Bong gân cổ chân xử lý thế nào? 4 dấu hiệu nhận biết

Bong gân cổ chân xảy ra khi dây chằng bị kéo giãn hoặc rách do cổ chân bị lật sai tư thế, dẫn đến đau, sưng và khó đi lại ngay sau chấn thương. Để nhận biết tình trạng này, người bệnh thường có các biểu hiện như đau nhói tại chỗ, sưng nhanh, bầm tím và cảm giác mất vững ở cổ chân. Khi phát hiện các dấu hiệu trên, việc xử trí kịp thời và đúng cách là rất quan trọng, bao gồm áp dụng phương pháp RICE, sử dụng thuốc giảm đau khi cần và thực hiện phục hồi chức năng đúng theo từng giai đoạn. Ở bài viết này, MSC Clinic sẽ giúp người bệnh nhận biết 4 dấu hiệu dễ gặp và hướng dẫn cách xử lý đúng cách, an toàn nhé!

Bong gân cổ chân là một chấn thương rất dễ gặp phải trong sinh hoạt thường ngày

1. Bong gân cổ chân là gì?

Bong gân cổ chân là tình trạng các dây chằng xung quanh khớp cổ chân bị kéo căng quá mức do chấn thương, dẫn đến rách một phần hoặc rách hoàn toàn dây chằng. Chấn thương này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, thường gặp khi cổ chân bị xoay vặn đột ngột, trẹo chân hoặc tiếp đất sai tư thế.

Mức độ tổn thương dây chằng có thể dao động từ nhẹ đến nặng, tùy thuộc vào tác nhân gây chấn thương và lực tác động lên khớp cổ chân. Ở mức độ nhẹ, chỉ có tình trạng giãn dây chằng cổ chân; trong khi các trường hợp nặng hơn có thể gây đứt dây chằng cổ chân, làm mất vững khớp cổ chân.

Sưng, đau, tím là các dấu hiệu cảnh báo bong gân ở cổ chân

Trên thực tế, nhiều người thường chủ quan khi bị bong gân cổ chân, cho rằng đây chỉ là chấn thương nhẹ nên không thăm khám hoặc điều trị đúng cách. Việc xử trí muộn hoặc không phù hợp có thể khiến tình trạng kéo dài, dễ tái phát và gây ra những hậu quả lâu dài cho khớp cổ chân, ảnh hưởng đến khả năng vận động và sinh hoạt hằng ngày.

2. Phân độ bong gân cổ chân

Bong gân cổ chân được phân loại dựa trên mức độ tổn thương của dây chằng quanh khớp cổ chân, từ đó giúp bác sĩ đánh giá tình trạng chấn thương và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Cụ thể gồm 3 mức độ sau:

• Độ 1 (nhẹ): Dây chằng cổ chân bị tổn thương nhẹ, chủ yếu ảnh hưởng đến các sợi xơ ở mức độ vi thể. Người bệnh thường có sưng nhẹ quanh vùng mắt cá chân, đau ít và vẫn có thể đi lại, dù cảm giác khó chịu khi vận động.
• Độ 2 (trung bình): Xảy ra tình trạng đứt một phần dây chằng cổ chân, khiến khớp cổ chân bị sưng nề ở mức độ vừa, đau rõ hơn và có thể xuất hiện cảm giác khớp lỏng lẻo khi kiểm tra hoặc vận động.
• Độ 3 (nặng): Dây chằng cổ chân bị đứt hoàn toàn, thường kèm theo sưng nề và bầm tím lan tỏa toàn bộ khớp cổ chân. Khi thăm khám, bác sĩ sẽ ghi nhận tình trạng mất vững khớp cổ chân rõ rệt, người bệnh hầu như không thể chịu lực hoặc đi lại bình thường.

Bong gân cổ chân được phân làm 3 cấp độ, tăng dần từ độ 1 đến độ 3

3. Dấu hiệu bong gân cổ chân

Bong gân cổ chân thường xảy ra khi khớp cổ chân chịu tác động đột ngột với lực lớn hơn mức bình thường như kéo, gấp hoặc xoắn mạnh. Khi đó, các dây chằng xung quanh khớp cổ chân bị kéo giãn hoặc rách, dẫn đến nhiều biểu hiện đặc trưng như:

• Nghe thấy tiếng “rắc” tại cổ chân ngay thời điểm chấn thương, tương tự như tiếng bẻ khớp ngón tay.
• Cổ chân sưng và bầm tím, mức độ sưng nề và bầm tụ có thể thay đổi tùy theo mức độ bong gân, từ nhẹ đến nặng.
• Hạn chế vận động khớp cổ chân, người bệnh khó gập, xoay hoặc chịu lực lên cổ chân; trong nhiều trường hợp gần như không thể đi lại bình thường.
• Đau âm ỉ kéo dài nhiều ngày, cảm giác đau tăng lên khi di chuyển hoặc vận động. Với các trường hợp bong gân nặng, cơn đau có thể dữ dội, gây khó chịu rõ rệt trong sinh hoạt hằng ngày.

Gân bị rách có thể gây ra tiếng rắc tại thời điểm chấn thương

Những dấu hiệu trên có thể xuất hiện ngay sau chấn thương hoặc rõ ràng hơn sau vài giờ. Việc nhận biết sớm các biểu hiện bong gân cổ chân giúp người bệnh chủ động xử trí và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng về sau.

4. Bong gân cổ chân có nguy hiểm không?

Bong gân cổ chân không phải lúc nào cũng nguy hiểm, đặc biệt với các trường hợp nhẹ và được xử trí đúng cách ngay từ đầu. Tuy nhiên, nếu không điều trị đúng cách, chủ quan trong chăm sóc hoặc vận động quá sớm sau chấn thương, bong gân cổ chân có thể để lại nhiều di chứng nghiêm trọng, nhất là ở những người bị bong gân tái phát nhiều lần. Các biến chứng có thể gặp bao gồm:

• Đau cổ chân dai dẳng, kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng, ảnh hưởng đến sinh hoạt và vận động.
• Mất ổn định khớp cổ chân, khiến cổ chân dễ trẹo lại khi đi lại, chạy nhảy hoặc chơi thể thao.
• Viêm khớp cổ chân và thoái hóa khớp cổ chân hình thành do tổn thương dây chằng kéo dài và khớp không được phục hồi đúng cách.

Vì vậy, bong gân cổ chân cần được đánh giá và điều trị sớm, kết hợp nghỉ ngơi và phục hồi chức năng phù hợp để tránh các biến chứng lâu dài cũng như bảo vệ chức năng vận động của khớp cổ chân.

Bong gân cổ chân có thể sẽ tiến triển thành viêm gân và gây mất vững khi di chuyển

5. Sơ cứu và điều trị bong gân cổ chân

Bong gân cổ chân là chấn thương rất dễ gặp trong sinh hoạt và vận động hằng ngày, vì vậy việc nắm rõ cách sơ cứu và điều trị đúng cách sẽ giúp hạn chế tổn thương nặng hơn và rút ngắn thời gian hồi phục.

Phương pháp R.I.C.E là bước sơ cứu cơ bản và hiệu quả trong những ngày đầu sau chấn thương:

• R – Rest (Nghỉ ngơi): Tránh dồn trọng lượng hoặc gây thêm áp lực lên cổ chân bị bong gân để hạn chế tổn thương lan rộng.
• I – Ice (Chườm đá): Chườm đá lên vùng cổ chân bị sưng giúp giảm viêm và giảm đau. Mỗi lần chườm 15-20 phút, nghỉ khoảng 1 giờ rồi có thể chườm lại.
• C – Compression (Băng ép): Sử dụng băng thun quấn quanh cổ chân để giảm sưng và hỗ trợ khớp. Lưu ý không quấn quá chặt để tránh cản trở lưu thông máu.
• E – Elevation (Nâng cao chân): Khi nghỉ ngơi, nên kê chân cao hơn tim để giảm lượng máu dồn về vùng tổn thương, giúp giảm sưng nề.

Chườm lạnh là phương pháp giúp giảm đau bong gân cổ chân hiệu quả

Dùng thuốc giảm đau

Một số thuốc giảm đau không kê đơn như Ibuprofen hoặc Paracetamol là một trong những cách chữa bong gân cổ chân thường được sử dụng, giúp giảm đau, giảm sưng và kháng viêm nhanh chóng.

Người bệnh cần tuân thủ liều lượng theo khuyến cáo, tránh lạm dụng thuốc. Trường hợp có tiền sử dị ứng, bệnh lý nền hoặc đang sử dụng thuốc khác, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Áp dụng các bài tập phục hồi chức năng

Các bài tập phục hồi chức năng chỉ nên áp dụng khi tình trạng sưng và đau đã giảm, giúp khôi phục sức mạnh và sự ổn định của cổ chân.

• Bài tập tăng cường sức mạnh cơ quanh cổ chân: Khi cổ chân đã bớt đau, người bệnh có thể tập nhón chân hoặc nâng gót. Đứng thẳng trên mặt phẳng, nhón gót lên và giữ 1-2 giây, sau đó hạ xuống từ từ. Thực hiện 10-15 lần mỗi lần tập.
• Bài tập thăng bằng: Đứng một chân trên mặt phẳng hoặc sử dụng bóng thăng bằng để cải thiện khả năng giữ thăng bằng và hạn chế tái phát chấn thương. Có thể vịn tay hoặc ghế hỗ trợ nếu cần, giữ tư thế 10-15 giây, sau đó đổi chân.
• Bài tập kéo giãn cơ cổ chân: Dùng dây chun hoặc khăn quấn quanh bàn chân, nhẹ nhàng kéo để tạo lực giãn. Giữ tư thế 15-30 giây, thả lỏng và lặp lại 5-10 lần mỗi lần tập.

Các bài tập nhón gót giúp cải thiện sức mạnh cơ quan cổ chân

Sử dụng dụng cụ hỗ trợ

Trong giai đoạn đầu phục hồi, người bệnh có thể sử dụng nạng, băng thun hoặc giày đế mềm chuyên dụng để giảm áp lực lên cổ chân và bảo vệ khớp. Các dụng cụ hỗ trợ này giúp ổn định cổ chân, hạn chế di chuyển quá mức và giảm nguy cơ bong gân tái phát.

6. Khám và điều trị bong gân cổ chân tại MSC Clinic

Bong gân cổ chân nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách thường có tiên lượng tốt, khả năng phục hồi cao. Tuy nhiên, trong những trường hợp tổn thương dây chằng kéo dài, điều trị không đúng cách hoặc tái chấn thương nhiều lần, bong gân cổ chân có thể tiến triển thành viêm gân cổ chân, gây đau dai dẳng và hạn chế khả năng vận động.

Tại MSC Clinic, người bệnh bong gân cổ chân được thăm khám kỹ lưỡng và xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa, dựa trên mức độ tổn thương dây chằng, tình trạng viêm gân và nhu cầu vận động của từng người bệnh.

Với các trường hợp bong gân cổ chân mức độ nhẹ đến trung bình, chưa xuất hiện biến chứng, người bệnh được ưu tiên điều trị bảo tồn, bao gồm:

• Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng chuyên biệt cho cổ chân, giúp giảm đau, giảm sưng và cải thiện tầm vận động khớp cổ chân.
• Các bài tập tăng cường sức mạnh cơ quanh cổ chân và cải thiện độ vững khớp, góp phần hạn chế nguy cơ bong gân tái phát trong sinh hoạt và vận động.

Runner Hùng Hải trong buổi tập chức năng cải thiện biên độ vận động cổ chân sau chân thương tại giải chạy

Khi bong gân cổ chân tiến triển thành viêm gân, đau kéo dài hoặc tổn thương mô mềm, các phương pháp y học tái tạo hiện đại có thể được chỉ định, bao gồm:

• Tiêm PRP (Huyết tương giàu tiểu cầu): Sử dụng các yếu tố tăng trưởng chiết tách từ chính máu của người bệnh, giúp kích thích tái tạo mô gân và dây chằng, giảm viêm và thúc đẩy quá trình hồi phục. Phương pháp này phù hợp với tổn thương gân mức độ nhẹ đến trung bình, viêm gân sau bong gân cổ chân hoặc đau dai dẳng kéo dài.
• Huyết tương tăng trưởng nội sinh: Cung cấp nồng độ cao các yếu tố tái tạo sinh học, hỗ trợ phục hồi mô tổn thương nhanh hơn và duy trì hiệu quả lâu dài, đặc biệt phù hợp với người lớn tuổi hoặc người có khả năng hồi phục mô kém.

Điều trị tổn thương viêm gân cổ chân bằng PRP tại MSC Clinic

Việc kết hợp điều trị y học tái tạo và phục hồi chức năng bài bản giúp cải thiện chức năng vận động cổ chân, giảm nguy cơ mất vững khớp và hạn chế các biến chứng lâu dài.

Đặc biệt, tại MSC Clinic có đội ngũ chuyên gia đầu ngành cơ xương khớp trực tiếp thăm khám và theo sát liệu trình. Đứng đầu là BSCKII Trần Trọng Thắng với hơn 30 năm kinh nghiệm, trực tiếp điều trị cho hàng nghìn bệnh nhân. Cùng với đó là đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm như ThS.BS Nguyễn Trần Trung – Phó trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện E cùng các bác sĩ, ê-kíp chăm sóc khách hàng sẵn sàng đồng hành 24/7 cùng người bệnh trong và sau quá trình điều trị.

Bong gân cổ chân sẽ không gây hậu quả nghiêm trọng nếu được xử trí và điều trị đúng cách ngay từ đầu. Việc tuân thủ các lưu ý trong quá trình chăm sóc, phục hồi và tái khám giúp cổ chân hồi phục vững chắc và hạn chế tối đa nguy cơ tái phát. Chủ động điều trị đúng cách chính là chìa khóa bảo vệ sức khỏe khớp cổ chân lâu dài.

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn
• MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN