Bé bị bàn chân bẹt có sao không? Cùng chuyên gia cơ xương khớp trẻ em giải đáp

Bàn chân bẹt (bàn chân phẳng) là một hội chứng khá phổ biến ở trẻ em. Khi nhận thấy con mình có những dấu hiệu của bàn chân bẹt, các phụ huynh thường khá lo lắng. Tuy nhiên bé bị bàn chân bẹt có sao không, hội chứng này nguy hiểm đến mức nào và cần can thiệp những gì? Hãy cùng tìm hiểu qua sự tư vấn của BSCKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc Phòng khám Đa khoa MSC người có hơn 30 năm kinh nghiệm khám và điều trị cơ xương khớp, đặc biệt ở đối tượng trẻ em. 

Bàn chân bẹt là tình trạng bàn chân mất đi cấu trúc vòm hoặc cấu trúc vòm rất thấp

1. Bàn chân bẹt là gì?

Bàn chân bẹt là tình trạng khi vòm cong tự nhiên ở lòng bàn chân không phát triển hoặc rất thấp. Điều này dẫn đến việc toàn bộ lòng bàn chân áp sát mặt đất khi đứng. Tình trạng này có thể xảy ra ở một hoặc cả hai chân và thường xuất hiện từ khi trẻ bắt đầu biết đi.

Bình thường, cấu trúc vòm bàn chân hoạt động như một lò xo để giảm áp lực khi vận động. Nếu mất vòm bàn chân, chức năng này bị suy giảm, gây ảnh hưởng đến khả năng di chuyển, thăng bằng và cả sự phát triển cơ xương. Chi tiết việc bàn chân bẹt có ảnh hưởng gì không sẽ tiếp tục được giải thích ở bên dưới.

2. Nguyên nhân của bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt có thể hình thành bởi nhiều nguyên nhân, bao gồm:

• Di truyền: Nếu gia đình có người mắc bàn chân bẹt, trẻ cũng có nguy cơ cao mắc phải.
• Quá trình phát triển tự nhiên: Nhiều trẻ sơ sinh và nhỏ tuổi có bàn chân phẳng do mô mềm chưa phát triển đủ để hình thành vòm chân. Tình trạng này thường cải thiện sau 2-3 tuổi.
• Hoạt động quá sức, chọn giày không phù hợp, béo phì, viêm khớp: Các nguyên nhân này làm dẫn đến việc các mô liên kết vùng cổ chân bị kéo giãn, sưng đau và ảnh hưởng đến cấu trúc bàn chân.
• Dây chằng lỏng lẻo: Dây chằng là dải mô liên kết các xương với nhau, có vai trò quan trọng trong việc định hình vòm cong của bàn chân. Khi dây chằng bị lỏng lẻo, các xương bàn chân không được cố định tốt, dẫn tới tình trạng mất vòm cong của bàn chân.
• Chênh lệch chiều dài của hai chân: Nếu một chân dài hơn bên còn lại, bàn chân của bên chân dài hơn thường có vòm phẳng hơn để tạo sự cân bằng. Mất cân bằng chiều dài chân có thể dẫn tới sự bất thường ở cột sống như cong vẹo cột sống.
• Các bệnh lý khác: Bệnh lý di truyền ảnh hưởng đến mô liên kết, những bệnh lý ảnh hưởng tới các cơ và dây thần kinh như bại não, nứt đốt sống và loạn dưỡng cơ.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bàn chân bẹt ở trẻ

Theo một nghiên cứu của Journal of Foot and Ankle Research, tỷ lệ mắc bàn chân bẹt ở trẻ em dao động từ 14-30%, tùy thuộc vào độ tuổi và các yếu tố môi trường.

3. Dấu hiệu nhận biết trẻ bị bàn chân bẹt

»» Đọc thêm: Không chủ quan với các dấu hiệu bàn chân bẹt

Nhiều trẻ nhỏ có bàn chân bụ bẫm, dễ khiến các bậc bố mẹ nhầm lẫn với dị tật bàn chân bẹt. Với những bé trên 3 tuổi (thông thường trẻ dưới 2 tuổi đều có bàn chân bẹt), bàn chân bẹt thì sao?, bố mẹ có thể kiểm tra trẻ có mắc hội chứng bàn chân bẹt hay không bằng cách:

• Kiểm tra dấu chân: Yêu cầu trẻ đặt bàn chân ướt lên giấy. Nếu lòng bàn chân in toàn bộ xuống giấy mà không có khoảng trống ở giữa, trẻ có thể mắc bàn chân bẹt.
• Dùng ngón tay luồn vào lòng bàn chân: Nếu không thể luồn ngón tay vào phần cong của lòng bàn chân khi trẻ đứng, rất có thể vòm chân của trẻ bị phẳng.
• Quan sát tư thế di chuyển: Trẻ có bàn chân bẹt thường đi với bàn chân hướng ra ngoài, dễ bị mỏi hoặc đau chân sau khi vận động.
• Các dấu hiệu nhận biết khác: Các dấu hiệu khác như giày dép mòn không đều, đau ở cổ chân, bắp chân, đầu gối, hoặc lưng cũng có thể cảnh báo bàn chân bẹt

Mặc dù có thể nhận biết sơ bộ tại nhà, để chẩn đoán chính xác và tìm hiểu mức độ ảnh hưởng, cha mẹ nên đưa trẻ đến khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa. Tại đây, các bác sĩ sẽ tiến hành phân tích cụ thể về cấu trúc bàn chân thông qua các kỹ thuật đo độ cong vòm chân, chụp X-quang,…

Bàn chân bẹt thì sao? – Nhận biết trẻ bị bàn chân bẹt qua dấu chân

4. Bé bị bàn chân bẹt có sao không?

Bàn chân bẹt không chỉ ảnh hưởng đến dáng đi mà còn gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Giống như một chiếc cầu bị mất vòm, mức độ chịu lực của cầu sẽ kém đi và dễ gây sụp đổ. Tương tự, cấu trúc vòm chân mất đi khiến việc chịu lực, phân bố trọng lượng cơ thể trở nên mất cân bằng. Trẻ em mắc bàn chân bẹt thường gặp khó khăn trong vận động, dễ bị ngã khi chạy nhảy và có nguy cơ biến dạng cấu trúc bàn chân, ảnh hưởng đến các vị trí xương khớp khác về lâu dài. 

Cụ thể, trẻ bị bàn chân bẹt có thể gặp phải các vấn đề sau:

• Đau và mỏi cơ do sự mất cân bằng trong phân bố trọng lượng cơ thể.
• Trẻ dễ bị ngã, không linh hoạt trong khi chạy nhảy hoặc trong các hoạt động thể thao.
• Biến dạng bàn chân theo thời gian do bàn chân có thể bị nghiêng vào trong, gây áp lực không đều lên các khớp.
• Tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối và cột sống hoặc các bệnh xương khớp khác khi trưởng thành như gai gót chân, viêm cân gan chân, cong vẹo cột sống,…

Bé bị bàn chân bẹt có sao không? Bàn chân bẹt làm ảnh hưởng đến cấu trúc bàn chân và dáng đi của trẻ

5. Bàn chân bẹt có cần điều trị không? Phương pháp điều trị bàn chân bẹt ở trẻ em

»» Giới thiệu với bạn: Phương pháp phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp: Rehab-MSC Therapy

Việc điều trị bàn chân bẹt ở trẻ cần được thực hiện sớm để đạt hiệu quả cao nhất. Độ tuổi lý tưởng để can thiệp thường là từ 3 đến 8 tuổi, khi cấu trúc xương và sụn của trẻ vẫn đang phát triển và có thể chỉnh sửa dễ dàng. Nếu phát hiện trẻ có dấu hiệu bàn chân bẹt như áp cạnh trong bàn chân xuống đất hoặc có dáng đi bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến khám tại các cơ sở chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và tư vấn điều trị phù hợp.

5.1. Điều trị không phẫu thuật

Phương pháp phổ biến và hiệu quả nhất cho trẻ mắc bàn chân bẹt là sử dụng đế chỉnh hình y khoa. Đây là miếng lót giày được thiết kế đặc biệt dựa trên kích thước và cấu trúc bàn chân của từng trẻ giúp:

• Định hình vòm bàn chân: Lót giày nâng đỡ bàn chân, hỗ trợ tái tạo và định hình vòm bàn chân, đưa xương khớp trở về đúng trục.
• Cải thiện tư thế: Trẻ đi lại đúng tư thế, giảm nguy cơ chấn thương và cải thiện khả năng giữ thăng bằng.
• Kích thích lưu thông máu, giảm đau nhức: Lót giày giúp giảm áp lực lên các điểm đau ở bàn chân, cải thiện lưu thông máu đến bàn chân, giúp giảm sưng tấy, đau nhức và mệt mỏi.
• Ngăn ngừa biến dạng bàn chân: Lót giày giúp giảm áp lực lên các điểm chịu lực ở bàn chân, ngăn ngừa biến dạng bàn chân và các vấn đề xương khớp liên quan.

Mang miếng lót chỉnh hình ở giai đoạn 3-8 tuổi có tác động tích cực trong tái cấu trúc bàn chân cho trẻ

Trẻ từ 3 đến 8 tuổi nếu đeo đế chỉnh hình thường xuyên trong các hoạt động hàng ngày có thể đạt được kết quả tốt, giúp cấu trúc bàn chân trở lại cân bằng. Từ sau 8 tuổi đến 12 tuổi, hiệu quả giảm dần, trẻ cần đeo đế chỉnh hình trong thời gian dài hơn để đạt cải thiện. Đối với trẻ trên 12 tuổi, việc điều trị chủ yếu nhằm ngăn ngừa biến chứng thay vì phục hồi cấu trúc vòm chân.

5.2. Lợi ích của việc điều trị sớm

• Việc sử dụng đế chỉnh hình không chỉ đơn thuần giúp trẻ cải thiện dáng đi mà còn hỗ trợ giảm nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan như đau khớp gối, đau hông, và thoái hóa cột sống khi trưởng thành.
• Đặc biệt, nếu được phát hiện sớm, trẻ có thể tránh các biến chứng nghiêm trọng như biến dạng bàn chân hay mất cân bằng vận động.

5.3. Tầm quan trọng của việc khám chuyên khoa

Chẩn đoán và điều trị bàn chân bẹt cần sự can thiệp của các bác sĩ chuyên khoa chỉnh hình hoặc nhi khoa có kinh nghiệm. Cha mẹ không nên tự ý sử dụng các sản phẩm chỉnh hình bán sẵn vì không được thiết kế riêng cho cấu trúc bàn chân từng trẻ, dễ gây phản tác dụng.

Trung tâm Cơ xương khớp MSC thuộc Phòng khám đa khoa MSC Clinic là một trong những địa chỉ uy tín để khám và điều trị bàn chân bẹt ở trẻ em. Tại đây, bác sĩ chuyên khoa II Trần Trọng Thắng – Giám đốc Trung tâm, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội chính là chuyên gia về chẩn đoán và điều trị bàn chân bẹt cho trẻ em. Bác sĩ Trọng Thăng đã có 30 năm kinh nghiệm trong khám và điều trị bệnh lý cơ xương khớp, đặc biệt cho các bệnh nhi. 

»» Có thể bạn tìm kiếm: MSC Clinic: Phòng khám cơ xương khớp chất lượng, uy tín

Bệnh nhi tập vật lý trị liệu điều trị bàn chân bẹt tại MSC Clinic

Với kinh nghiệm dày dặn, phương pháp điều trị cá nhân hóa cùng sự hỗ trợ của trang thiết bị máy móc hiện đại, bác sĩ Trọng Thắng và MSC Clinic đã giúp nhiều trẻ em cải thiện cấu trúc bàn chân và hạn chế các biến chứng liên quan. Tại MSC Clinic, các bạn nhỏ sẽ được thăm khám kỹ lưỡng, thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán hiện đại như đo vòm chân, chụm Xquang và phân tích dáng đi, từ đó đưa ra phác đồ điều trị tối ưu.