Đứt dây chằng vai: Nguyên nhân, dấu hiệu, điều trị và phòng tránh

Khớp vai là một trong những khớp linh hoạt nhất trên cơ thể nhưng cũng dễ bị tổn thương, với một trong những tình trạng phổ biến là đứt dây chằng vai. Đây là chấn thương nghiêm trọng có thể gây đau đớn kéo dài, suy giảm chức năng vận động và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Việc hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và các phương pháp điều trị sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ khớp vai và phục hồi hiệu quả nếu không may gặp phải tình trạng này. Cùng MSC Clinic tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Đứt dây chằng vai là gì?

Khớp vai được cấu tạo từ xương đòn, xương bả vai và chỏm xương cánh tay, cùng với sự hỗ trợ của các mô mềm, trong đó có dây chằng làm nhiệm vụ giữ cho khớp ổn định và giúp cánh tay cử động linh hoạt. Hệ thống dây chằng ở khớp vai bao gồm:

• Dây chằng quạ đòn
• Dây chằng quạ – cùng
• Dây chằng khớp cùng đòn
• Dây chằng quạ cánh tay
• Dây chằng ổ chảo cánh tay

Đứt dây chằng vai gây đau đớn và làm thoái hóa chức năng vận động của khớp vai 

Đứt dây chằng vai thường xảy ra do mô mềm bị tổn thương, có thể là đứt bán phần hoặc hoàn toàn. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể phải đối mặt với các biến chứng:

• Giảm chức năng vai: Người bệnh gặp khó khăn khi nâng tay, xoay vai hoặc thực hiện các động tác đòi hỏi sự linh hoạt.
• Đau dai dẳng: Cơn đau có thể kéo dài và tăng lên khi vận động, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
• Tăng nguy cơ trật khớp vai: Đứt dây chằng khiến khớp vai mất ổn định, dễ bị trật khớp tái diễn.
• Thoái hóa khớp vai sớm: Nếu không xử trí sớm và dứt điểm, tổn thương có thể dẫn đến thoái hóa khớp vai.

2. Nguyên nhân gây đứt dây chằng vai

Những yếu tố dẫn tới đứt dây chằng khớp vai dễ gặp nhất là:

Sinh hoạt, lao động, chơi thể thao đều có thể làm tổn thương dây chằng vai

• Chấn thương do tai nạn hoặc chơi thể thao: Ngã chống tay, va đập mạnh hoặc vận động sai tư thế.
• Mang vác vật nặng: Thường gặp ở những người làm các công việc lao động phổ thông, cần nhiều thể lực như nông dân, công nhân xây dựng, thợ bốc xếp…
• Vận động quá mức: Thường gặp ở các môn thể thao như tennis, cầu lông, bơi lội hoặc cử tạ, khi thực hiện những động tác liên quan đến khớp vai có biên độ lớn, đột ngột hoặc kéo dài.
• Quá trình thoái hóa: Lão hóa tự nhiên khiến dây chằng lỏng lẻo và dễ bị tổn thương. Đồng thời bao khớp bị mỏng, cơ bắt quanh khớp vai yếu đi sẽ tăng áp lực cho dây chằng.
• Chấn thương tái phát: Trật khớp vai nhiều lần làm dây chằng bị giãn, đứt từng phần hoặc hoàn toàn.

3. Triệu chứng khi bị đứt dây chằng vai

Cảm giác xuất hiện đầu tiên ngay sau khi dây chằng bị đứt là cơn đau nhói hoặc âm ỉ quanh khớp vai, đau tăng lên khi vận động. Ngoài ra còn có các triệu chứng khác như:

> Xem thêm về bệnh: Viêm quanh khớp vai

Đau, sưng, giảm vận động xảy ra ngay khi dây chằng vai bị đứt 

• Sưng tấy, bầm tím ở khu vực vai
• Nghe tiếng “lục cục” khi cử động vai, có cảm giác lỏng khớp
• Giảm biên độ vận động, khó nâng tay hoặc xoay vai
• Cơn đau có thể lan xuống cánh tay và lưng
• Nếu chậm trễ điều trị, sau 2-3 tuần sẽ có tình trạng teo cơ xung quanh vai

4. Phương pháp chẩn đoán đứt dây chằng vai

4.1. Khám lâm sàng

Để xác định tình trạng dây chằng, trước tiên bác sĩ sẽ khám tổng quát bằng cách sờ, nắn vùng khớp vai nhằm kiểm tra biên độ vận động, sức cơ và độ ổn định của khớp, đồng thời hỏi về bệnh sử của người bệnh. Bệnh nhân cần cung cấp thông tin về nguyên nhân dẫn đến tổn thương, cảm giác ở thời điểm hiện tại, chấn thương xương khớp từng gặp phải hoặc bệnh nền đang mắc.

Bác sĩ kiểm tra tổn thương dây chằng dựa trên biểu hiện trên lâm sàng 

4.2. Khám cận lâm sàng

Bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh để khám chi tiết mức độ hư hại của dây chằng khớp vai như siêu âm (đánh giá tổn thương phần mềm), chụp X-quang (kiểm tra gãy xương) hoặc chụp cộng hưởng từ MRI (kiểm tra dây chằng rách, đứt 1 phần hay toàn bộ).

Chụp X-quang sẽ được chỉ định để đánh giá tình trạng xương của người bệnh 

Kết quả sẽ được chia thành 3 nhóm với 3 cấp độ dựa trên tình trạng tổn thương dây chằng:

• Độ I: Tổn thương nhẹ, không gây rách hoặc rách một phần không đáng kể.
• Độ II: Mức độ trung bình, rách hoặc đứt một phần dây chằng khiến khớp có biểu hiện lỏng lẻo.
• Độ III: Chấn thương nặng, dây chằng đứt toàn bộ khiến khớp gần như mất khả năng vận động.

5. Phương pháp điều trị đứt dây chằng vai

5.1. Điều trị bảo tồn

Với trường hợp đứt một phần dây chằng, khớp vai vẫn ổn định, không bị tổn thương hay lỏng lẻo nhiều, đặc biệt là ở bệnh nhân lớn tuổi, sẽ được chỉ định áp dụng các phương pháp:

Một số bài tập vật lý trị liệu giúp người bệnh cử động khớp vai thoải mái hơn

• Liệu pháp R.I.C.E với 4 bước Nghỉ ngơi, hạn chế vận động (Rest) – Chườm lạnh (Ice) – Băng ép (Compression) – Nâng cao (Elevation) khớp vai giúp giảm sưng, đau hiệu quả.
• Đeo nẹp để cố định khớp vai giúp giảm ma sát và kích thích lên dây chằng bị tổn thương, từ đó giảm viêm và đau; đồng thời hạn chế cử động để không làm tình trạng đứt dây chằng nặng hơn.
• Dùng thuốc giảm đau, kháng viêm để giảm bớt các triệu chứng khó chịu do đứt dây chằng. Tuy nhiên cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ nhằm ngăn ngừa tổn hại đến gan, thận.
• Tập vật lý trị liệu khi tình trạng sưng đau đã giảm, có hiệu quả tăng cường chức năng dây chằng và cải thiện tầm vận động của khớp vai.

5.2. Điều trị phẫu thuật

Trường hợp đứt hoàn toàn dây chằng khớp vai bắt buộc phải thực hiện phẫu thuật. Hiện nay phẫu thuật nội soi là kỹ thuật được áp dụng phổ biến nhằm tái tạo lại dây chằng, có ưu điểm an toàn do chỉ cần xâm lấn tối thiểu, ít đau đớn, sẹo nhỏ và hạn chế nguy cơ nhiễm trùng so với phẫu thuật mở. Nhờ đó người bệnh phục hồi nhanh hơn và không để lại biến chứng.

5.3. Phục hồi sau phẫu thuật

»» Giới thiệu với bạn: MSC Clinic: Phòng khám chấn thương thể thao uy tín tại Hà Nội

Bệnh nhân được tiêm PRP trong phòng vô trùng theo tiêu chuẩn phòng phẫu thuật

Bệnh nhân muốn dây chằng nhanh lành và sớm cử động khớp vai trơn tru trở lại cần tiến hành liệu trình điều trị phục hồi ngay sau khi phẫu thuật. Tại phòng khám Đa khoa MSC, bằng chuyên môn và kinh nghiệm xử trí đa dạng các mặt bệnh cơ xương khớp, phác đồ cá nhân hóa sẽ được áp dụng cho từng trường hợp tổn thương dây chằng nói chung và đứt dây chằng vai nói riêng với sự phối kết hợp giữa:

• Đội ngũ bác sĩ đầu ngành với hơn 30 năm thăm khám và điều trị bệnh lý xương khớp như BS.CKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn phòng khám, Nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội; ThS.BS Nguyễn Trần Trung – Phó trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện E; …cùng đội ngũ cố vấn chuyên môn là trưởng, phó khoa của các bệnh viện tuyến trung ương.
• Tiên phong ứng dụng y học tái tạo trong điều trị bệnh lý cơ xương khớp với 2 phương pháp cho hiệu quả vượt trội:

Huyết tương giàu tiểu cầu (PRP): Được tách chiết từ máu tự thân của người bệnh, dồi dào tiểu cầu và yếu tố tăng trưởng giúp giảm đau, viêm hữu hiệu, tái tạo mô và làm lành vết đứt dây chằng nhanh chóng.

Huyết tương tăng trưởng nội sinh: Là phiên bản nâng cấp của PRP, được bổ sung thêm lương GF lớn, tăng tốc độ hồi phục, tái tạo, giúp PRP hoạt động mạnh mẽ mang lại hiệu quả tối ưu hơn so với dùng PRP thông thường.

M-MSC Therapy: Có tác dụng tái tạo mạch máu, biệt hóa dây chằng, liền sẹo, phục hồi cấu trúc và chức năng khớp sau phẫu thuật.

• Vật lý trị liệu với sự hướng dẫn của chuyên gia hoặc kỹ thuật viên lành nghề, đảm bảo người bệnh thực hiện đúng kỹ thuật, hạn chế gia tăng chấn thương. Phòng phục hồi chức năng được trang bị đầy đủ dụng cụ, máy móc, thiết bị hỗ trợ bệnh nhân.

Khách hàng viêm quanh khớp vai sau điều trị M – MSC Therapy tại MSC Clinic

6. Đứt dây chằng khớp vai bao lâu sẽ lành?

Nếu người bệnh chỉ đứt 1 phần dây chằng, không có chỉ định phẫu thuật thì tùy vào mức độ tổn thương và khả năng đáp ứng điều trị, cơn đau sẽ giảm dần sau khoảng 14 ngày. Thời gian phục hồi hoàn toàn sẽ là sau khoảng 8 đến 10 tuần.

Trong khi đó, người bệnh đứt hoàn toàn dây chằng và cần thực hiện phẫu thuật thường sẽ mất 3 tuần trở lên để bớt đau và 4 đến 6 tháng để có thể vận động khớp vai trở lại như bình thường.

7. Chế độ dinh dưỡng cho người điều trị đứt dây chằng vai

7.1. Thực phẩm nên ăn khi bị đứt dây chằng vai

Ăn cá và các thực phẩm giàu omega-3 tốt cho việc nuôi dưỡng dây chằng 

• Thực phẩm giàu collagen như chân giò, nước hầm xương, bắp và gân bò hỗ trợ tổng hợp collagen giúp tái tạo dây chằng.
• Protein từ thịt, cá, tôm, trứng, sữa, các loại đậu… kích thích tái tạo tế bào, phục hồi mô cơ và cải thiện tình trạng dây chằng.
• Vitamin C, D, K có trong hoa quả, rau xanh, các loại hạt, đậu, bắp giúp tăng cường miễn dịch, xương và mô liên kết chắc khỏe, từ đó giảm gánh nặng lên dây chằng.
• Omega-3 từ cá béo hỗ trợ giảm viêm, tái tạo collagen nuôi dưỡng dây chằng.

7.2. Thực phẩm cần kiêng khi bị đứt dây chằng vai

»» Tìm hiểu thêm: Giãn dây chằng lưng nên ăn gì để giảm đau nhanh chóng?

Các món muối chua có thể làm tăng viêm khi dây chằng tổn thương 

• Đồ ăn nhiều dầu mỡ như gà rán, khoai tây chiên, thịt nướng… làm gián đoạn quá trình trao đổi chất, giảm hấp thụ canxi khiến xương yếu đi, từ đó gián tiếp tăng áp lực cho dây chằng.
• Đường và muối trong đồ đóng hộp, thực phẩm lên men hoặc bánh kẹo là tác nhân gây sưng viêm, tăng cảm giác đau và giảm độ linh hoạt, dẻo dai của dây chằng.
• Các chất kích thích như cà phê, trà, rượu bia sẽ đẩy nhanh quá trình thoái hóa, tăng đau nhức và làm cho dây chằng bị đứt lâu lành hơn.

8. Cách phòng tránh đứt dây chằng vai

Để phòng ngừa tình trạng đứt dây chằng vai cũng như các chấn thương khớp vai không mong muốn khác, cần lưu ý:

Đối với người chơi thể thao:

• Khởi động đầy đủ, kỹ càng trước khi vận động giúp làm nóng cơ bắp, nới lỏng khớp và tăng cường lưu thông máu, giảm nguy cơ tổn thương dây chằng.
• Thực hiện đúng kỹ thuật và sử dụng thêm thiết bị bảo hộ như băng quấn vai, đai bảo vệ để giảm áp lực lên dây chằng.

Khởi động và chơi đúng kỹ thuật giúp hạn chế đứt dây chằng do chơi thể thao

• Tránh các động tác quá sức và ngừng chơi khi thấy mỏi cơ, đau nhức vai vì đó có thể là dấu hiệu dây chằng đang bị quá tải.
• Tập thêm các bài tập cải thiện độ linh hoạt và phạm vi vận động của khớp vai.

Đối với mọi đối tượng:

• Điều chỉnh tư thế vai đúng khi làm việc và sinh hoạt. 
• Tránh mang vác vật nặng, nếu phải làm thì cần chia đều trọng lượng cho cả 2 vai thay vì dồn hết vào 1 bên.
• Kiểm soát cân nặng để giảm gánh nặng cho khớp vai và dây chằng.
• Khám sức khỏe định kỳ và kiểm tra vai nếu có dấu hiệu bất thường.

Với tình trạng đứt dây chằng vai, việc điều trị đúng cách và kiên trì tập luyện phục hồi là chìa khóa để sớm lấy lại sức mạnh và khả năng vận động của vai. Đừng chủ quan trước những triệu chứng đau, sưng tím, khó cử động vai. Liên hệ ngay để được chuyên gia cơ xương khớp thăm khám và xử trí chuyên sâu:

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: MSC International Clinic Vietnam | Hanoi
• MSC Quảng Ninh: Phòng khám MSC Quảng Ninh | Ha Long