Trật khớp ngón tay xử lý thế nào? 2 cách điều trị hiệu quả

Trật khớp ngón tay là tình trạng khớp bị lệch khỏi vị trí ban đầu do va chạm mạnh, té ngã hoặc chấn thương khi vận động, gây đau nhức, sưng và hạn chế cử động. Nguyên nhân thường đến từ các tác động đột ngột hoặc dây chằng yếu, trong khi dấu hiệu dễ nhận biết là ngón tay biến dạng, đau nhói và khó cử động bình thường. Điều trị tình trạng này cần kết hợp nắn chỉnh, cố định khớp, vật lý trị liệu để phục hồi vận động và bổ sung dinh dưỡng phù hợp giúp xương khớp nhanh hồi phục. Bài viết này của MSC Clinic sẽ cung cấp một cái nhìn sâu sắc, khoa học về tình trạng trật khớp ngón tay, giúp bạn có đủ kiến thức để bảo vệ đôi tay của mình và người thân.

Trật khớp ngón tay gây đau nhức khó chịu và cần được xử lý kịp thời

1. Trật khớp ngón tay là gì?

Mỗi ngón tay (trừ ngón cái có 2 đốt) đều có 3 đốt xương: đốt gần, đốt giữa và đốt xa. Giữa các đốt xương này là các khớp:

• Khớp gian đốt ngón xa: Khớp nằm gần móng tay nhất.
• Khớp gian đốt ngón gần: Khớp ở giữa ngón tay (vị trí dễ bị trật nhất).
• Khớp bàn ngón tay: Khớp nối ngón tay với lòng bàn tay.

Cấu tạo xương ngón tay

Trật khớp ngón tay xảy ra khi các xương cấu thành khớp bị lệch ra khỏi vị trí bình thường do lực tác động mạnh. Điều này thường đi kèm với việc tổn thương bao khớp, dây chằng (như dây chằng bên hoặc tấm gan tay hoặc đứt dây chằng ngón tay cái), đôi khi là cả viêm bao gân ngón tay và mạch máu xung quanh.

Các loại trật khớp thường gặp:

• Trật khớp ra sau: Đốt xương phía ngoài bị đẩy về phía mu bàn tay. Đây là tình trạng phổ biến nhất.
• Trật khớp ra trước: Đốt xương bị đẩy về phía lòng bàn tay.
• Trật khớp bên: Xương bị lệch sang trái hoặc phải, thường do lực tác động từ cạnh bên.

Trật khớp ngón tay ra sau là chấn thương phổ biến nhất

2. Nguyên nhân gây trật khớp ngón tay

2.1. Chấn thương thể thao

Các môn thể thao đối kháng hoặc sử dụng bóng có tỉ lệ gây trật khớp ngón tay cao:

• Bóng rổ, bóng chuyền: Khi bạn cố gắng bắt bóng hoặc chắn bóng, đầu ngón tay thường phải chịu một lực trực diện cực mạnh, đẩy khớp lùi về sau.
• Bóng đá: Thủ môn là đối tượng dễ bị nhất khi cản phá các cú sút căng. Trật khớp ngón tay cái thường dễ xảy ra với bộ môn này.
• Võ thuật: Các va chạm trực tiếp khi đấm hoặc đỡ đòn không đúng kỹ thuật có thể gây tổn thương khớp ngón tay.

Những cú đập bóng trực tiếp rất dễ gây ra chấn thương trật khớp ngón tay

2.2. Tai nạn trong sinh hoạt, lao động

• Ngã chống bàn tay xuống đất, va đập tay vào bề mặt cứng hoặc ngón tay bị kẹp vào cửa sẽ gây trật khớp.
• Va đập, máy móc kẹp hoặc chấn thương trong các ngành nghề sử dụng lực tay nhiều dẫn tới chấn thương khớp ngón tay.

2.3. Yếu tố bệnh lý và cơ địa

Những người sinh ra có dây chằng lỏng lẻo hơn bình thường (hội chứng tăng động khớp), người bị viêm khớp dạng thấp, người cao tuổi có thoái hóa khớp gối hoặc loãng xương có cấu trúc khớp yếu hơn, khiến khớp dễ bị trượt ra ngoài dù chỉ với một lực tác động nhẹ.

Viêm khớp dạng thấp là yếu tố nguy cơ gây trật khớp ngón tay 

3. Dấu hiệu nhận biết chính xác trật khớp ngón tay

Trật khớp ngón tay thường bị nhầm lẫn với bong gân nặng hoặc gãy xương. Tuy nhiên, trật khớp có những đặc điểm nhận dạng đặc trưng:

3.1. Biến dạng hình thể

Đây là dấu hiệu rõ rệt nhất. Ngón tay của bạn sẽ trông không còn thẳng hàng, có thể bị lệch sang một bên, gồ lên ở một vị trí hoặc trông ngắn hơn bình thường. Bạn sẽ thấy một khối xương lồi ra dưới da.

Ngón tay biến dạng, gồ lên là dấu hiệu của trật khớp ngón tay

3.2. Đau nhức dữ dội

Cơn đau xuất hiện ngay lập tức và có cảm giác đau nhói, đau buốt. Cảm giác đau tăng lên khi bạn cố gắng cử động ngón tay.

3.3. Sưng nề và đổi màu

Vùng khớp bị lệch sẽ sưng to nhanh chóng trong vòng vài phút do phản ứng viêm và xuất huyết nội. Da vùng đó có thể chuyển sang màu đỏ đỏ, sau đó tím bầm do máu tụ dưới da.

Vùng khớp bị lệch nhanh chóng sưng nề

3.4. Mất chức năng

Bạn gần như không thể gập hoặc duỗi thẳng ngón tay. Khớp bị “khóa” ở một vị trí bất thường.

3.5. Triệu chứng thần kinh

Nếu xương chèn ép vào dây thần kinh chạy dọc hai bên ngón tay, bạn sẽ thấy:

• Cảm giác tê bì như điện giật.
• Ngứa ran ở đầu ngón tay.
• Đầu ngón tay đổi màu trắng bệch hoặc lạnh ngắt (dấu hiệu tổn thương mạch máu – cực kỳ nguy hiểm).

4. Biến chứng trật khớp ngón tay nếu không điều trị

4.1. Cứng khớp

Đây là biến chứng phổ biến nhất. Việc bất động quá lâu hoặc không tập vật lý trị liệu đúng cách khiến các mô sẹo hình thành quanh khớp và khiến khớp ngón tay mất đi độ linh hoạt. Bạn sẽ gặp khó khăn khi cầm bút, cài cúc áo hoặc gõ bàn phím.

4.2. Trật khớp tái diễn

Khi khớp bị trật, các dây chằng bị giãn hoặc rách. Nếu chúng không lành lại đúng vị trí, khớp ngón tay sẽ trở nên lỏng lẻo. Chỉ cần một lực tác động nhỏ trong tương lai, khớp ngón tay sẽ lại “bật” ra ngoài.

4.3. Biến dạng Boutonniere hoặc cổ thiên nga

Đây là các biến dạng thẩm mỹ và chức năng nghiêm trọng:

• Biến dạng Boutonniere (lỗ khuy): Khớp giữa ngón tay bị gập xuống trong khi khớp đầu ngón tay bị ưỡn lên.
• Biến dạng cổ thiên nga: Ngược lại, khớp giữa bị ưỡn ra sau quá mức.

Biến dạng cổ thiên nga nếu trật khớp ngón tay không được điều trị

4.4. Viêm khớp sớm

Sự xáo trộn cấu trúc khớp làm hỏng lớp sụn đệm. Điều này đẩy nhanh quá trình thoái hóa, dẫn đến viêm khớp và đau nhức mạn tính ngay cả khi bạn còn trẻ.

5. Quy trình sơ cứu trật khớp ngón tay chuẩn y khoa

Bước 1: Không tự ý nắn chỉnh

Nhiều người có thói quen “giật” ngón tay lại cho thẳng. Đây là sai lầm nghiêm trọng. Bạn có thể làm kẹt gân vào khe khớp, làm đứt dây thần kinh hoặc khiến tình trạng trật khớp đơn thuần thành một ca gãy xương phức tạp.

Tuyệt đối không được tự ý nắn chỉnh ngón tay

Bước 2: Bất động ngón tay

Sử dụng nẹp gỗ hoặc băng keo y tế để cố định ngón tay bị thương vào ngón tay khỏe mạnh ngay bên cạnh.

Lưu ý: Đặt một miếng bông gòn giữa hai ngón tay để thấm mồ hôi và tránh lở loét.

Cố định ngón tay để tránh tăng nặng chấn thương

Bước 3: Chườm lạnh

Áp túi đá lên vùng sưng trong 15 phút, sau đó nghỉ 20 phút rồi lặp lại. Chườm lạnh giúp co mạch, giảm chảy máu trong và giảm đau hiệu quả.

Bước 4: Nâng cao tay

Giữ bàn tay cao hơn mức tim của bạn giúp máu và dịch lưu thông ngược về tim, giảm tình trạng sưng, phù nề nhanh chóng.

6. Chẩn đoán và điều trị trật khớp ngón tay

6.1. Thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng

Bác sĩ sẽ quan sát hình dáng ngón tay ở tư thế nghỉ và duỗi/gập, sờ nắn để xác định điểm đau và tổn thương đi kèm, đánh giá biên độ vận động và kiểm tra mạch quay ngón tay, cảm giác ở đầu ngón tay.

Sau đó, người bệnh cần chụp X-quang để xác định:

• Có mảnh xương vỡ kèm theo hay không.
• Hướng lệch của khớp để đưa ra kỹ thuật nắn chỉnh phù hợp.

>> Tìm hiểu thêm: Trật khớp cổ chân

Hình chụp X-quang khớp ngón tay

6.2. Thủ thuật nắn kín

Bác sĩ sẽ tiêm thuốc tê ở gốc ngón tay (gây tê vùng) và sử dụng kỹ thuật kéo, đẩy nhẹ nhàng để đưa đầu xương về đúng vị trí. Bạn sẽ nghe thấy một tiếng “cắc” nhẹ và ngón tay sẽ thẳng trở lại.

6.3. Phẫu thuật

Phẫu thuật được chỉ định trong các trường hợp:

• Trật khớp không thể nắn bằng tay (do có mô mềm kẹt vào).
• Gãy xương kèm theo cần bắt vít cố định.
• Dây chằng bị đứt hoàn toàn cần khâu lại.

6.4. Nẹp cố định

Sau khi nắn chỉnh, ngón tay cần được nẹp trong khoảng 2-3 tuần để các dây chằng liền lại.

7. Giải pháp hỗ trợ phục hồi chức năng ngón tay

7.1. Vật lý trị liệu

– Các bài tập phục hồi chức năng sớm

Sau khi bác sĩ cho phép tháo nẹp, bạn nên thực hiện các bài tập sau (3-5 lần mỗi ngày):

• Nắm tay nhẹ nhàng: Từ từ gập các ngón tay vào lòng bàn tay rồi duỗi ra.
• Chạm ngón cái: Dùng ngón tay bị thương chạm vào đầu ngón tay cái.
• Bài tập với bóng cao su: Bóp nhẹ quả bóng mềm để tăng sức mạnh cơ bắp.

Bài tập với quả bóng giúp tăng cường sức mạnh cơ ngón tay

– Vật lý trị liệu chuyên sâu

• Sóng siêu âm trị liệu: Sử dụng sóng âm tần số cao phá vỡ các mô sẹo xơ cứng và tăng tuần hoàn máu tại chỗ.
• Điện xung: Kích thích thần kinh giúp giảm đau nhanh chóng và ngăn ngừa teo cơ do bất động lâu ngày.
• Kỹ thuật di động khớp: Chuyên gia dùng tay tác động lực trượt lên bề mặt khớp để giải phóng chèn ép và kích thích tiết dịch khớp tự nhiên.

7.2. Dinh dưỡng cho xương khớp

Người bị trật khớp ngón tay nên chú ý bổ sung các nhóm thực phẩm giàu:

• Canxi và vitamin D: Sữa, sữa chua, phô mai, các loại hạt (hạnh nhân, hạt chia), và các loại rau lá xanh đậm (cải xoăn, súp lơ) hỗ trợ tái tạo xương khớp hiệu quả.
• Omega-3: Có trong cá hồi, hạt óc chó, hạt lanh và dầu olive, giúp kháng viêm tự nhiên.
• Collagen: Nước hầm xương (giàu collagen tự nhiên), cam, bưởi, ổi, dâu tây và ớt chuông giúp dây chằng dẻo dai hơn.

Dinh dưỡng phù hợp giúp tăng cường khả năng phục hồi của khớp ngón tay

Trật khớp ngón tay tuy là chấn thương nhỏ nhưng lại có ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống và công việc. Việc sơ cứu và tuân thủ lộ trình điều trị của bác sĩ sẽ giúp bạn giữ được sự khéo léo vốn có của đôi tay. Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn đầy đủ kiến thức cần thiết. Đừng quên chia sẻ thông tin hữu ích này đến bạn bè và người thân, đặc biệt là những người yêu thích thể thao để bảo vệ sức khỏe cơ xương khớp.

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: MSC International Clinic Vietnam | Hanoi
• MSC Quảng Ninh: Phòng khám MSC Quảng Ninh | Ha Long