Gãy mắt cá chân bao lâu thì lành? Cách điều trị hiệu quả

Gãy mắt cá chân là tình trạng xương ở vùng mắt cá bị nứt hoặc gãy do chấn thương, khiến người bệnh đau dữ dội, sưng nề và khó hoặc không thể đi lại bình thường. Thời gian hồi phục thường kéo dài từ 6-12 tuần hoặc lâu hơn, tùy thuộc vào mức độ gãy xương, vị trí tổn thương, tuổi tác, cơ địa, khả năng liền xương cũng như việc tuân thủ điều trị và phục hồi chức năng. Với những trường hợp gãy ổn định, người bệnh có thể được điều trị bảo tồn bằng bó bột, sử dụng thuốc giảm đau, chống viêm kết hợp tái khám định kỳ để theo dõi quá trình liền xương. Ngược lại, các trường hợp gãy di lệch, gãy phức tạp hoặc mất vững khớp cổ chân thường cần phẫu thuật kết hợp xương nhằm phục hồi cấu trúc giải phẫu và chức năng vận động.

Bài viết dưới đây của MSC Clinic sẽ cung cấp toàn bộ thông tin chuẩn y khoa từ dấu hiệu nhận biết, cách phân biệt với bong gân, quy trình sơ cứu đến các phương pháp điều trị hiệu quả.

Gãy mắt cá chân là chấn thương chân phổ biến

1. Tổng quan về tình trạng gãy mắt cá chân

1.1. Gãy mắt cá chân là gì?

Gãy mắt cá chân là tình trạng một hoặc nhiều xương cấu tạo nên khớp cổ chân bị nứt hoặc vỡ do tác động lực mạnh. Khớp cổ chân được tạo thành từ 3 xương chính:

• Xương chày: Nằm ở phía trong của cẳng chân, tạo nên mắt cá trong.
• Xương mác: Nằm ở phía ngoài của cẳng chân, tạo nên mắt cá ngoài.
• Xương sên: Xương nhỏ nằm phía dưới, được bao bọc bởi xương chày và xương mác.

Tùy thuộc vào vị trí và số lượng xương bị tổn thương, bác sĩ sẽ phân loại thành gãy mắt cá ngoài, gãy mắt cá trong, gãy cả hai mắt cá hoặc gãy ba mắt cá (bao gồm cả phần sau xương chày).

Cấu tạo hệ xương cổ chân

1.2. Gãy mắt cá chân có nguy hiểm không?

Mắt cá chân chịu toàn bộ trọng lượng của cơ thể. Một tổn thương nhỏ không được phục hồi đúng cấu trúc giải phẫu có thể dẫn đến các biến chứng như:

• Viêm khớp cổ chân: Trục khớp bị lệch khiến sụn khớp bị mài mòn nhanh chóng, gây đau nhức mạn tính.
• Nhiễm trùng xương: Thường gặp ở các ca gãy xương hở (xương đâm ra ngoài da).
• Hội chứng chèn ép khoang: Áp lực trong cơ tăng cao gây chèn ép mạch máu và thần kinh, có nguy cơ dẫn tới hoại tử chi.
• Dị tật, đi khập khiễng: Can lệch xương (xương gãy đã lành nhưng bị di lệch) làm thay đổi dáng đi, ảnh hưởng đến khớp gối và cột sống.

Tình trạng gãy mắt cá chân không được điều trị có thể gây viêm khớp cổ chân

2. Dấu hiệu gãy mắt cá chân

Bạn có thể nhận biết tình trạng gãy mắt cá chân thông qua các triệu chứng điển hình sau:

• Đau nhói dữ dội ngay lập tức: Cơn đau xuất hiện ngay khi chấn thương xảy ra, đau tăng lên khi bạn cố gắng cử động hoặc đặt bàn chân xuống đất.
• Sưng nề và bầm tím lan rộng: Sưng vùng mắt cá chân to nhanh chóng do chảy máu trong. Vết bầm tím có thể lan từ mắt cá xuống tận các ngón chân.
• Biến dạng khớp: Cổ chân có thể bị vẹo, lệch sang một bên, hoặc xương trồi lên dưới da (trường hợp gãy di lệch mạnh).
• Âm thanh “rắc”: Người bệnh có thể nghe hoặc cảm nhận thấy tiếng xương gãy ngay tại thời điểm xảy ra va chạm.
• Không thể chịu lực: Gần như không thể đứng dậy hoặc bước đi bằng chân bị thương.
• Tê bì hoặc mất cảm giác: Nếu mảnh xương gãy chèn ép vào dây thần kinh, bạn sẽ có cảm giác tê rần hoặc châm chích ở bàn chân.

>> Tìm hiểu thêm: Đau cổ chân khi chạy bộ là dấu hiệu bệnh gì?

Cổ chân bầm tím và sưng nề là dấu hiệu dễ nhận biết khi bị gãy mắt cá chân

3. Gãy mắt cá chân có giống với bong gân cổ chân không?

Do xảy ra tại cùng một vị trí và có một số biểu hiện khá giống nhau (đau, sưng, bầm tím), rất nhiều người đã nhầm lẫn gãy mắt cá chân với bong gân cổ chân. Điều này cực kỳ nguy hại vì phương pháp xử lý của hai tình trạng này hoàn toàn khác nhau.

Dưới đây là bảng so sánh giúp bạn phân biệt rõ ràng:

>> Đọc thêm: Thế nào là bong gân mắt cá chân?

Bong gân ảnh hưởng đến phần dây chằng, không gây ra gãy xương

4. Nguyên nhân gây gãy mắt cá chân phổ biến

Tình trạng gãy xương mắt cá chân xảy ra khi cổ chân phải chịu một lực tác động vượt quá giới hạn chịu đựng của xương. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Chấn thương thể thao: Các môn thể thao đòi hỏi sự xoay chuyển hướng đột ngột, nhảy cao hoặc có tính đối kháng mạnh như bóng đá, bóng rổ, cầu lông, tennis… rất dễ gây lật cổ chân và dẫn đến gãy mắt cá.
• Tai nạn giao thông hoặc tai nạn sinh hoạt: Va chạm khi điều khiển xe máy, ô tô hoặc té ngã từ trên cao xuống tạo ra lực tác động cực lớn trực tiếp vào vùng cổ chân gây gãy xương.
• Sảy chân, trượt ngã: Đi bộ trên bề mặt gồ ghề, hụt chân khi đi cầu thang, hoặc phụ nữ đi giày cao gót rất dễ bị lật cổ chân.
• Gãy xương bệnh lý: Những người bị loãng xương, u xương hoặc người cao tuổi có mật độ xương suy giảm chỉ cần một va chạm nhẹ hoặc bước hụt cũng có thể bị gãy mắt cá chân.

Chấn thương khi chơi thể thao là nguyên nhân phổ biến gây gãy mắt cá chân

5. Cách sơ cứu khi nghi ngờ gãy mắt cá chân

Sơ cứu đúng cách ngay sau chấn thương mắt cá chân đóng vai trò quyết định đến hiệu quả điều trị sau này, giúp giảm đau, hạn chế sưng nề và tránh làm tổn thương thêm mạch máu, thần kinh.

Hãy áp dụng ngay các bước sau:

• Đặt người bệnh ở nơi an toàn và nằm xuống ở vị trí thoải mái. Kiểm tra tuần hoàn (so sánh màu sắc và nhiệt độ chân bị thương với chân lành), cảm giác khi chạm vào ngón chân và yêu cầu người bệnh lắc lư chân để kiểm tra vận động.
• Cố định chân bị thương: Dùng nẹp (có thể tận dụng thanh gỗ, bìa carton dày) đặt dọc hai bên cẳng chân từ đầu gối xuống quá gót chân và dùng băng vải cố định lại. Lưu ý không quấn quá chặt làm cản trở tuần hoàn máu.
• Chườm lạnh: Cho đá viên vào túi nilon hoặc khăn vải, chườm nhẹ nhàng lên vùng mắt cá sưng nề từ 15-20 phút. Chườm lạnh giúp co mạch, giảm chảy máu bên trong và giảm đau hiệu quả.

Lưu ý: Không nâng cao chân bị thương vì có thể làm tăng chảy máu trong. Không cố gắng xoay lại, kéo thẳng hoặc tự ý di chuyển nạn nhân nếu có tổn thương đầu/cổ/lưng.

