Đau sau lưng vùng phổi: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Đau sau lưng vùng phổi có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân đơn giản như ngồi, nằm sai tư thế, bê vác vật nặng, vận động đột ngột hoặc tập luyện quá sức, nhưng cũng có thể liên quan đến thoái hóa cột sống ngực, thoát vị đĩa đệm, rối loạn khớp sườn, hội chứng đau cân cơ, gù cột sống, gãy xương sườn và một số bệnh lý về phổi, tim mạch. Tùy nguyên nhân, người bệnh có thể được hướng dẫn nghỉ ngơi, điều chỉnh vận động, chườm nóng hoặc lạnh, dùng thuốc theo chỉ định, vật lý trị liệu, liệu pháp tay, giải phóng điểm co cơ và điều chỉnh tư thế để giảm đau, phục hồi vận động.

Bài viết dưới đây, MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân gây đau sau lưng vùng phổi, dấu hiệu cần đi khám và hướng điều trị trúng đích.

Đau sau lưng vùng phổi có thể liên quan đến nhiều cấu trúc nằm sát nhau như phổi, màng phổi, xương sườn, cột sống ngực và nhóm cơ lưng trên

1. Đau sau lưng vùng phổi là đau ở vị trí nào?

Đau sau lưng vùng phổi là cách người bệnh mô tả cơn đau xuất hiện ở vùng lưng tương ứng với lồng ngực phía sau. Đây là khu vực nằm gần vị trí của hai lá phổi, được bao quanh bởi xương sườn, cột sống ngực, xương bả vai, các nhóm cơ lưng và hệ thống dây thần kinh liên sườn.

Phổi nằm bên trong lồng ngực, ở hai bên tim, và được khung xương sườn bảo vệ. Vì vậy, cảm giác đau sau lưng vùng phổi thường tập trung ở một số vị trí chính như:

• Vùng giữa hai xương bả vai: Cơn đau nằm ở lưng trên, khoảng giữa hai bả vai, tương ứng với đoạn cột sống ngực. Người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ, căng tức hoặc đau tăng khi ngồi lâu, cúi người và xoay lưng.
• Vùng dưới xương bả vai: Cơn đau xuất hiện ở phần lưng phía sau lồng ngực, dưới bả vai trái hoặc phải. Một số trường hợp đau nhói khi hít sâu, ho, nằm nghiêng hoặc vận động mạnh.
• Vùng cạnh cột sống ngực: Cơn đau nằm hai bên cột sống lưng trên, có thể lan theo khoang liên sườn ra trước ngực hoặc vòng quanh mạn sườn. Vị trí này thường liên quan đến cơ lưng, khớp sườn – cột sống hoặc dây thần kinh liên sườn.

>> Đọc thêm: Các vị trí đau lưng nguy hiểm mà bạn nên biết

Đau sau lưng vùng phổi thường xảy ra ở vùng dưới xương bả vai

2. Nguyên nhân nào gây đau sau lưng vùng phổi?

Đau sau lưng vùng phổi có thể xuất phát từ nhiều nhóm nguyên nhân khác nhau. Việc phân nhóm nguyên nhân giúp người bệnh tránh chủ quan, đồng thời không quá lo lắng khi chưa có chẩn đoán chính xác.

2.1. Nguyên nhân cơ học và sinh hoạt

Đây là nhóm nguyên nhân thường gặp nhất. Các yếu tố thường gặp gồm:

• Ngồi sai tư thế trong thời gian dài: ngồi gù lưng, cúi đầu nhiều, làm việc máy tính liên tục khiến vùng cổ, vai, gáy và lưng trên bị căng cứng.
• Nằm ngủ sai tư thế: nằm nghiêng lệch, gối quá cao hoặc đệm không phù hợp có thể gây đau vùng lưng sau lồng ngực khi thức dậy.
• Bê vác vật nặng: mang vác lệch một bên hoặc nâng vật nặng sai cách làm cơ lưng trên, cơ liên sườn và khớp sườn bị quá tải.
• Vận động đột ngột: xoay người mạnh, với tay quá tầm hoặc thay đổi tư thế nhanh có thể gây co cơ, căng cơ vùng lưng trên.
• Tập luyện quá sức: tập gym, chơi thể thao hoặc vận động mạnh khi chưa khởi động kỹ có thể gây đau vùng sau bả vai, cạnh cột sống ngực.

Ngồi sai tư thế có thể làm căng cơ lưng trên và cơ liên sườn, gây đau tăng khi vận động hoặc hít sâu

Đặc điểm của nhóm nguyên nhân này là cơn đau thường tăng khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi và cải thiện sau khi điều chỉnh tư thế, nghỉ ngơi hoặc tập phục hồi chức năng.

2.2. Nhóm nguyên nhân bệnh lý cơ xương khớp

Nếu cơn đau kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc lan từ lưng ra ngực, vai, cổ, người bệnh cần nghĩ đến các bệnh lý cơ xương khớp vùng cột sống ngực và lồng ngực.

Các bệnh lý thường gặp gồm:

• Thoái hóa cột sống ngực: Đĩa đệm và các khớp cột sống bị thoái hóa theo thời gian làm giảm khả năng chịu lực, gây đau âm ỉ vùng lưng giữa và tăng khi cúi hoặc xoay người.
• Thoát vị đĩa đệm cột sống ngực: Nhân đĩa đệm thoát ra ngoài có thể chèn ép rễ thần kinh liên sườn, gây đau lan từ cột sống ra vùng lưng sau hoặc thành ngực.
• Rối loạn khớp sườn – cột sống: Các khớp nối giữa xương sườn và cột sống bị viêm hoặc mất cân bằng vận động khiến người bệnh đau tại một điểm cố định, đau tăng khi hít sâu hoặc xoay người.
• Hội chứng đau cân cơ: Các điểm co thắt trong cơ vùng lưng gây cảm giác đau sâu, căng tức và có thể lan sang vùng bả vai hoặc ngực.
• Gù cột sống, vẹo cột sống: Biến dạng cột sống làm phân bố lực không đều, khiến các nhóm cơ quanh lưng phải hoạt động bù trừ và gây đau kéo dài.
• Gãy xương sườn hoặc chấn thương thành ngực: Thường xảy ra sau va đập mạnh, gây đau nhói vùng lưng và tăng rõ khi hít thở hoặc ho.

Thoát vị đĩa đệm cột sống ngực có thể gây đau âm ỉ, đau lan ra ngực hoặc vùng sau bả vai

2.3. Nhóm nguyên nhân bệnh lý phổi

Một số bệnh lý của phổi và màng phổi có thể gây đau sau lưng vùng phổi, đặc biệt khi tổn thương nằm ở phần phổi sát thành ngực hoặc màng phổi. Các nguyên nhân cần lưu ý gồm:

• Viêm phổi: Tình trạng nhiễm trùng nhu mô phổi, đặc biệt ở thùy dưới, có thể gây đau lan ra vùng lưng kèm sốt, ho có đờm và khó thở.
• Viêm màng phổi: Khi hai lá màng phổi bị viêm, chúng cọ xát vào nhau trong quá trình hô hấp, gây đau nhói tăng lên mỗi lần hít sâu hoặc ho.
• Tràn khí màng phổi: Không khí lọt vào khoang màng phổi làm phổi bị xẹp một phần hoặc hoàn toàn, gây đau ngực lan ra sau lưng và khó thở đột ngột. Đây là tình trạng cần được đánh giá y tế sớm, đặc biệt khi khó thở tiến triển nhanh, tụt huyết áp hoặc tim đập nhanh.
• Thuyên tắc động mạch phổi: Cục máu đông làm tắc mạch máu nuôi phổi, gây đau kiểu màng phổi, khó thở cấp và nhịp tim nhanh. Đây là tình trạng cấp cứu nguy hiểm.
• Ung thư phổi hoặc u phổi: Khi khối u xâm lấn màng phổi hoặc thành ngực, người bệnh có thể đau lưng kéo dài, đau tăng dần theo thời gian, kèm ho kéo dài, sụt cân hoặc ho ra máu.

Tràn khí màng phổi là tình trạng cần được đánh giá y tế sớm, đặc biệt khi đau ngực hoặc đau lưng xuất hiện đột ngột kèm khó thở

2.4. Nhóm nguyên nhân bệnh lý tim mạch

Một số bệnh lý tim mạch có thể gây đau lan ra vùng lưng sau, khiến người bệnh nhầm với đau sau lưng vùng phổi. Các bệnh lý cần lưu ý gồm:

• Nhồi máu cơ tim: Ngoài đau ngực, người bệnh có thể đau lan ra vai trái, giữa hai xương bả vai hoặc vùng lưng trên, kèm khó thở, vã mồ hôi và buồn nôn.
• Bóc tách động mạch chủ: Thành động mạch chủ bị rách, tạo nên cơn đau dữ dội, đột ngột, lan từ ngực ra sau lưng. Đây là cấp cứu tim mạch có nguy cơ tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời.
• Viêm màng ngoài tim: Tình trạng viêm lớp màng bao quanh tim có thể gây đau ngực lan ra lưng, đau tăng khi nằm và giảm khi ngồi cúi người về phía trước.

2.5. Nhóm nguyên nhân do các bệnh lý khác

Ngoài các bệnh lý cơ xương khớp, phổi và tim mạch, đau sau lưng vùng phổi còn có thể là biểu hiện của một số bệnh lý ở cơ quan khác.

Trào ngược dạ dày cũng là một trong những nguyên nhân gây đau sau lưng vùng phổi

Bao gồm:

• Trào ngược dạ dày thực quản hoặc loét dạ dày: Cơn đau có thể lan ra sau lưng, đặc biệt ở vùng giữa hai xương bả vai sau ăn hoặc khi nằm.
• Zona thần kinh liên sườn: Virus gây viêm dây thần kinh liên sườn khiến người bệnh đau rát, đau bỏng hoặc đau như điện giật trước khi xuất hiện mụn nước.
• Đau do chèn ép rễ thần kinh liên sườn: Khi rễ thần kinh bị kích thích hoặc chèn ép, cơn đau có thể lan dọc theo xương sườn ra phía sau lưng, dễ nhầm với bệnh lý phổi.

3. Khi nào đau sau lưng vùng phổi cần đi khám?

Không phải mọi trường hợp đau sau lưng vùng phổi đều nguy hiểm. Tuy nhiên, người bệnh nên chủ động thăm khám nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Đau kéo dài trên 5-7 ngày hoặc tái phát nhiều lần.
• Đau ngày càng tăng, đau nhiều về đêm hoặc không giảm khi nghỉ ngơi.
• Đau kèm sốt, ho kéo dài, ho ra máu hoặc khó thở.
• Đau tăng khi hít sâu, ho hoặc hắt hơi.
• Đau kèm tức ngực, vã mồ hôi, tim đập nhanh, choáng váng hoặc đau lan lên vai, cánh tay.
• Đau xuất hiện sau té ngã, va đập hoặc chấn thương vùng lưng – ngực.
• Kèm tê bì tay chân, mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kéo dài hoặc có tiền sử bệnh tim mạch, bệnh phổi, ung thư.

Người bệnh cần đi khám sớm nếu đau sau lưng vùng phổi kèm khó thở, tức ngực, sốt hoặc ho ra máu

4. Chẩn đoán nguyên nhân đau sau lưng vùng phổi

Việc chẩn đoán chính xác nguyên nhân đau sau lưng vùng phổi đòi hỏi quy trình thăm khám bài bản, kết hợp giữa đánh giá lâm sàng và các phương tiện cận lâm sàng.

Khám lâm sàng

Trước tiên, bác sĩ sẽ khai thác đặc điểm cơn đau: đau từ khi nào, đau một bên hay hai bên, đau âm ỉ hay đau nhói, có tăng khi hít sâu không, có liên quan đến vận động hay tư thế không, có kèm ho, sốt, khó thở, tức ngực, tê lan tay, đau lan xuống chân hoặc rối loạn tiêu hoá không. Tiền sử hút thuốc, bệnh phổi, bệnh tim, chấn thương, phẫu thuật gần đây, bất động lâu ngày hoặc dùng thuốc cũng là những thông tin quan trọng.

Cận lâm sàng

• X-quang ngực thẳng: Phương tiện đầu tay giúp đánh giá tổn thương phổi, màng phổi, xương sườn hoặc một số bất thường vùng lồng ngực. Tuy nhiên, X-quang không thể loại trừ hoàn toàn thuyên tắc phổi hoặc các tổn thương nhỏ, vì vậy bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm khác nếu còn nghi ngờ.
• CT động mạch phổi có cản quang: CT ngực giúp đánh giá chi tiết hơn cấu trúc phổi, màng phổi, thành ngực và trung thất. Khi nghi ngờ thuyên tắc động mạch phổi, bác sĩ có thể chỉ định CT động mạch phổi có cản quang để khảo sát hệ mạch máu phổi.
• MRI cột sống ngực: Được cân nhắc khi nghi ngờ đau do đĩa đệm, chèn ép rễ thần kinh, tổn thương tủy sống hoặc bệnh lý phần mềm quanh cột sống.
• Siêu âm màng phổi: Có thể hỗ trợ phát hiện tràn dịch màng phổi, hướng dẫn chọc hút dịch nếu cần và theo dõi một số tổn thương sát thành ngực.

X-quang ngực là phương tiện thường được sử dụng để đánh giá phổi, tim, thành ngực và một số tổn thương vùng lồng ngực

Xét nghiệm bổ sung

Bác sĩ có thể chỉ định công thức máu, CRP để đánh giá tình trạng viêm nhiễm; D-dimer trong trường hợp cần hỗ trợ loại trừ thuyên tắc phổi ở nhóm nguy cơ phù hợp; điện tâm đồ, men tim khi nghi ngờ nguyên nhân tim mạch; hoặc các xét nghiệm khác tùy theo triệu chứng cụ thể của người bệnh.

5. Phương pháp điều trị đau sau lưng vùng phổi

Việc điều trị đau sau lưng vùng phổi không có một phác đồ chung cho tất cả người bệnh mà phụ thuộc vào nguyên nhân gây đau. Sau khi xác định chính xác nguồn gốc của cơn đau, bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp nhằm giảm triệu chứng, xử lý nguyên nhân và hạn chế tái phát.

5.1. Nghỉ ngơi và điều chỉnh vận động

Người bệnh nên tạm thời hạn chế các động tác làm đau tăng như cúi gập, xoay vặn người, bê vác nặng hoặc ngồi lâu một tư thế. Tuy nhiên, không nên nằm bất động hoàn toàn vì có thể khiến cơ lưng yếu, khớp cứng và đau kéo dài hơn.

5.2. Chườm lạnh hoặc chườm ấm đúng thời điểm

• Chườm lạnh: Phù hợp trong 24-48 giờ đầu nếu đau xuất hiện sau chấn thương, va đập hoặc vận động quá mức.
• Chườm ấm: Phù hợp khi đau do căng cơ, co cứng cơ hoặc đau âm ỉ kéo dài, giúp tăng tuần hoàn và thư giãn vùng lưng trên.

Mỗi lần chườm khoảng 15–20 phút, tránh đặt đá hoặc nguồn nhiệt trực tiếp lên da.

Chườm lạnh thường phù hợp trong giai đoạn đau cấp sau chấn thương

5.3. Dùng thuốc theo chỉ định

Bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm không steroid hoặc thuốc giãn cơ trong giai đoạn đau cấp. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc kéo dài vì có thể gây tác dụng phụ lên dạ dày, gan, thận hoặc che lấp triệu chứng của tổn thương sâu.

5.4. Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Vật lý trị liệu là phương pháp quan trọng trong điều trị đau sau lưng vùng phổi do cơ xương khớp. Phác đồ thường tập trung vào:

• Giảm đau và giảm co cứng cơ lưng trên.
• Kéo giãn cơ thang, cơ trám, cơ dựng sống ngực và nhóm cơ quanh vai.
• Cải thiện biên độ vận động cột sống ngực.
• Tăng sức mạnh cơ lưng, cơ vai và cơ vùng thân mình.
• Điều chỉnh tư thế làm việc, tư thế ngồi và thói quen vận động.

Vật lý trị liệu giúp giảm co cứng cơ, cải thiện vận động cột sống ngực và điều chỉnh tư thế để hạn chế đau tái phát

Các bài tập cần được hướng dẫn đúng kỹ thuật để tránh làm đau tăng hoặc khiến tổn thương tái phát.

5.5. Liệu pháp tay và giải phóng điểm co cơ

Với các trường hợp đau do rối loạn khớp sườn – cột sống, co thắt cơ hoặc hội chứng đau cân cơ, bác sĩ hoặc kỹ thuật viên chuyên sâu có thể áp dụng liệu pháp tay (các kỹ thuật trị liệu thủ công chuyên biệt như vận động khớp, giải phóng mô mềm) để cải thiện chuyển động khớp, giảm căng cơ và giải phóng các điểm đau kích hoạt.

5.6. Điều chỉnh tư thế và công thái học

Đây là yếu tố quan trọng để phòng ngừa đau tái phát, đặc biệt ở người làm văn phòng hoặc lái xe lâu. Người bệnh nên giữ lưng thẳng khi ngồi, tránh cúi gù, đặt màn hình ngang tầm mắt, đứng dậy vận động sau mỗi 45-60 phút và không mang vác lệch một bên.

Tại MSC Clinic, người bệnh được thăm khám trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp, được đánh giá tư thế cột sống, vận động cột sống ngực, khớp sườn – đốt sống, điểm đau cơ và dấu hiệu kích thích thần kinh liên sườn. Tùy từng nguyên nhân, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ cá thể hóa, có thể kết hợp thuốc, tiêm điều trị khi phù hợp với chỉ định, vật lý trị liệu, liệu pháp tay và hướng dẫn bài tập phục hồi chức năng.

BSCKII Trần Trọng Thắng trực tiếp thăm khám tình trạng đau lưng cho Diễn viên Đình Tú tại MSC Clinic

Việc xác định đúng nguyên nhân giúp điều trị trúng đích hơn, hạn chế lạm dụng thuốc giảm đau và giảm nguy cơ đau tái phát kéo dài.

Đau sau lưng vùng phổi không nên xem nhẹ, bởi cơn đau có thể xuất phát từ nguyên nhân cơ xương khớp, bệnh lý phổi, tim mạch hoặc các vấn đề nội khoa khác. Nếu tình trạng đau kéo dài, tăng dần, tái phát nhiều lần hoặc kèm ho, khó thở, tức ngực, người bệnh nên đến thăm khám sớm tại: