỡ độ 2 không phải là một tình trạng đồng nghĩa với xơ gan hay suy gan và cũng không có nghĩa bệnh chắc chắn sẽ tiến triển thành ung thư gan. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu cho thấy cần thăm khám bác sĩ để được đánh giá sức khỏe gan và các yếu tố chuyển hóa.

Thăm khám bác sĩ để được đánh giá chính xác tình trạng

5. Chẩn đoán gan nhiễm mỡ độ 2

Để chẩn đoán gan nhiễm mỡ độ 2 và đánh giá nguy cơ tổn thương gan, bác sĩ thường kết hợp siêu âm, xét nghiệm máu và các phương pháp đánh giá xơ hóa.

5.1. Siêu âm ổ bụng

Siêu âm là phương pháp phổ biến để phát hiện và phân độ gan nhiễm mỡ. Ở độ 2, nhu mô gan tăng hồi âm rõ, đồng thời hình ảnh mạch máu trong gan và các cấu trúc sâu của gan có thể bị mờ. Tuy nhiên, siêu âm chỉ giúp đánh giá mức độ nhiễm mỡ qua hình ảnh, không xác định chính xác tỷ lệ mỡ hoặc mức độ xơ hóa của gan.

5.2. Xét nghiệm máu

Bác sĩ có thể chỉ định:

• ALT, AST, GGT: đánh giá tình trạng tổn thương tế bào gan.
• Triglyceride, cholesterol: kiểm tra rối loạn lipid máu.
• Đường huyết, HbA1c: đánh giá nguy cơ hoặc tình trạng đái tháo đường.
• FIB-4: sử dụng tuổi, AST, ALT và số lượng tiểu cầu để đánh giá nguy cơ xơ hóa gan.

Lưu ý, men gan bình thường không loại trừ gan nhiễm mỡ hoặc xơ hóa gan.

Xét nghiệm máu là chỉ định cần thiết khi kiểm tra tình trạng gan nhiễm mỡ

5.3. MRI và các phương pháp chuyên sâu

MRI-PDFF có thể định lượng mỡ trong gan với độ chính xác cao hơn siêu âm và thường được sử dụng khi cần đánh giá chuyên sâu. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm MR elastography hoặc sinh thiết gan để đánh giá xơ hóa và tổn thương gan.

5.4. FibroScan

FibroScan có thể cung cấp CAP để đánh giá lượng mỡ trong gan và độ cứng gan (LSM) để đánh giá nguy cơ xơ hóa. Kết quả cần được bác sĩ kết hợp với các xét nghiệm và yếu tố nguy cơ khác để đưa ra đánh giá phù hợp.

FibroScan hỗ trợ đánh giá lượng mỡ trong gan

Tóm lại: Siêu âm thường được dùng để phát hiện và phân độ gan nhiễm mỡ, trong khi xét nghiệm máu, FIB-4 và FibroScan giúp đánh giá thêm nguy cơ tổn thương và xơ hóa gan.

6. Cách điều trị gan nhiễm mỡ độ 2

Điều trị gan nhiễm mỡ độ 2 chủ yếu tập trung vào thay đổi lối sống, kiểm soát các yếu tố chuyển hóa và đánh giá nguy cơ xơ hóa gan. Hiện chưa có một loại thuốc duy nhất có thể loại bỏ hoàn toàn mỡ trong gan mà thay thế được lối sống lành mạnh.

6.1. Điều chỉnh cân nặng và chế độ ăn

Nếu thừa cân hoặc béo phì, giảm cân có kiểm soát là một trong những biện pháp quan trọng nhất. Giảm trọng lượng cơ thể có thể hỗ trợ giảm mỡ gan. Mục tiêu và tốc độ giảm cân nên được cá thể hóa, tránh nhịn ăn hoặc giảm cân quá nhanh.

Nên ưu tiên chế độ ăn cân đối, nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, cá và chất béo không bão hòa. Đồng thời, hạn chế đồ uống có đường, thực phẩm nhiều đường, carbohydrate tinh chế và chất béo bão hòa.

Chế độ ăn cân đối đóng vai trò quan trọng để cải thiện gan nhiễm mỡ

6.2. Tăng cường vận động

Nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần, kết hợp vận động aerobic như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi với các bài tập tăng sức mạnh cơ bắp phù hợp. Hoạt động thể chất có thể giúp giảm mỡ gan và cải thiện sức khỏe chuyển hóa, ngay cả khi cân nặng thay đổi không nhiều.

6.3. Kiểm soát bệnh lý đi kèm

Cần kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ như đái tháo đường, rối loạn lipid máu, tăng huyết áp và thừa cân/béo phì.

• Người mắc đái tháo đường có thể được bác sĩ lựa chọn thuốc phù hợp; một số thuốc như GLP-1 receptor agonists có thêm lợi ích về giảm cân và sức khỏe chuyển hóa.
• Statin được sử dụng khi có chỉ định điều trị rối loạn lipid hoặc nguy cơ tim mạch; không nên tự ý dùng thuốc chỉ với mục đích điều trị mỡ gan.

6.4. Thuốc điều trị gan nhiễm mỡ

Không nên tự mua thuốc nam, thuốc bắc hoặc các sản phẩm “giải độc gan” không rõ nguồn gốc vì một số sản phẩm có thể gây tổn thương gan. Một số thuốc có thể được bác sĩ cân nhắc trong MASH hoặc bệnh gan có nguy cơ xơ hóa cao, tùy tình trạng cụ thể.

Chỉ sử dụng thuốc khi tham khảo ý kiến của bác sĩ

7. Chế độ ăn cho người gan nhiễm mỡ độ 2

Chế độ ăn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm mỡ gan và kiểm soát các yếu tố chuyển hóa.

Nên ăn gì?

• Rau xanh và trái cây: cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất; nên ăn đa dạng mỗi ngày.
• Ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu: như yến mạch, gạo lứt, đậu đen, đậu xanh, giúp tăng chất xơ và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
• Cá và nguồn đạm lành mạnh: ưu tiên cá, thịt gia cầm bỏ da, trứng, đậu phụ và các loại đậu.
• Chất béo không bão hòa: có trong dầu ô liu, quả bơ, các loại hạt và cá béo; nên dùng với lượng phù hợp.

Nên hạn chế gì?

• Đồ uống có đường: nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực và các loại nước nhiều đường.
• Thực phẩm nhiều đường và carbohydrate tinh chế: bánh kẹo, bánh ngọt, bánh mì trắng và các sản phẩm làm từ bột tinh chế.
• Thực phẩm nhiều chất béo bão hòa: thịt mỡ, da và nội tạng động vật, đồ chiên rán và một số thực phẩm chế biến sẵn.
• Rượu bia: nên tránh, đặc biệt khi đã có bệnh lý gan.

Thức ăn nhanh, đồ uống nhiều đường cần hạn chế

Nguyên tắc ăn uống:

Không cần kiêng khem quá mức hoặc nhịn ăn để “ép” gan giảm mỡ. Quan trọng là duy trì chế độ ăn cân đối, kiểm soát tổng lượng năng lượng nếu đang thừa cân và kết hợp vận động thường xuyên. Nếu có đái tháo đường, rối loạn lipid máu hoặc bệnh lý khác, chế độ ăn nên được điều chỉnh phù hợp với tình trạng sức khỏe.

8. Điều trị gan nhiễm mỡ độ 2 tại MSC Clinic

8.1. Đội ngũ chuyên gia bác sĩ đầu ngành

Bệnh nhân được điều trị với đội ngũ bác sĩ là những chuyên gia Nội khoa giỏi chuyên môn, nhiều năm kinh nghiệm như:

• PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh: Nguyên Chủ nhiệm Khoa Truyền nhiễm – Bệnh viện Quân y 103 – Học viện Quân y. Hơn 35 năm kinh nghiệm điều trị các bệnh lý và chăm sóc sức khỏe gan.
• BS.CKII Lê Trí Hải: Nguyên Bác sĩ Chuyên khoa II Khoa Cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn. 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Nội tổng hợp.

Đội ngũ bác sĩ giàu chuyên môn, kinh nghiệm và luôn tận tâm, theo sát người bệnh, mang đến sự an tâm và tin tưởng trong suốt quá trình điều trị.

PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh thăm khám cho bệnh nhân

8.2. Hệ thống trang thiết bị hiện đại

Hệ thống máy móc hiện đại giúp bác sĩ phát hiện chính xác và đầy đủ các bệnh lý về gan:

• Máy siêu âm Doppler 4D GE Ultrasound Korea: Công nghệ siêu âm đàn hồi mô gan giúp đánh giá mức độ xơ hóa, tổn thương gan; hình ảnh sắc nét hỗ trợ phát hiện sớm biến chứng và theo dõi bệnh.
• Máy huyết học tự động Sysmex XP – 100 (Nhật Bản): Phân tích 20 thông số máu, công suất 60 mẫu/giờ, giúp rút ngắn thời gian chờ và cho kết quả nhanh chóng, chính xác.

Không gian thăm khám riêng tư kết hợp giữa trang thiết bị y tế tiên tiến và phong cách kiến trúc Nhật Bản, giúp người bệnh cảm thấy thoải mái, dễ chịu trong quá trình điều trị.

Không gian điều trị riêng tư thoải mái

8.3. Ứng dụng y học tái tạo trong hỗ trợ điều trị bệnh gan

Điểm nổi bật tại MSC Clinic là ứng dụng các phương pháp y học tái tạo, hỗ trợ phục hồi tế bào gan và cải thiện chức năng gan. Đây là hướng tiếp cận tiên tiến, giúp tăng cường hiệu quả điều trị, đồng thời nâng cao chất lượng sống cho người bệnh gan nhiễm mỡ nói riêng và các bệnh lý gan khác nói chung.

Điều trị bệnh lý gan với PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh

Gan nhiễm mỡ độ 2 là tình trạng cần được quan tâm và kiểm soát sớm để hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển. Nếu được phát hiện gan nhiễm mỡ độ 2, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để có hướng theo dõi và điều trị phù hợp.