
Chấn thương ACL là tình trạng dây chằng chéo trước ở khớp gối bị giãn, tổn thương hoặc rách do tác động mạnh hoặc chuyển động đột ngột. Tình trạng này thường xảy ra khi người bệnh đột ngột giảm tốc, đổi hướng, tiếp đất sai tư thế sau khi bật nhảy hoặc chịu va chạm trong quá trình vận động; nguy cơ cũng có thể chịu ảnh hưởng bởi giới tính, giày dép không phù hợp và việc tập luyện chưa đảm bảo kỹ thuật. Tùy mức độ tổn thương, người bệnh có thể được điều trị bằng nghỉ ngơi, phục hồi chức năng, kiểm soát đau và theo dõi tiến triển; một số trường hợp rách dây chằng nghiêm trọng hoặc gây mất vững khớp gối có thể cần cân nhắc phẫu thuật. Trong bài viết này, MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ chấn thương ACL là gì, nhận biết dấu hiệu, nguyên nhân và các phương pháp điều trị phù hợp với từng mức độ tổn thương.

Chấn thương dây chằng ACL có thể xảy ra sau một lần va chạm mạnh
Chấn thương ACL là chấn thương dây chằng chéo trước (Anterior cruciate ligament) – một trong những dây chằng chính ở đầu gối. Dây chằng chéo có nhiệm vụ kết nối xương đùi với xương chày, giúp duy trì sự ổn định của đầu gối khi vận động. Mỗi bên đầu gối chỉ có một dây chằng chéo trước. ACL kết hợp với dây chằng chéo sau (PCL) tạo thành cấu trúc hình chữ “X” bên trong khớp gối, cùng phối hợp để kiểm soát chuyển động của xương chày so với xương đùi.

Hình ảnh mặt trước đầu gối phải (đã tháo xương bánh chè)
ACL là một cấu trúc quan trọng trong khớp gối, có vai trò chống lại sự dịch chuyển ra phía trước của xương chày và chịu tải trọng xoay của đầu gối. Và đây cũng là một trong những cấu trúc dễ bị tổn thương nhất khi tham gia các hoạt động thể thao, vận động mạnh hoặc gặp phải tai nạn.
Bất kỳ hoạt động nào tạo ra lực tác động đủ lớn lên đầu gối, khiến khớp bị uốn cong hoặc xoắn vượt quá giới hạn chuyển động tự nhiên đều có thể gây rách dây chằng chéo trước.
Mức độ nghiêm trọng của chấn thương dây chằng chéo trước (ACL) phụ thuộc vào tình trạng tổn thương của dây chằng, có thể dao động từ bong gân nhẹ đến đứt hoàn toàn. Dựa trên mức độ tổn thương, chấn thương ACL thường được chia thành 3 cấp độ:
>> Xem thêm: Đứt dây chằng chéo trước có cần mổ không?

Chấn thương dây chằng chéo trước ở đầu gối
Chấn thương dây chằng chéo trước (ACL) thường xảy ra khi đầu gối chịu lực tác động mạnh hoặc thực hiện một chuyển động bất thường khiến dây chằng bị kéo căng quá mức. Tình trạng này có thể xảy ra với bất kỳ ai, đặc biệt trong các hoạt động chuyển động bất ngờ như:

Chấn thương ACL thường xảy ra với các cầu thủ bóng đá
Bên cạnh các nguyên nhân trực tiếp, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ tổn thương dây chằng chéo trước (ACL).
Trong nhiều trường hợp, người bị chấn thương dây chằng chéo trước có thể nhận biết được thời điểm xảy ra tổn thương, đặc biệt là khi xuất hiện trong lúc vận động hoặc chơi thể thao. Một số người có thể cảm nhận hoặc nghe thấy tiếng “rắc” ở đầu gối ngay khi bị tổn thương. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có dấu hiệu rõ ràng, một số người chỉ cảm thấy đau nhẹ hoặc vẫn có thể đi lại sau chấn thương.

Bất cứ hoạt động nào gây lực quá lớn lên đầu gối đều có thể làm chấn thương ACL
Các dấu hiệu thường gặp khi bị tổn thương ACL bao gồm:
Quá trình chẩn đoán chấn thương dây chằng chéo trước thường bắt đầu bằng việc bác sĩ khai thác bệnh sử và khám lâm sàng. Bác sĩ sẽ tìm hiểu về cơ chế xảy ra chấn thương, các triệu chứng người bệnh gặp phải, đồng thời kiểm tra tình trạng đầu gối như mức độ sưng, đau, khả năng vận động và so sánh với bên đầu gối khỏe mạnh.

BSCKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn MSC Clinic, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội thăm khám bệnh nhân chấn thương dây chằng chéo trước
Ngoài ra, một số nghiệm pháp kiểm tra chuyên biệt có thể được thực hiện bằng cách di chuyển khớp gối ở nhiều tư thế khác nhau để đánh giá độ ổn định, phạm vi chuyển động và mức độ lỏng lẻo của khớp.
Trong một số trường hợp, các phương pháp chẩn đoán hình ảnh có thể được chỉ định nhằm đánh giá chính xác mức độ nghiêm trọng của chấn thương, phát hiện các tổn thương đi kèm hoặc loại trừ những vấn đề khác ở khớp gối. Các phương pháp thường được sử dụng bao gồm:
Sự kết hợp giữa khám lâm sàng và các phương pháp chẩn đoán phù hợp giúp bác sĩ xác định chính xác tình trạng tổn thương ACL, từ đó đưa ra hướng điều trị và phục hồi hiệu quả nhất cho người bệnh.
Điều trị đứt dây chằng chéo trước (ACL) phụ thuộc vào mức độ tổn thương, tình trạng khớp gối và nhu cầu vận động của từng người. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể đưa ra các phương pháp điều trị khác nhau:
Với những trường hợp tổn thương nhẹ, đứt một phần hoặc người ít vận động, điều trị bằng các phương pháp không phẫu thuật có thể là lựa chọn phù hợp:

Sử dụng nẹp đầu gối trong quá trình điều trị chấn thương dây chằng đầu gối
Lưu ý: Các phương pháp tiêm nội khớp cần được bác sĩ chỉ định dựa trên đánh giá cụ thể, không phải lựa chọn mặc định cho mọi trường hợp chấn thương ACL.

BSCKII Trần Trọng Thắng thăm khám và đưa ra phác đồ và theo dõi quá trình vật lý trị liệu phục hồi chức năng của bệnh nhân
Lưu ý: Phương pháp không phẫu thuật thường phù hợp hơn với người không có tình trạng mất ổn định khớp gối và không tham gia các hoạt động thể thao cường độ cao.
Phẫu thuật tái tạo ACL thường được cân nhắc khi khớp gối mất ổn định rõ rệt, gây khó khăn trong sinh hoạt hoặc khiến người bệnh không thể thực hiện các hoạt động thể chất mà họ mong muốn. Phẫu thuật cũng có thể được chỉ định khi đứt ACL đi kèm với các tổn thương khác trong khớp gối, chẳng hạn như rách sụn chêm hoặc tổn thương sụn khớp.

Phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước
Ngoài ra, nếu người bệnh đã thực hiện điều trị bảo tồn, bao gồm phục hồi chức năng và tập luyện theo hướng dẫn, nhưng đầu gối vẫn mất ổn định hoặc không đáp ứng tốt, bác sĩ có thể đề nghị can thiệp tái tạo ACL. Mục tiêu của phẫu thuật là khôi phục sự ổn định và duy trì phạm vi chuyển động chủ động tối đa, bằng cách thay thế phần dây chằng bị tổn thương bằng mảnh ghép gân lấy từ chính cơ thể người bệnh hoặc từ người hiến tặng.
Sau phẫu thuật, người bệnh cần thực hiện chương trình phục hồi chức năng theo từng giai đoạn để giảm sưng đau, lấy lại tầm vận động, cải thiện sức mạnh cơ và dần khôi phục khả năng vận động. Nếu là người chơi thể thao, thời điểm trở lại tập luyện và thi đấu cũng cần được bác sĩ đánh giá dựa trên mức độ hồi phục thực tế thay vì chỉ dựa vào thời gian kể từ khi phẫu thuật.
Quá trình phục hồi cần được thực hiện từng bước, tập trung vào giảm đau và sưng, lấy lại tầm vận động, tăng sức mạnh cơ và cải thiện khả năng kiểm soát đầu gối.

Sử dụng nẹp để bảo vệ đầu gối sau khi phẫu thuật chấn thương ACL
Sau phẫu thuật, ưu tiên hàng đầu là kiểm soát đau, giảm sưng và bảo vệ mảnh ghép ACL. Nhằm hỗ trợ khớp và kiểm soát sưng đau, người bệnh được hướng dẫn sử dụng nạng, nẹp đầu gối, chườm lạnh và kê cao chân.
Khi đã ổn định, người bệnh bắt đầu các bài tập phục hồi nhẹ nhàng dưới sự hướng dẫn của bác sĩ và chuyên viên vật lý trị liệu, như nâng chân thẳng, gập và duỗi gối trong phạm vi phù hợp. Song song với đó, người bệnh cũng cần tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ.

Tập gập, duỗi chân sau phẫu thuật chấn thương ACL để cải thiện khả năng vận động
Lúc này, khả năng vận động và sức chân dần được cải thiện. Khi đau và sưng giảm, người bệnh có thể giảm dần việc dùng nạng và tập chịu lực theo hướng dẫn. Mục tiêu là duỗi thẳng gối hoàn toàn và gập ít nhất khoảng 90 độ, để việc đi lại và sinh hoạt thuận lợi hơn. Các bài tập tăng cường cơ đùi, cơ gân kheo và tập đi đúng tư thế giúp phục hồi sức mạnh, hạn chế thói quen vận động sai.

Tăng cường cơ chân với các bài tập kháng lực nhẹ
Người bệnh tập trung cải thiện sức mạnh cơ và kiểm soát khớp gối. Khi đã có thể đi lại mà không cần nạng, các bài tập kháng lực với tạ nhẹ hoặc dây đàn hồi được tăng dần để củng cố các nhóm cơ quanh gối.
Các bài tập chịu lực một chân, giữ thăng bằng và ngồi xổm nhẹ giúp cải thiện sự ổn định, phối hợp động tác. Người bệnh vẫn cần tiếp tục vật lý trị liệu để đảm bảo tập đúng kỹ thuật và theo dõi tiến độ hồi phục.

Người bệnh tập bơi để cải thiện thể lực sau phẫu thuật tái tạo ACL
Người bệnh tăng dần cường độ tập luyện để chuẩn bị cho các hoạt động đòi hỏi nhiều sức lực hơn, kết hợp với những hoạt động cải thiện thể lực không tạo nhiều áp lực lên khớp gối như bơi hoặc đạp xe.
Khi vận động tốt hơn, có thể tập thêm các động tác gần với hoạt động thường ngày, như chạy thẳng, đổi hướng có kiểm soát để chuẩn bị trở lại vận động cường độ cao.

Bác sĩ đánh giá độ phục hồi sau quá trình điều trị sau phẫu thuật
Giai đoạn cuối hướng đến khôi phục chức năng khớp gối và chuẩn bị trở lại các hoạt động cường độ cao. Bác sĩ sẽ đánh giá sức mạnh, độ linh hoạt và ổn định của đầu gối của người bệnh đã đủ điều kiện trở lại các hoạt động thường ngày ở mức cao hơn hay chưa.
Sau phục hồi, người bệnh nên duy trì các bài tập tăng cường cơ và ổn định khớp để hạn chế nguy cơ tái chấn thương và duy trì khả năng vận động.

Rèn luyện, duy trì cơ chân để giảm nguy cơ chấn thương
Không thể phòng ngừa hoàn toàn mọi chấn thương ACL, nhưng tập luyện đúng cách và duy trì sức mạnh cơ bắp có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ tổn thương đầu gối:
Tại MSC Clinic, người bệnh được thăm khám và đánh giá toàn diện để xác định vị trí, mức độ tổn thương và tình trạng mất ổn định của dây chằng ở các khớp. Dựa trên kết quả đánh giá và nhu cầu của từng bệnh nhân, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, ưu tiên các phương pháp không phẫu thuật khi có thể, kết hợp giữa y học tái tạo và phục hồi chức năng.

Tiêm PRP nhằm hỗ trợ đẩy nhanh quá trình làm lành tổn thương dây chằng
Một số phương pháp đang được áp dụng tại MSC Clinic gồm:
Các phương pháp này được kết hợp với chương trình phục hồi chức năng nhằm mang lại hiệu quả tối ưu, hỗ trợ cải thiện chức năng và ổn định của khớp.

ThS.BS Nguyễn Trần Trung trực tiếp thăm khám cho người bệnh
Phòng khám quy tụ đội ngũ bác sĩ, chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực cơ xương khớp và chấn thương thể thao.
Và đội ngũ điều dưỡng, kỹ thuật viên được đào tạo bài bản, phối hợp theo dõi và hỗ trợ người bệnh trong suốt quá trình thăm khám và điều trị.

Thực hiện siêu âm để kiểm tra các tổn thương ở dây chằng, gân và cơ của khớp gối của bệnh nhân
Với hệ thống trang thiết bị hiện đại cùng quy trình chăm sóc và theo dõi toàn diện, MSC Clinic hướng đến mục tiêu ưu tiên điều trị bảo tồn đúng điểm và mang lại hiệu quả bền vững, nhằm giúp người bệnh hạn chế được tối đa việc phải can thiệp đến phẫu thuật.
Chấn thương ACL là một tổn thương nghiêm trọng. Việc chủ quan, bỏ qua các triệu chứng sau chấn thương hoặc điều trị không đúng cách có thể khiến tình trạng tổn thương kéo dài, làm giảm khả năng vận động và dẫn đến teo cơ, đặc biệt là teo cơ đùi. Vì vậy, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở đầu gối sau chấn thương, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ thăm khám và thực hiện các kiểm tra cần thiết. Liên hệ MSC Clinic để được bác sĩ kiểm tra, đánh giá tình trạng và tư vấn phương án điều trị phù hợp.
PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC
Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và cung cấp thông tin. Đây không phải là tư vấn y tế chuyên nghiệp và không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý áp dụng phương pháp điều trị khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
Chia sẻ:
Chi tiết dịch vụ
