4 cách trị bệnh tiểu đường giai đoạn đầu, kiểm soát hiệu quả

Cách trị bệnh tiểu đường giai đoạn đầu tập trung vào kiểm soát đường huyết và điều chỉnh những yếu tố có thể tác động đến quá trình tiến triển của bệnh. Người bệnh có thể bắt đầu từ dinh dưỡng phù hợp, vận động thể lực đều đặn, kiểm soát cân nặng và thay đổi lối sống. Theo chuyên gia, tiểu đường giai đoạn đầu có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện và can thiệp sớm, giúp duy trì đường huyết trong mục tiêu, hạn chế nguy cơ biến chứng và hỗ trợ sức khỏe lâu dài. Người có đường huyết bất thường, thừa cân, ít vận động, tiền sử gia đình mắc tiểu đường hoặc đã thay đổi lối sống nhưng đường huyết vẫn cao nên đi khám để được đánh giá và hướng dẫn phù hợp, thay vì tự điều trị hoặc ngừng thuốc. Bài viết này của MSC Clinic sẽ cung cấp góc nhìn chuyên sâu từ y khoa về cách trị bệnh tiểu đường giai đoạn đầu, giúp bạn bảo vệ sức khỏe và phòng ngừa tối đa các biến chứng nguy hiểm.

Bệnh đái tháo đường ngày càng có xu hướng gia tăng

1. Tiểu đường giai đoạn đầu là gì?

1.1. Tiểu đường giai đoạn đầu

Cụm từ “tiểu đường giai đoạn đầu” thường được dùng để chỉ hai tình trạng khác nhau: tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường tuýp 2 mới phát hiện. Việc phân biệt hai tình trạng này dựa hoàn toàn vào kết quả xét nghiệm đường huyết.

Ở giai đoạn tiền đái tháo đường, nồng độ glucose trong máu đã cao hơn mức bình thường nhưng chưa chạm ngưỡng bệnh lý. Khi chỉ số đường huyết đạt hoặc vượt ngưỡng chẩn đoán, người bệnh xác định mắc đái tháo đường tuýp 2 và cần có phác đồ theo dõi, điều trị phù hợp. Về mặt sinh lý bệnh, cả hai tình trạng trên đều bắt nguồn từ hiện tượng kháng insulin (tế bào giảm khả năng đáp ứng với insulin), kết hợp với sự suy giảm dần chức năng tiết insulin của tế bào beta tuyến tụy.

Tế bào giảm khả năng đáp ứng với insulin là nguyên nhân gây ra đái tháo đường

1.2. Chỉ số xét nghiệm chẩn đoán tiểu đường giai đoạn đầu

Theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), các xét nghiệm thường được sử dụng để đánh giá tiền đái tháo đường và đái tháo đường gồm:

Thước đo các mức chỉ số HbA1c

1.3. Dấu hiệu nhận biết sớm tiểu đường giai đoạn đầu

Tiền đái tháo đường thường không gây ra triệu chứng rõ ràng, vì vậy nhiều người chỉ phát hiện tình trạng này khi thực hiện xét nghiệm đường huyết định kỳ.

Khi đường huyết tăng cao hơn, một số người có thể xuất hiện một vài triệu chứng tiểu đường trong giai đoạn đầu:

• Khát nước nhiều và đi tiểu nhiều: Khi glucose trong máu tăng vượt quá khả năng tái hấp thu của thận, glucose có thể xuất hiện trong nước tiểu và kéo theo nước, gây tăng lượng nước tiểu và cảm giác khát.
• Mệt mỏi: Đường huyết tăng cao có thể ảnh hưởng đến khả năng sử dụng glucose của cơ thể, từ đó góp phần gây cảm giác mệt mỏi.
• Đói nhanh hoặc tăng cảm giác đói: Có thể xuất hiện ở một số người nhưng không phải triệu chứng đặc hiệu để nhận biết tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường.
• Gai đen: Các vùng da sẫm màu, dày, thường gặp ở cổ, nách hoặc các nếp gấp. Đây là dấu hiệu tiểu đường trên da có thể gợi ý tình trạng kháng insulin.

Vùng da sẫm màu ở sau cổ thường gặp ở người bị kháng insulin

2. Tiểu đường giai đoạn đầu có chữa khỏi được không?

Liệu các cách trị bệnh tiểu đường giai đoạn đầu có thể giúp chữa khỏi bệnh không là câu hỏi được nhiều người quan tâm. Tuy nhiên, bệnh tiểu đường giai đoạn đầu không thể chữa khỏi hoàn toàn.

Với tiền đái tháo đường, việc can thiệp sớm bằng thay đổi lối sống và điều trị phù hợp có thể giúp cải thiện đường huyết, thậm chí đưa đường huyết về mức bình thường ở một số trường hợp, đồng thời làm giảm đáng kể nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường tuýp 2.

Nếu đã được chẩn đoán đái tháo đường tuýp 2, một số người có thể đạt thuyên giảm đái tháo đường. Tuy nhiên, thuyên giảm không đồng nghĩa với khỏi bệnh hoàn toàn, bởi đường huyết vẫn có thể tăng trở lại. Vì vậy, người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh và theo dõi đường huyết định kỳ. Khả năng đạt thuyên giảm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời gian mắc bệnh, mức độ kiểm soát đường huyết, cân nặng và phương pháp điều trị. Nhìn chung, phát hiện và can thiệp sớm có lợi cho việc kiểm soát bệnh lâu dài.

Người bệnh không nên tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc hạ đường huyết khi nhận thấy chỉ số đường huyết đã cải thiện. Việc giảm liều hoặc ngừng thuốc cần được thực hiện theo chỉ định và dưới sự theo dõi của bác sĩ.

>> Giải đáp thắc mắc: Tiểu đường type 1 và 2 khác gì nhau?

Cách trị bệnh tiểu đường giai đoạn đầu hiệu quả: thay đổi lối sống và điều trị phù hợp

3. Khi nào bạn cần đi khám bác sĩ?

Không nên chờ đến khi các triệu chứng trở nên rõ rệt mới kiểm tra đường huyết. Bạn nên chủ động tầm soát đái tháo đường nếu thuộc nhóm có nguy cơ, đồng thời đi khám sớm nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ tăng đường huyết.

3.1. Nhóm đối tượng có nguy cơ cao

Theo tiêu chuẩn Chăm sóc Bệnh đái tháo đường (Standards of Care in Diabetes) của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA),  bạn nên trao đổi với bác sĩ về việc tầm soát đường huyết nếu thuộc một hoặc nhiều nhóm sau:

• Người từ 35 tuổi trở lên.
• Người thừa cân hoặc béo phì: ở người châu Á, BMI từ 23 kg/m² trở lên được xem là ngưỡng tăng nguy cơ; đặc biệt cần tầm soát khi có thêm các yếu tố nguy cơ khác. Vòng eo từ 90 cm ở nam hoặc 80 cm ở nữ cũng có thể gợi ý tăng nguy cơ chuyển hóa.
• Người có người thân thế hệ thứ nhất (bố, mẹ, anh chị em ruột) mắc đái tháo đường.
• Phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ hoặc từng sinh con có cân nặng từ 4 kg trở lên.
• Người có tiền sử tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS).
• Người ít vận động hoặc có các tình trạng liên quan đến kháng insulin cũng có thể cần được tầm soát.

Ngoài các nhóm trên, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm dựa trên các yếu tố nguy cơ và tình trạng sức khỏe của từng người.

Người thừa cân, béo phì có nguy cơ cao mắc đái tháo đường

3.2. Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ tăng đường huyết

Một số triệu chứng thường được nhắc đến với cụm từ “4 nhiều” gồm:

• Uống nhiều: thường xuyên khát nước, cảm giác khát tăng lên.
• Tiểu nhiều: đi tiểu thường xuyên hơn, có thể đặc biệt rõ vào ban đêm.
• Ăn nhiều: tăng cảm giác đói hoặc nhanh đói hơn, mặc dù đây không phải triệu chứng đặc hiệu.
• Gầy nhiều: sụt cân không chủ ý, không rõ nguyên nhân.

Nếu xuất hiện tình trạng khát nhiều, tiểu nhiều kèm sụt cân không chủ ý, mệt mỏi hoặc các triệu chứng tiến triển nhanh, bạn nên đi khám sớm để được kiểm tra đường huyết và đánh giá nguyên nhân.

Lưu ý rằng nhiều người bị tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường tuýp 2 giai đoạn sớm không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, xét nghiệm đường huyết định kỳ có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt ở những người có yếu tố nguy cơ.

Các triệu chứng điển hình của tăng đường huyết

4. Cách trị bệnh tiểu đường giai đoạn đầu

Việc kiểm soát đường huyết ở giai đoạn sớm nên tập trung vào dinh dưỡng phù hợp – vận động thể lực – kiểm soát cân nặng và lối sống lành mạnh, kết hợp điều trị y khoa khi có chỉ định.

Lưu ý: “Tiểu đường giai đoạn đầu” không phải là một chẩn đoán y khoa chính thức. Nếu người bệnh đang ở giai đoạn tiền đái tháo đường, mục tiêu là giảm nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường tuýp 2. Nếu đã được chẩn đoán đái tháo đường tuýp 2, kế hoạch điều trị cần được cá nhân hóa bởi bác sĩ.

4.1. Dinh dưỡng phù hợp

Chế độ ăn là một phần quan trọng trong kiểm soát đường huyết. Không có một thực đơn duy nhất phù hợp với tất cả mọi người, chế độ ăn nên được điều chỉnh theo nhu cầu năng lượng, tình trạng sức khỏe, thuốc đang sử dụng và thói quen ăn uống. Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ và ít đường bổ sung: rau xanh, trái cây nguyên quả với khẩu phần phù hợp, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm ít qua chế biến.

Có thể áp dụng nguyên tắc chia đĩa ăn:

• 1/2 đĩa: Rau không chứa nhiều tinh bột như rau cải, bông cải xanh, xà lách, dưa chuột, ớt chuông.
• 1/4 đĩa: Thực phẩm giàu protein như cá, thịt gia cầm bỏ da, trứng, đậu phụ và các loại đậu; ưu tiên nguồn protein ít chất béo bão hòa.
• 1/4 đĩa: Nhóm thực phẩm giàu carbohydrate như ngũ cốc nguyên hạt, khoai, yến mạch hoặc các loại thực phẩm chứa tinh bột phù hợp với tổng lượng carbohydrate của bữa ăn.

Ăn uống phù hợp rất quan trọng trong các cách trị bệnh tiểu đường giai đoạn đầu

Hạn chế:

• Nước ngọt có đường, trà sữa, bánh kẹo và các món tráng miệng nhiều đường.
• Thực phẩm siêu chế biến và các món chiên rán thường xuyên.
• Thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa.

>> Xem thêm: Người tiểu đường kiêng ăn gì?

4.2. Vận động thể lực

Hoạt động thể chất thường xuyên giúp cơ thể sử dụng glucose hiệu quả hơn và cải thiện độ nhạy insulin.

• Luyện tập ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần, chẳng hạn đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi; có thể chia thành nhiều buổi trong tuần.
• Kết hợp các bài tập tăng cường cơ bắp ít nhất 2 buổi mỗi tuần, tùy theo thể trạng và khả năng vận động.
• Hạn chế ngồi lâu. Sau những khoảng thời gian ngồi kéo dài, nên đứng dậy, đi lại hoặc vận động nhẹ.

Người mới bắt đầu nên tăng cường độ và thời lượng tập từ từ. Nếu có bệnh lý tim mạch, cơ xương khớp hoặc vấn đề sức khỏe khác, nên trao đổi với bác sĩ trước khi xây dựng chương trình tập luyện.

Vận động thể lực phù hợp hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin

4.3. Kiểm soát cân nặng và thay đổi lối sống

Đối với người thừa cân hoặc béo phì mắc tiền đái tháo đường, duy trì cân nặng phù hợp hỗ trợ cải thiện chỉ số đường huyết và giảm nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường tuýp 2. Bên cạnh việc ăn uống khoa học và duy trì vận động, bạn nên kết hợp các thói quen lối sống sau:

• Chăm sóc giấc ngủ: Ngủ đủ giấc và duy trì giờ giấc sinh hoạt đều đặn. Việc thiếu ngủ kéo dài có thể làm suy giảm độ nhạy insulin và rối loạn chuyển hóa glucose.
• Kiểm soát căng thẳng: Giải tỏa tâm lý bằng các liệu pháp phù hợp như hít thở sâu, thiền, yoga hoặc dành thời gian thư giãn nhẹ nhàng.
• Nói không với thuốc lá: Loại bỏ hoàn toàn thuốc lá để bảo vệ hệ tim mạch và quá trình chuyển hóa của cơ thể.
• Hạn chế tối đa rượu bia: Nếu uống, cần tuân thủ đúng mức khuyến nghị và đặc biệt chú ý đến nguy cơ hạ đường huyết đột ngột cũng như các tương tác bất lợi với thuốc đang điều trị.

Hạn chế rượu bia là cách trị bệnh tiểu đường giai đoạn đầu quan trọng nếu bạn thường xuyên sử dụng

4.4. Can thiệp y khoa khi có chỉ định

• Cá nhân hóa phác đồ điều trị: Không phải tất cả người bệnh tiền đái tháo đường hay đái tháo đường tuýp 2 giai đoạn sớm đều cần dùng thuốc ngay. Bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện dựa trên chỉ số đường huyết, mức độ nguy cơ tiến triển, cân nặng và các bệnh lý đi kèm để đưa ra giải pháp phù hợp nhất cho từng cá nhân.
• Sử dụng thuốc đúng mục đích và có kiểm soát: Với trường hợp tiền đái tháo đường có nguy cơ tiến triển cao, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định Metformin kết hợp đồng thời với việc điều chỉnh lối sống. Việc dùng thuốc bắt buộc phải có sự hướng dẫn và theo dõi sát sao từ chuyên gia y tế.
• Tuân thủ phác đồ, không tự ý thay đổi: Khi đường huyết trở về mức an toàn, đó là dấu hiệu phác đồ đang phát huy tác dụng, tuyệt đối không tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc. Không thay thế phác đồ y khoa bằng thuốc nam, thuốc gia truyền hay thực phẩm bổ sung không rõ nguồn gốc.
• Hướng tới mục tiêu kiểm soát bền vững: Mục tiêu cốt lõi của điều trị giai đoạn sớm là kiểm soát đường huyết ổn định lâu dài và ngăn ngừa biến chứng.

Chỉ sử dụng thuốc khi có chỉ định từ bác sĩ

5. Khám và điều trị tiểu đường tại MSC Clinic

Đội ngũ chuyên gia hàng đầu về nội tiết và chuyển hóa:

MSC Clinic quy tụ các chuyên gia, bác sĩ đầu ngành giàu kinh nghiệm. Tiêu biểu như GS.TS.BS Thái Hồng Quang – Nguyên Giám đốc Bệnh viện Quân y 103, Nguyên Chủ tịch Hội Nội tiết – Đái tháo đường Việt Nam, người có hơn 40 năm kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý chuyển hóa. Với sự dẫn dắt của đội ngũ bác sĩ nội khoa giàu kinh nghiệm và tận tâm, MSC Clinic cam kết mang đến phác đồ điều trị tiểu đường tối ưu và hiệu quả nhất cho bệnh nhân.

GS.TS.BS Thái Hồng Quang chia sẻ về việc tiêm insulin sai cách dẫn tới các biến chứng

Ứng dụng y học tái tạo – phác đồ cá nhân hóa:

Quy trình chăm sóc tại MSC Clinic không chỉ dừng lại ở việc điều trị, mà còn bao gồm cả việc hướng dẫn bệnh nhân cách tự chăm sóc, theo dõi đường huyết tại nhà và xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp. Mỗi bệnh nhân được lên phác đồ điều trị riêng biệt tùy theo tình trạng bệnh và thể trạng.

MSC Clinic tiên phong trong việc ứng dụng y học tái tạo, y học phục hồi kết hợp với y học hiện đại. Mô hình tầm soát chuyên sâu giúp đánh giá chính xác mức độ kháng insulin, chức năng tế bào beta tụy và tình trạng vi mạch máu ngay ở giai đoạn sớm nhất.

Khi được kết hợp với chế độ ăn uống, vận động khoa học, phương pháp mang lại hiệu quả toàn diện: kiểm soát đường huyết tối ưu, ngăn ngừa biến chứng và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

Bệnh nhân được điều trị theo phác đồ cá thể hóa

Dịch vụ tận tâm, trải nghiệm riêng tư:

Không gian thăm khám sang trọng, riêng tư, không phải xếp hàng chờ đợi lâu. Đội ngũ bác sĩ và chuyên viên luôn đồng hành 1:1, theo dõi sát sao chỉ số đường huyết của khách hàng trong suốt quá trình liệu trình.

Cách trị bệnh tiểu đường giai đoạn đầu hiệu quả bắt đầu từ việc phát hiện sớm và kiểm soát đường huyết đúng cách, giúp giảm nguy cơ tiến triển bệnh và biến chứng lâu dài. Nếu có triệu chứng nghi ngờ hoặc thuộc nhóm nguy cơ, bạn nên thăm khám và xét nghiệm để được bác sĩ đánh giá, tư vấn điều trị phù hợp.