Sau khi thực hiện các bước sơ cứu trên, hãy nhanh chóng gọi xe cứu thương hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Chấn thương gãy mắt cá chân cần được xử lý đúng cách

6. Phương pháp chẩn đoán gãy mắt cá chân

Khi đến cơ sở y tế, các bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình sẽ thực hiện các bước thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng để đưa ra chẩn đoán chính xác:

6.1. Khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ kiểm tra mức độ sưng, bầm tím, kiểm tra các điểm đau chói trên xương. Đồng thời, bác sĩ phải kiểm tra mạch đập ở mu bàn chân và cảm giác của các ngón chân để đảm bảo mạch máu và dây thần kinh không bị tổn thương hoặc chèn ép.

6.2. Chẩn đoán hình ảnh

• Chụp X-quang cổ chân: Đây là phương pháp phổ biến và quan trọng nhất. Phim X-quang cho biết vị trí gãy, số lượng đường gãy và mức độ di lệch của xương.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT Scan): Được chỉ định khi vết gãy phức tạp, gãy phạm khớp, hoặc để chuẩn bị cho cuộc phẫu thuật sắp xếp lại xương chính xác hơn.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Thường được chỉ định khi bác sĩ nghi ngờ có tổn thương đi kèm ở hệ thống dây chằng, sụn khớp hoặc phần mềm xung quanh mà phim X-quang không thể hiện rõ.

Hình ảnh gãy mắt cá chân trên phim X-quang

7. Các phương pháp điều trị gãy mắt cá chân

Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của vết gãy (gãy kín hay gãy hở, có di lệch hay không di lệch), bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhất.

7.1. Điều trị bảo tồn

Phương pháp này áp dụng cho các trường hợp gãy mắt cá chân thể nhẹ: vết gãy vững, xương không bị di lệch (hoặc di lệch tối thiểu), khớp cổ chân vẫn ổn định.

• Bó bột hoặc mang nẹp chuyên dụng: Chân của người bệnh sẽ được cố định bằng bột (bột thạch cao hoặc bột thủy tinh) hoặc giày nẹp trong vòng 4-8 tuần để hỗ trợ liền xương.
• Sử dụng thuốc: Bác sĩ sẽ kê đơn thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAIDs) và thuốc chống phù nề để hỗ trợ quá trình hồi phục. Lưu ý cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ về thời gian sử dụng và liều lượng thuốc.
• Tái khám định kỳ: Người bệnh cần tái khám theo lịch của bác sĩ để đảm bảo xương lành đúng vị trí, không bị di lệch thứ phát.

Người bệnh cần phải cố định chân trong một thời gian nhất định để hỗ trợ xương lành đúng vị trí

7.2. Điều trị phẫu thuật

Phẫu thuật được chỉ định khi vết gãy không vững, xương di lệch nhiều, gãy phạm khớp, gãy nhiều mắt cá hoặc gãy xương hở.

Bác sĩ sẽ rạch da, tiếp cận vùng xương gãy, sắp xếp các mảnh xương trở lại vị trí giải phẫu bình thường và cố định lại bằng hệ thống nẹp vít, đinh hoặc ghim kim loại. Phương pháp này giúp phục hồi hình dáng giải phẫu của khớp, giảm nguy cơ viêm khớp mắt cá chân sau này và cho phép người bệnh khôi phục vận động sớm hơn so với bó bột.

8. Gãy mắt cá chân bao lâu thì đi lại được?

Thời gian phục hồi hoàn toàn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: độ tuổi, cơ địa, mức độ gãy xương và phương pháp điều trị.

Nhìn chung, tiến trình hồi phục thông thường diễn ra như sau:

• Từ 0-6 tuần đầu: Giai đoạn xương tạo can (liền xương bước đầu). Người bệnh cần bất động chân (bó bột hoặc sử dụng nẹp), tuyệt đối không tì đè lực lên chân đau.
• Từ tuần thứ 6-12: Khi phim X-quang cho thấy xương đã liền tương đối ổn định, bác sĩ sẽ cho phép người bệnh tì đè trọng lượng một phần rồi tiến tới tì đè toàn bộ chân. Lúc này, người bệnh bắt đầu tập đi lại nhẹ nhàng với nạng hoặc gậy hỗ trợ.
• Sau 3-6 tháng: Xương đã lành chắc chắn. Người bệnh có thể bỏ hoàn toàn dụng cụ hỗ trợ, đi lại bình thường và tham gia các hoạt động sinh hoạt nhẹ nhàng.
• Sau 6-12 tháng: Khớp cổ chân phục hồi hoàn toàn biên độ vận động và sức mạnh cơ bắp. Người bệnh có thể quay trở lại sinh hoạt, vận động bình thường.

Lưu ý: Sau khi tháo bột/phẫu thuật, việc kiên trì tập vật lý trị liệu – phục hồi chức năng đóng vai trò cực kỳ quan trọng, giúp giảm cứng khớp, teo cơ và đẩy nhanh tốc độ phục hồi vận động cho người bệnh.

Người bệnh cần tránh tạo áp lực trực tiếp lên chân đau trong thời gian đầu

9. Thăm khám chấn thương cổ chân tại MSC Clinic

Khi gặp các chấn thương vùng cổ chân, việc lựa chọn một cơ sở y tế uy tín để thăm khám và điều trị là điều vô cùng quan trọng nhằm tránh các biến chứng đáng tiếc. MSC Clinic là địa chỉ tin cậy được đông đảo bệnh nhân lựa chọn nhờ sở hữu những ưu thế vượt trội:

• Đội ngũ bác sĩ chuyên gia đầu ngành: MSC Clinic quy tụ các bác sĩ, chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực cơ xương khớp và chấn thương chỉnh hình, đã và đang công tác tại các bệnh viện tuyến trung ương. Tiêu biểu có BSCKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn MSC Clinic, Nguyên Phó giám đốc Bệnh viện phục hồi chức năng Hà Nội với hơn 30 năm kinh nghiệm; ThS.BS Nguyễn Trần Trung – Phó trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện E; BSCKII Nguyễn Đức Hiếu – Bác sĩ chuyên khoa Nội Cơ xương khớp, từng công tác tại Bệnh viện Đại học Y…
• Trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh hiện đại: Phòng khám đầu tư đồng bộ hệ thống máy chụp X-quang kỹ thuật số thế hệ mới, máy siêu âm công nghệ cao cho hình ảnh rõ nét, hỗ trợ bác sĩ phát hiện ngay cả những vết nứt xương mắt cá nhỏ nhất hay các tổn thương dây chằng phức tạp đi kèm.
• Ứng dụng y học tái tạo trong điều trị: Đối với các bệnh lý cơ xương khớp gây tổn thương sụn và phần mềm quanh khớp (gân, dây chằng, viêm bao hoạt dịch…), MSC Clinic tiên phong ứng dụng các liệu pháp y học tái tạo trong điều trị như tiêm huyết tương giàu tiểu cầu PRP, huyết tương tăng trưởng nội sinh, M-MSC Therapy. Các liệu pháp này kích thích cơ chế tự chữa lành của cơ thể, kiểm soát phản ứng viêm giúp giảm đau nhanh chóng, tái tạo mô tổn thương và phục hồi chức năng vận động mà không cần can thiệp phẫu thuật.
• Chương trình vật lý trị liệu toàn diện: Bệnh nhân cơ xương khớp tại MSC Clinic được các bác sĩ thiết kế phác đồ vật lý trị liệu cá nhân hóa, giúp quá trình phục hồi diễn ra hiệu quả hơn, người bệnh được cải thiện vận động, giảm đau, tăng cường sức mạnh cơ bắp và hạn chế nguy cơ tái phát. Các bài tập được điều chỉnh phù hợp với từng tình trạng bệnh lý và thể trạng của mỗi người, đảm bảo an toàn và tối ưu kết quả điều trị lâu dài.
• Dịch vụ chuẩn quốc tế, quy trình nhanh gọn: Đến với MSC Clinic, bệnh nhân sẽ được trải nghiệm không gian khám chữa bệnh hiện đại, sang trọng. Đội ngũ chăm sóc khách hàng hướng dẫn tận tình, thủ tục nhanh chóng, giúp tối ưu hóa thời gian và giảm thiểu mệt mỏi cho người bệnh đang bị đau đớn do chấn thương.

Runner Hùng Hải thăm khám 1:1 với BSCKII Trần Trọng Thắng 

Gãy mắt cá chân là một chấn thương cơ xương khớp phức tạp, cần được xử lý y khoa kịp thời và đúng cách. Ngay khi có các dấu hiệu nghi ngờ, hãy thực hiện sơ cứu và đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và điều trị, tránh để lại những di chứng đáng tiếc ảnh hưởng đến vận động sau này.

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn
• MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN