Tê ngón chân cái nguyên nhân do đâu? Cách khắc phục hiệu quả

Tê ngón chân cái là tình trạng mất hoặc giảm cảm giác, châm chích, kiến bò hoặc tê rần ở đầu ngón chân cái. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề về dây thần kinh, tuần hoàn máu hoặc bệnh lý cơ xương khớp, xuất phát từ những nguyên nhân như mang giày không phù hợp, chấn thương, vẹo ngón chân cái, bàn chân bẹt, viêm khớp hoặc thoát vị đĩa đệm. 

Bài viết dưới đây của MSC Clinic sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện nhất về tình trạng tê ngón chân cái, từ nguyên nhân, triệu chứng đến các phương pháp khắc phục hiệu quả nhất hiện nay.

Tê ngón chân cái là hiện tượng phổ biến nhiều người gặp phải

1. Tê ngón chân cái là gì?

Tê ngón chân cái là trạng thái mất cảm giác một phần hoặc hoàn toàn ở ngón chân lớn nhất của bàn chân. Người bệnh thường mô tả cảm giác này giống như có kiến bò, kim châm, hoặc đôi khi là nóng rát, châm chích.

Về mặt giải phẫu, ngón chân cái đóng vai trò quan trọng nhất trong việc giữ thăng bằng và đẩy cơ thể về phía trước khi di chuyển, vận động. Các dây thần kinh chạy dọc theo bàn chân đến ngón cái rất nhạy cảm. Khi các dây thần kinh này bị chèn ép, tổn thương hoặc thiếu máu nuôi dưỡng, tín hiệu truyền về não bị gián đoạn, dẫn đến hiện tượng tê bì.

Bàn chân có hệ thống dây thần kinh, cơ, gân dày đặc

2. Nguyên nhân gây tê ngón chân cái

Có rất nhiều yếu tố dẫn đến tình trạng này, từ thói quen sinh hoạt đến các bệnh lý mạn tính.

2.1. Do thói quen sinh hoạt

• Sử dụng giày dép không phù hợp: Đây là nguyên nhân hàng đầu. Giày cao gót, giày mũi nhọn hoặc giày quá chật làm tăng áp lực lên các dây thần kinh ở ngón chân cái và dẫn đến tê bì.
• Chấn thương: Va đập mạnh hoặc có vật nặng rơi vào ngón chân có thể làm tổn thương dây thần kinh cục bộ.
• Tư thế đứng hoặc ngồi: Đứng quá lâu một tư thế hoặc ngồi vắt chéo chân thường xuyên làm cản trở lưu thông máu đến các chi dưới.

Phụ nữ hay đi giày cao gót thường gặp tình trạng tê ngón chân cái

2.2. Bệnh lý xương khớp

• Vẹo ngón chân cái: Phần xương bị lồi ra ở gốc ngón chân khiến ngón cái bị lệch về phía các ngón khác, gây áp lực lên dây thần kinh.
• Thoát vị đĩa đệm cột sống lưng: Các dây thần kinh điều khiển cảm giác ở bàn chân bắt nguồn từ cột sống thắt lưng. Khi đĩa đệm bị thoát vị, nó chèn ép rễ thần kinh và gây tê lan xuống tận ngón chân cái.
• Bàn chân bẹt: Lòng bàn chân mất độ lõm tự nhiên, khiến toàn bộ phản lực từ mặt đất khi di chuyển dồn sai lệch lên hệ thống xương khớp và dây thần kinh, gây tê mỏi bàn chân và ngón cái.
• Viêm khớp ngón chân cái (bao gồm thoái hóa khớp): Sụn khớp bị mòn gây sưng viêm, đau nhức dai dẳng; tình trạng sưng nề mạn tính có thể chèn ép các nhánh thần kinh cảm giác xung quanh ngón cái.
• Chấn thương (Bong gân ngón chân, gãy xương…): Các va đập mạnh làm tổn thương cấu trúc xương khớp, gây phù nề tổ chức phần mềm hoặc rách dập trực tiếp sợi thần kinh, dẫn đến tê bì khu trú sau chấn thương.

Người bị tình trạng bàn chân bẹt dễ gặp phải tê ngón chân cái

2.3. Bệnh lý thần kinh

• Hội chứng ống cổ chân: Dây thần kinh chày sau khi đi qua ống cổ chân bị chèn ép, gây đau, tê bì lan xuống lòng bàn chân và các ngón chân (bao gồm cả ngón cái).
• Tổn thương rễ thần kinh (L5): Tình trạng thoát vị đĩa đệm hoặc thoái hóa cột sống thắt lưng chèn ép lên rễ thần kinh L5, khiến cảm giác tê buốt lan dọc từ lưng xuống mặt ngoài chân và dừng lại ở ngón chân cái.

>> Tìm hiểu thêm: Cách chữa thoát vị đĩa đệm L4-L5

Hội chứng ống cổ chân gây chèn ép dây thần kinh dẫn đến tê lòng bàn chân và ngón chân cái

2.4. Bệnh lý chuyển hóa

• Đái tháo đường: Lượng đường huyết cao kéo dài làm tổn thương các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng thần kinh, gây viêm đa dây thần kinh ngoại biên. Triệu chứng đặc trưng là tê bì, nóng rát đối xứng hai bên chân và thường nặng lên về đêm.
• Bệnh Gout: Sự tích tụ các tinh thể urat tại khớp ngón chân cái gây viêm cấp tính. Ngoài cảm giác đau nhức dữ dội, tình trạng sưng nề nghiêm trọng tại khớp này cũng có thể chèn ép các nhánh thần kinh tại chỗ, dẫn đến tê ngón chân cái.
• Rối loạn điện giải: Sự mất cân bằng các ion thiết yếu trong máu (như hạ canxi, kali hoặc natri huyết) làm rối loạn quá trình dẫn truyền xung thần kinh và co cơ, biểu hiện bằng tình trạng tê rần, châm chích ở các đầu ngón chân, ngón tay hoặc gây chuột rút.

Hình ảnh bệnh nhân bị Gout khiến bàn chân sưng nề đau nhức

2.5. Bệnh lý mạch máu

• Bệnh động mạch ngoại biên/xơ vữa động mạch chi dưới: Mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch, giảm máu nuôi bàn chân dẫn đến tê bì ngón cái, lạnh chân và đau buốt khi đi lại.
• Viêm mạch máu: Thành mạch bị viêm, sẹo hóa gây cản trở dòng máu đến các đầu chi, dẫn đến tổn thương thần kinh ngoại biên lân cận và gây tê rần.
• Các bệnh huyết học khác (tăng tiểu cầu, đa hồng cầu): Làm tăng độ nhớt của máu, dễ gây tắc nghẽn vi mạch đầu chi và làm giảm tưới máu, dẫn đến tê ngón chân cái.

Viêm mạch máu gây cảm giác tê rần ở đầu chi như ngón cái

2.4. Thiếu hụt dinh dưỡng

Thiếu hụt vitamin nhóm B, đặc biệt là vitamin B1, B6 và B12, có thể ảnh hưởng đến chức năng của hệ thần kinh và gây ra các triệu chứng như tê bì, châm chích hoặc giảm cảm giác ở ngón chân.

3. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn không nên chủ quan nếu tình trạng tê ngón chân cái rơi vào các trường hợp sau:

• Tê kéo dài: Tình trạng không thuyên giảm sau 1-2 tuần dù đã nghỉ ngơi.
• Mất cảm giác hoàn toàn: Bạn không cảm nhận được nhiệt độ nóng/lạnh hoặc đau.
• Ảnh hưởng đến vận động: Bắt đầu có hiện tượng đi lại khó khăn, hay bị vấp ngã.
• Thay đổi màu sắc da: Ngón chân chuyển sang màu tím, đen hoặc loét không lành (đặc biệt quan trọng với người bệnh đái tháo đường).
• Kèm theo sốt: Dấu hiệu của tình trạng viêm nhiễm hoặc nhiễm trùng xương khớp.

4. Chẩn đoán nguyên nhân tê ngón chân cái

Để điều trị dứt điểm tình trạng tê ngón chân cái, bác sĩ cần xác định chính xác nguyên nhân thông qua các bước:

Khám lâm sàng

Đây là bước đầu tiên và rất quan trọng giúp định hướng nguyên nhân. Các bác sĩ sẽ:

• Khai thác bệnh sử: Hỏi về thời điểm xuất hiện, mức độ, tần suất tê và yếu tố ảnh hưởng; đồng thời ghi nhận các bệnh lý nền như đái tháo đường, gout, chấn thương hoặc bệnh cột sống…
• Kiểm tra cảm giác: Bác sĩ sẽ khám cảm giác nông (nhiệt, đau, sờ) tại ngón chân cái và vùng lân cận.
• Đánh giá phản xạ: Kiểm tra phản xạ gân xương để phát hiện bất thường liên quan đến dẫn truyền thần kinh.
• Kiểm tra sức cơ: Xác định mức độ vận động, phát hiện yếu hoặc teo cơ.
• Quan sát bàn chân: Phát hiện biến dạng (như vẹo ngón cái), sưng viêm hoặc dấu hiệu chèn ép thần kinh.

Thăm khám với bác sĩ chuyên khoa để được xác định chính xác nguyên nhân

Xét nghiệm máu

Đo chỉ số đường huyết (tầm soát đái tháo đường), nồng độ acid uric (tầm soát Gout) và nồng độ vitamin. Các xét nghiệm này giúp phát hiện các bệnh lý toàn thân có thể gây tổn thương thần kinh ngoại biên.

Chẩn đoán hình ảnh

Giúp phát hiện các nguyên nhân cơ học hoặc tổn thương sâu bên trong khớp:

• X-quang bàn chân hoặc cột sống thắt lưng: Phát hiện thoái hóa khớp, gai xương, gãy xương hoặc biến dạng cấu trúc. Đánh giá tình trạng vẹo ngón chân cái hoặc lệch trục bàn chân.
• MRI: Đây là phương pháp có giá trị cao trong việc đánh giá mô mềm và thần kinh. Kỹ thuật này giúp phát hiện chính xác tình trạng thoát vị đĩa đệm gây chèn ép rễ thần kinh chi phối vùng ngón chân, đồng thời xác định rõ các tổn thương khác như u thần kinh, viêm dây thần kinh hoặc tổn thương mô mềm xung quanh.

Bàn chân trên hình chụp X-quang

5. Cách điều trị tê ngón chân cái hiệu quả

Tùy thuộc vào nguyên nhân gây tê ngón chân cái, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp:

5.1. Điều trị tại nhà và thay đổi lối sống

• Thay đổi giày dép: Ưu tiên giày rộng rãi, đế bằng, có đệm hỗ trợ vòm bàn chân. Hạn chế tối đa giày cao gót.
• Chườm nóng/lạnh: Chườm lạnh nếu có sưng viêm, chườm ấm để tăng cường lưu thông máu.
• Ngâm chân nước ấm: Sử dụng nước muối pha loãng hoặc thảo dược (gừng, lá lốt) giúp giãn mạch và thư giãn thần kinh.
• Bài tập cho ngón chân: Dùng ngón chân nhặt các viên bi trên sàn hoặc tập co duỗi ngón chân để tăng độ linh hoạt.

Ngâm chân nước ấm có tác dụng làm dịu cơn đau tạm thời

5.2. Điều trị bằng thuốc

• Thuốc giảm đau không kê đơn: Như NSAIDs (Ibuprofen, Naproxen) để giảm viêm.
• Thuốc đặc trị Gout: Nếu nguyên nhân do tăng acid uric.
• Bổ sung vitamin B: Sử dụng theo chỉ định của bác sĩ để hỗ trợ phục hồi bao Myelin của dây thần kinh.
• Kiểm soát đường huyết: Đối với bệnh nhân đái tháo đường, đây là ưu tiên số một để làm giảm tình trạng tê ngón chân cái.

Lưu ý: Việc sử dụng thuốc cần có sự chỉ định của bác sĩ để tránh các biến chứng không mong muốn cho dạ dày và gan, thận.

5.3. Vật lý trị liệu

Đây là phương pháp quan trọng giúp cải thiện tình trạng tê ngón chân cái, đặc biệt khi nguyên nhân liên quan đến chèn ép thần kinh hoặc rối loạn cơ – xương – khớp.

• Bài tập phục hồi chức năng: Bao gồm các bài kéo giãn dây thần kinh, tăng độ linh hoạt cổ chân – bàn chân và tăng sức mạnh cơ. Những bài tập này giúp giảm áp lực lên dây thần kinh, cải thiện tuần hoàn máu và điều chỉnh tư thế đi đứng:
• Kéo giãn ngón cái: Dùng tay kéo nhẹ ngón chân cái về phía cơ thể và giữ trong 15 giây. Lặp lại 5 lần.
• Lăn bóng: Đặt một quả bóng tennis dưới lòng bàn chân và lăn đi lăn lại, tập trung vào vùng gốc ngón cái.
• Nhấc ngón: Đứng thẳng trên sàn, cố gắng nhấc riêng ngón chân cái lên trong khi các ngón khác vẫn chạm đất.
• Liệu pháp siêu âm: Sử dụng sóng siêu âm trị liệu để tác động sâu vào mô mềm, giúp giảm viêm, giảm đau và thúc đẩy quá trình phục hồi.
• Điện xung (kích thích điện): Dòng điện nhẹ được sử dụng để kích thích dây thần kinh và cơ, giúp giảm tê, cải thiện dẫn truyền thần kinh và giảm co cứng cơ.
• Xoa bóp trị liệu thủ công: Giúp thư giãn cơ, tăng lưu thông máu và giảm áp lực tại vùng bị chèn ép.

Việc kết hợp các phương pháp này theo hướng dẫn của chuyên gia sẽ giúp cải thiện triệu chứng rõ rệt và hạn chế tái phát.

Tập vật lý trị liệu dưới sự hướng dẫn của chuyên gia 

5.4. Can thiệp ngoại khoa

Phẫu thuật chỉ được cân nhắc khi các phương pháp bảo tồn thất bại, thường áp dụng cho:

• Phẫu thuật chỉnh hình vẹo ngón chân cái.
• Phẫu thuật giải ép dây thần kinh hoặc cắt bỏ khối u thần kinh.
• Mổ thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng.

Tê ngón chân cái không chỉ là một cảm giác khó chịu nhất thời mà còn là dấu hiệu của cơ thể báo hiệu những trục trặc bên trong. Đừng chờ đợi cho đến khi cơn đau trở nên trầm trọng. Việc thay đổi thói quen sinh hoạt, bổ sung dinh dưỡng và điều trị kịp thời các bệnh lý hiện có sẽ giúp bạn bảo vệ đôi chân của mình.

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn
• MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN