Người bị tiểu đường uống sữa đậu nành được không? Hướng dẫn dùng đúng cách & an toàn

Sữa đậu nành là thức uống quen thuộc, thơm ngon và bổ dưỡng trong đời sống hằng ngày. Liệu “tiểu đường uống sữa đậu nành được không?”. Đối với người bệnh đái tháo đường, việc lựa chọn thực phẩm luôn đòi hỏi sự cẩn trọng nghiêm ngặt để tránh nguy cơ tăng đường huyết đột ngột.

Bài viết dưới đây của MSC Clinic sẽ giải đáp chi tiết thắc mắc trên, đồng thời cung cấp hướng dẫn cách sử dụng và những lưu ý quan trọng giúp người bệnh tiểu đường an tâm bổ sung thức uống này vào chế độ dinh dưỡng hàng ngày.

Người tiểu đường uống sữa đậu nành được không là thắc mắc của nhiều bệnh nhân đái tháo đường

1. Giá trị dinh dưỡng của sữa đậu nành

Sữa đậu nành được chế biến từ hạt đậu nành ngâm mềm, xay nhỏ và lọc lấy nước. Đây là thức uống có nguồn gốc thực vật, giàu protein và chứa các chất béo không bão hòa, phù hợp để bổ sung vào chế độ ăn uống cân bằng của người trưởng thành.

Theo USDA FoodData Central (Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ), trong 100ml sữa đậu nành nguyên chất (không đường), thành phần dinh dưỡng thường thay đổi tùy thuộc vào tỷ lệ đậu nành, lượng nước và phương pháp chế biến. Các thành phần dinh dưỡng cơ bản bao gồm:

• Năng lượng: Thường khoảng 30-50 kcal, tùy loại sữa và cách chế biến.
• Protein (chất đạm): Nhiều loại sữa đậu nành cung cấp khoảng 3-3,5 g. Protein đậu nành chứa đầy đủ các axit amin thiết yếu mà cơ thể không tự tổng hợp được.
• Carbohydrate: Sữa đậu nành không đường thường có lượng carbohydrate tương đối thấp.
• Chất béo: Chủ yếu là các axit béo không bão hòa, trong đó có Omega-6, góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch khi được sử dụng trong chế độ ăn uống cân bằng.
• Không chứa cholesterol và lactose tự nhiên: Do có nguồn gốc thực vật, sữa đậu nành nguyên chất không chứa cholesterol và lactose tự nhiên. Đây có thể là lựa chọn thay thế sữa bò cho người không dung nạp lactose.
• Khoáng chất và vitamin: Có thể cung cấp magie, kali, sắt và một số vitamin nhóm B, cùng các hợp chất thực vật như isoflavone. Hàm lượng canxi, vitamin A, vitamin D và vitamin B12 phụ thuộc vào nguyên liệu và việc sản phẩm có được bổ sung vi chất hay không.

Sữa đậu nành chứa nhiều chất dinh dưỡng 

>> Tìm hiểu thêm: Người tiểu đường kiêng ăn gì? Bí quyết chọn thực phẩm lành mạnh cho người tiểu đường

2. Người bị tiểu đường uống sữa đậu nành được không?

Người bệnh tiểu đường (cả tuýp 1 và tuýp 2) có thể uống sữa đậu nành, đặc biệt là loại không bổ sung đường, nếu phù hợp với chế độ ăn uống và nhu cầu dinh dưỡng cá nhân.

Sữa đậu nành không đường thường có hàm lượng carbohydrate tương đối thấp. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng đến đường huyết phụ thuộc vào thành phần sản phẩm và lượng sữa tiêu thụ. Nên ưu tiên sữa đậu nành không đường và kiểm tra hàm lượng carbohydrate trên nhãn dinh dưỡng.

Người tiểu đường uống sữa đậu nành được không – có thể sử dụng

>> Tìm hiểu thêm: 10 cách phòng bệnh tiểu đường hiệu quả, đơn giản

3. Các lợi ích của sữa đậu nành đối với người tiểu đường

Nhờ có chỉ số đường huyết thấp cùng hàm lượng chất đạm, chất xơ và các hợp chất sinh học phong phú, sữa đậu nành đem lại nhiều lợi ích cụ thể cho sức khỏe của người bệnh tiểu đường:

• Giảm cholesterol xấu và phòng ngừa biến chứng tim mạch: Người bệnh tiểu đường thường có nguy cơ cao mắc các bệnh tim mạch như xơ vữa động mạch, đột quỵ và bệnh mạch vành. Protein đậu nành có thể góp phần cải thiện một số chỉ số mỡ máu, đặc biệt là cholesterol xấu (LDL-C).

• Hỗ trợ ổn định huyết áp: Các khoáng chất như kali và magie có vai trò đối với hoạt động của cơ thể, bao gồm chức năng cơ và điều hòa huyết áp.

• Giúp giảm cân, duy trì cân nặng hợp lý: Tình trạng thừa cân, béo phì có thể làm tăng tình trạng kháng insulin. Protein trong sữa đậu nành góp phần cung cấp dinh dưỡng và có thể hỗ trợ cảm giác no.

• Thay thế phù hợp cho người không dung nạp lactose:  Một số người bệnh tiểu đường cũng gặp các triệu chứng tiêu hóa khi uống sữa bò do không dung nạp lactose. Sữa đậu nành nguyên chất không chứa lactose tự nhiên, nên có thể là lựa chọn thay thế phù hợp cho nhóm đối tượng này.

Sữa đậu nành có thể hỗ trợ duy trì cân nặng hợp lý

4. Người tiểu đường nên uống sữa đậu nành như thế nào?

Sữa đậu nành có thể là lựa chọn phù hợp cho người tiểu đường khi được sử dụng hợp lý. Việc ưu tiên sản phẩm ít đường và kiểm soát lượng uống mỗi ngày góp phần hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả.

4.1. Liều lượng hợp lý mỗi ngày

Có thể bắt đầu với 1 ly khoảng 200-250 ml mỗi lần uống. Lượng dùng cần căn cứ vào thành phần dinh dưỡng của sản phẩm, tổng lượng carbohydrate và năng lượng trong ngày. Sữa đậu nành không thay thế hoàn toàn nước lọc hoặc các bữa ăn chính.

4.2. Chọn loại sữa đậu nành phù hợp

• Tự nấu tại nhà: Hạn chế thêm đường trắng, đường đỏ, mật ong siro, sữa đặc hoặc các nguyên liệu chứa đường.
• Nếu mua sữa đóng hộp: Đọc kỹ bảng thành phần và thông tin dinh dưỡng trên bao bì. Ưu tiên sản phẩm ghi “Unsweetened” (không đường). Sản phẩm ghi “No Added Sugar” (không bổ sung đường) vẫn có thể chứa đường tự nhiên hoặc carbohydrate từ các thành phần khác. Vì vậy, cần xem lượng carbohydrate tổng và lượng đường được ghi trên nhãn. Mức dưới khoảng 5 g carbohydrate/100 ml có thể dùng để tham khảo khi so sánh các sản phẩm, nhưng không phải ngưỡng bắt buộc áp dụng cho tất cả mọi người.
• Thứ tự ưu tiên lựa chọn: Sữa đậu nành không đường tự nấu là lựa chọn nên ưu tiên. Sữa sử dụng chất tạo ngọt ít hoặc không cung cấp năng lượng có thể cân nhắc sau khi kiểm tra thành phần. Nên hạn chế sữa đậu nành có bổ sung đường.

Sữa đậu nành tự nấu không đường là lựa chọn ưu tiên

4.3. Thời điểm uống phù hợp

• Uống cùng bữa sáng hoặc bữa phụ: Có thể dùng một ly sữa đậu nành cùng bữa sáng hoặc bữa phụ, kết hợp với thực phẩm giàu chất xơ như yến mạch nguyên hạt.
• Uống trước bữa ăn khoảng 30 phút: Có thể tạo cảm giác no nhẹ ở một số người, giúp ăn vừa phải hơn trong bữa chính. Lượng sữa này vẫn cần tính vào tổng carbohydrate của ngày.
• Hạn chế uống sát giờ đi ngủ nếu gây khó chịu: Sữa đậu nành có thể gây đầy bụng hoặc khó chịu ở một số người. Người đang dùng insulin hoặc thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết nên trao đổi với bác sĩ về nhu cầu bữa phụ buổi tối, thay vì tự ý bỏ hoặc thêm bữa phụ.

Sữa đậu nành phù hợp uống vào buổi sáng 

>> Tìm hiểu thêm: Bệnh tiểu đường uống gì và không nên uống gì?

5. Người tiểu đường uống sữa đậu nành cần lưu ý gì?

Đun sôi kỹ trước khi uống (đối với sữa tự nấu)

>> Tìm hiểu thêm: Bệnh tiểu đường uống gì và không nên uống gì?

Đậu nành sống hoặc sữa chưa nấu chín kỹ chứa các chất ức chế enzym trypsin, saponin và hemagglutinin. Các chất này có thể gây rối loạn tiêu hóa như đầy hơi, buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy. Khi tự nấu, cần đun sôi kỹ, thường khuyến cáo đun sôi liên tục khoảng 5-10 phút, khuấy đều và mở nắp.

Không thêm đường vào sữa

Nếu thấy sữa không đường khó uống, có thể cân nhắc dùng một lượng nhỏ chất tạo ngọt không hoặc ít năng lượng (như stevia, sucralose). Tuy nhiên, tốt nhất là uống sữa đậu nành tự nhiên không đường.

Lưu ý khi uống thuốc

Nên uống thuốc với nước lọc, trừ khi nhãn thuốc hoặc bác sĩ hướng dẫn khác. Canxi và khoáng chất trong sữa đậu nành bổ sung có thể làm giảm hấp thu một số thuốc, như thuốc hormone tuyến giáp, thuốc bổ sung sắt và một số kháng sinh. Với các thuốc này, cần uống cách xa sữa theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ (với levothyroxine thường là vài giờ). Với thuốc điều trị tiểu đường như metformin, hãy uống theo đúng hướng dẫn về thời điểm so với bữa ăn.

Cần thận trọng hoặc hỏi bác sĩ trước khi dùng trong các trường hợp:

• Bệnh thận mạn, nhất là giai đoạn muộn: Cần kiểm soát lượng đạm, kali, phốt pho theo chỉ định, nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về lượng sữa đậu nành phù hợp.
• Gout: Sữa đậu nành chứa purin ở mức trung bình, thấp hơn đậu hạt. Người đang bị gút nên theo dõi đáp ứng của cơ thể và hỏi ý kiến bác sĩ.
• Viêm dạ dày, hội chứng ruột kích thích, chướng bụng, tiêu chảy: Đậu nành chứa một số loại đường khó tiêu, dễ lên men trong ruột và sinh hơi, có thể làm triệu chứng nặng hơn.
• Dị ứng đậu nành, suy giáp, hoặc đang dùng thuốc dễ gây hạ đường huyết (như insulin, sulfonylurea): Cần hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.

Nên theo dõi đường huyết sau khi uống để điều chỉnh lượng và thời điểm phù hợp. Sữa đậu nành hỗ trợ chế độ ăn, không thay thế thuốc hay điều trị theo chỉ định của bác sĩ.

Bệnh nhân thận mạn cần cẩn trọng khi sử dụng sữa đậu nành

Tóm lại, với câu hỏi “tiểu đường uống sữa đậu nành được không?”, câu trả lời là CÓ. Sữa đậu nành không đường là một nguồn bổ sung đạm thực vật, vitamin và khoáng chất tốt. Bệnh nhân tiểu đường nên chú ý tình trạng sức khỏe và thăm khám định kỳ với các bác sĩ chuyên khoa nội tiết – đái tháo đường để được theo dõi phù hợp.