Suy giảm chức năng gan: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách cải thiện hiệu quả

Suy giảm chức năng gan là tình trạng gan bị tổn thương và không còn thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ vốn có. Điều đáng lưu ý là các dấu hiệu này ban đầu thường không rõ ràng. Một số người chỉ phát hiện bất thường khi khám sức khỏe định kỳ hoặc làm xét nghiệm máu. Vậy suy giảm chức năng gan có nguy hiểm không, nhận biết bằng cách nào và cần làm gì để bảo vệ gan? Bài viết dưới đây của MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này.

Suy giảm chức năng gan xảy ra khi lá gan bị tổn thương, dẫn đến không thể duy trì các hoạt động bình thường

1. Suy giảm chức năng gan là gì?

Gan là cơ quan đảm nhiệm nhiều chức năng thiết yếu như chuyển hóa carbohydrate, chất béo và protein; tổng hợp albumin và các yếu tố đông máu; sản xuất mật; dự trữ vitamin, khoáng chất và xử lý nhiều loại thuốc, độc chất.

Suy giảm chức năng gan là cách gọi chung cho tình trạng khả năng thực hiện một hoặc nhiều chức năng của gan bị ảnh hưởng do tổn thương tế bào gan, rối loạn đường mật hoặc các bệnh lý liên quan. Mức độ suy giảm có thể khác nhau, từ mức độ nhẹ đến bệnh gan mạn tính tiến triển hoặc suy gan nghiêm trọng.

2. Dấu hiệu suy giảm chức năng gan thường gặp

Các dấu hiệu suy giảm chức năng gan ở giai đoạn đầu thường mơ hồ, dễ nhầm với triệu chứng thông thường:

• Mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn, đầy bụng, khó tiêu, nhất là sau bữa ăn nhiều dầu mỡ.
• Đau tức hoặc nặng ở vùng hạ sườn phải.
• Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu.
• Ngứa da kéo dài không rõ nguyên nhân.

Chức năng gan bất thường có thể gây ngứa da kéo dài, nhất là trong các bệnh lý gây ứ mật

Khi bệnh tiến triển, các dấu hiệu thường sẽ rõ ràng hơn như:

• Vàng da, vàng mắt do bilirubin tích tụ.
• Dễ bầm tím, chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam do giảm yếu tố đông máu.
• Bụng chướng do cổ trướng, phù hai chân.
• Lòng bàn tay đỏ, xuất hiện các nốt giãn mạch hình mạng nhện trên da.
• Lú lẫn, ngủ gà, rối loạn giấc ngủ (dấu hiệu của bệnh não gan).

>> Tìm hiểu thêm: Suy gan: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

3. Nguyên nhân khiến chức năng gan suy giảm

Có nhiều nguyên nhân gây ra suy giảm chức năng gan, từ nhiễm virus, rối loạn chuyển hóa đến thói quen sinh hoạt và tác dụng phụ của thuốc.

3.1. Viêm gan virus

Các virus viêm gan A, B, C, D và E đều có thể gây tổn thương gan, nhưng mức độ và diễn biến bệnh khác nhau. Trong đó, viêm gan B (HBV) và viêm gan C (HCV) có thể gây viêm gan mạn tính, dẫn đến xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan nếu không được phát hiện, quản lý kịp thời. Viêm gan D (HDV) chỉ xảy ra ở người nhiễm virus viêm gan B và có thể khiến tổn thương gan tiến triển nặng hơn. Trong khi đó, viêm gan A và E thường gây bệnh cấp tính, nhưng một số trường hợp có thể diễn biến nghiêm trọng, gây suy gan cấp.

Viêm gan virus gây tổn thương tế bào gan, ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các chức năng chuyển hóa, thải độc, sản xuất mật và tổng hợp các chất của gan

3.2. Gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa

Tình trạng này thường gặp ở người thừa cân, béo phì, mắc đái tháo đường type 2 hoặc rối loạn mỡ máu. Khi mỡ tích tụ quá nhiều trong gan, một số trường hợp có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, lâu dài dẫn đến xơ gan.

3.3. Lạm dụng rượu bia

Rượu bia được chuyển hóa chủ yếu tại gan, tạo ra các chất gây tổn thương tế bào gan, đồng thời có thể gây tích tụ mỡ và viêm gan. Nếu sử dụng kéo dài, đặc biệt với lượng lớn, tổn thương có thể tiến triển thành xơ gan và làm suy giảm chức năng gan.

3.4. Thuốc và thực phẩm chức năng

Một số loại thuốc (đặc biệt là paracetamol), thực phẩm chức năng hoặc thảo dược có thể gây tổn thương gan, nhất là khi dùng sai liều, sản phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc phối hợp nhiều loại với nhau. Vì vậy, không nên tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

3.5. Bệnh lý tự miễn, di truyền và đường mật

Một số bệnh như viêm gan tự miễn, bệnh Wilson hoặc tình trạng ứ sắt do di truyền có thể gây tổn thương gan. Ngoài ra, tắc nghẽn đường mật hoặc các bệnh lý ảnh hưởng đến tuần hoàn máu qua gan cũng có thể làm chức năng gan suy giảm.

Triệu chứng vàng da có thể xuất hiện trong bệnh lý gan do gan giảm bài tiết bilirubin

4. Suy giảm chức năng gan có nguy hiểm không?

Nhiều người thắc mắc liệu suy giảm chức năng gan có nguy hiểm đến tính mạng hay không. Câu trả lời là có, đặc biệt nếu bệnh lý diễn tiến thầm lặng mà không có sự kiểm soát từ bác sĩ chuyên khoa.

Các biến chứng nặng nề khi chức năng gan bị suy giảm bao gồm:

• Xơ gan: Các tế bào gan bị tổn thương mạn tính sẽ bị thay thế bằng các mô sẹo không có chức năng, làm gián đoạn dòng máu qua gan và làm suy giảm toàn bộ hoạt động chuyển hóa.
• Tăng áp lực tĩnh mạch cửa: Gây trướng bụng (cổ trướng), xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản.
• Bệnh não gan: Độc tố ammonia (NH3) không được gan chuyển hóa thành urea sẽ tích tụ trong máu và ảnh hưởng đến não, gây lú lẫn, rối loạn giấc ngủ, ngủ gà, hôn mê và có thể dẫn đến tử vong.
• Ung thư gan: Xơ gan và viêm gan mạn tính là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến sự biến đổi ác tính của tế bào gan.
• Xuất huyết nặng: Rối loạn đông máu hoặc vỡ giãn tĩnh mạch thực quản gây xuất huyết tiêu hóa nguy hiểm.
• Nhiễm khuẩn huyết: Nhiễm trùng nặng có thể dẫn đến suy đa cơ quan.
• Hội chứng gan thận: Suy giảm chức năng thận nghiêm trọng do bệnh gan tiến triển.

Nếu không được phát hiện và quản lý kịp thời, tổn thương gan mạn tính gây suy giảm chức năng gan có thể tiến triển thành xơ gan, làm tăng nguy cơ ung thư gan

5. Khi nào suy giảm chức năng gan cần đi khám hoặc cấp cứu ngay?

Người bệnh có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh lý gan nên chủ động đi khám, đặc biệt khi xuất hiện một trong các biểu hiện sau:

• Lú lẫn, mất định hướng, ngủ li bì bất thường hoặc khó đánh thức.
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.
• Vàng da tăng nhanh kèm tình trạng toàn thân xấu đi.
• Bụng to nhanh, đau bụng hoặc sốt, đặc biệt ở người có bệnh gan mạn tính.
• Nghi ngờ uống quá liều thuốc hoặc ngộ độc chất có khả năng gây tổn thương gan, kể cả khi chưa có triệu chứng.

Bệnh nhân không nên tự dùng thuốc hoặc chờ các triệu chứng tự hết. Việc đánh giá và điều trị sớm có thể giúp cải thiện tiên lượng của người bệnh.

Người bệnh nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín để khám và điều trị suy giảm chức năng gan

>> Tìm hiểu thêm: Suy gan cấp: Nguyên nhân, dấu hiệu cần cấp cứu và hướng điều trị

6. Chẩn đoán suy giảm chức năng gan

Để xác định tình trạng này, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám, khai thác tiền sử bệnh và chỉ định các xét nghiệm cần thiết nhằm tìm nguyên nhân, đánh giá mức độ tổn thương gan.

6.1. Xét nghiệm máu

Các chỉ số thường được kiểm tra gồm:

• ALT, AST: Đánh giá dấu hiệu tổn thương tế bào gan.
• GGT, ALP: Đánh giá tình trạng ứ mật hoặc các bệnh đường mật khác.
• Bilirubin: Giúp phát hiện tình trạng rối loạn chuyển hóa, đào thải bilirubin.
• Albumin, PT/INR: Hỗ trợ đánh giá khả năng tổng hợp protein và các yếu tố đông máu của gan.
• Tiểu cầu: Giảm trong trường hợp xơ gan, tăng áp lực tĩnh mạch cửa.
• Xét nghiệm viêm gan virus: Giúp xác định người bệnh có đang nhiễm virus viêm gan B, C… hay không.

Xét nghiệm máu là một trong những phương pháp quan trọng giúp đánh giá tình trạng tổn thương và chức năng hoạt động của gan

6.2. Chẩn đoán hình ảnh

• Siêu âm gan: Giúp phát hiện gan nhiễm mỡ, bất thường cấu trúc gan, đường mật hoặc dịch ổ bụng.
• Đo độ đàn hồi gan: Đánh giá mức độ nhiễm mỡ và xơ hóa gan không xâm lấn.
• CT hoặc MRI: Chỉ định khi cần xác định rõ tổn thương hoặc mức độ xơ hóa.

6.3. Sinh thiết gan khi cần thiết

Trong một số trường hợp chưa xác định rõ nguyên nhân hoặc mức độ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết gan để phân tích mẫu mô.

7. Cách điều trị và cải thiện suy giảm chức năng gan

Điều trị suy giảm chức năng gan phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương và tình trạng sức khỏe của từng người. Mục tiêu là kiểm soát bệnh, hạn chế tổn thương tiến triển và hỗ trợ gan phục hồi.

7.1. Điều trị theo nguyên nhân

Bác sĩ sẽ căn cứ vào kết quả thăm khám để lựa chọn phương pháp phù hợp:

• Viêm gan virus: Sử dụng thuốc kháng virus khi có chỉ định của bác sĩ.
• Gan nhiễm mỡ: Kiểm soát cân nặng, đường huyết, mỡ máu và tăng cường vận động khoa học.
• Tổn thương gan do rượu bia: Ngừng sử dụng rượu bia và điều trị các biến chứng nếu có.
• Tổn thương gan do thuốc: Bệnh nhân cần được rà soát, điều chỉnh thuốc gây hại theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bệnh nhân cần ngưng hoàn toàn rượu bia trong quá trình điều trị bệnh lý gan

7.2. Điều chỉnh chế độ ăn uống

Người bệnh nên ăn đa dạng, cân đối dinh dưỡng, tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu protein phù hợp; hạn chế đồ ăn nhiều đường, chất béo bão hòa và tránh rượu bia. Không tự ý sử dụng thuốc bổ gan, thảo dược hoặc thực phẩm chức năng khi chưa được bác sĩ chuyên khoa tư vấn.

7.3. Duy trì lối sống lành mạnh

Duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc và hạn chế tiếp xúc với hóa chất độc hại giúp giảm các yếu tố nguy cơ gây tổn thương gan. Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng hướng dẫn, không tự ý ngưng thuốc đang điều trị.

7.4. Theo dõi chức năng gan định kỳ

Người bệnh nên tái khám và thực hiện các xét nghiệm như AST, ALT, bilirubin, albumin hoặc các kiểm tra khác theo chỉ định của bác sĩ để đánh giá tình trạng gan và theo dõi hiệu quả điều trị.

Lưu ý: Nếu xuất hiện vàng da tăng nhanh, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc lú lẫn, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được xử trí kịp thời.

Thăm khám gan định kỳ giúp theo dõi diễn biến bệnh và hạn chế nguy cơ biến chứng

8. Suy giảm chức năng gan nên ăn gì và kiêng gì?

Dưới đây là những gợi ý về thực phẩm nên bổ sung và những loại thực phẩm cần hạn chế để hỗ trợ chức năng gan và duy trì sức khỏe gan.

Gợi ý những thực phẩm không nên ăn khi bị bệnh lý về gan

Vì tình trạng tổn thương gan và nhu cầu dinh dưỡng ở mỗi người khác nhau, chế độ ăn cần được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng tư vấn, cá nhân hóa để phù hợp với mức độ bệnh và hỗ trợ kiểm soát bệnh hiệu quả.

9. Cách phòng ngừa suy giảm chức năng gan

Dưới đây là các khuyến cáo giúp bạn giảm nguy cơ suy giảm chức năng gan:

• Tiêm vaccine phòng viêm gan B, viêm gan A là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh. Đối với viêm gan C, hiện chưa có vaccine phòng HCV; người có yếu tố nguy cơ nên xét nghiệm sàng lọc để phòng bệnh và ngăn ngừa lây nhiễm. 
• Quan hệ tình dục an toàn; không dùng chung các vật dụng có thể dính máu như kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng, bấm móng tay.
• Hạn chế uống rượu bia vì cồn có thể gây tổn thương tế bào gan.
• Duy trì cân nặng hợp lý, vận động đều đặn, kiểm soát đường huyết và mỡ máu.
• Dùng thuốc đúng chỉ định; không tự ý dùng thuốc, thực phẩm chức năng kéo dài.
• Khám sức khỏe và xét nghiệm men gan định kỳ (6-12 tháng/lần với nhóm nguy cơ).
• Ăn chín uống sôi, giữ vệ sinh an toàn thực phẩm.

Những biện pháp trên không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc bệnh gan, nhưng có thể góp phần giảm khả năng tổn thương và hỗ trợ phát hiện bệnh sớm.

Tiêm vaccine là biện pháp hiệu quả giúp phòng ngừa một số bệnh viêm gan do virus

10. Khám và điều trị bệnh lý gan tại MSC Clinic

Suy giảm chức năng gan có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân và tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Vì vậy, việc thăm khám sớm, xác định nguyên nhân và đánh giá mức độ tổn thương gan có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng hướng điều trị phù hợp, đồng thời hạn chế nguy cơ biến chứng. Tại MSC Clinic, người bệnh được đánh giá chức năng gan, xác định các yếu tố nguy cơ và tư vấn hướng quản lý phù hợp nhằm hỗ trợ kiểm soát bệnh lý gan lâu dài.

Người bệnh đến khám tại MSC Clinic – 204 Nguyễn Tuân, Thanh Xuân, Hà Nội

Trực tiếp thăm khám và tư vấn là PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh – Nguyên Chủ nhiệm Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y, với hơn 35 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực bệnh lý truyền nhiễm, gan và chuyển hóa. Bác sĩ sẽ đánh giá tiền sử bệnh, triệu chứng, các yếu tố nguy cơ và kết quả xét nghiệm để đưa ra hướng xử trí phù hợp với tình trạng của từng người bệnh.

PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh chia sẻ những dấu hiệu cảnh báo gan đang gặp vấn đề

Trong quá trình thăm khám, người bệnh có thể được chỉ định các xét nghiệm máu, siêu âm gan và đo độ đàn hồi gan khi cần thiết nhằm đánh giá chức năng gan, mức độ tổn thương và nguy cơ xơ hóa. Dựa trên kết quả, bác sĩ xây dựng kế hoạch xử trí phù hợp, tập trung kiểm soát nguyên nhân gây bệnh, quản lý các yếu tố nguy cơ và theo dõi diễn biến sức khỏe theo từng giai đoạn.

Siêu âm gan giúp đánh giá cấu trúc, kích thước gan và phát hiện một số bất thường về gan

Tại MSC Clinic, y học tái tạo là một hướng tiếp cận đang được nghiên cứu về tiềm năng hỗ trợ phục hồi mô gan, điều hòa phản ứng viêm và cải thiện chức năng gan. Việc cân nhắc các liệu pháp này cần dựa trên tình trạng cụ thể của người bệnh, đánh giá chuyên môn và bằng chứng khoa học hiện có.

Bên cạnh điều trị chuyên khoa, người bệnh được tư vấn về dinh dưỡng, vận động, hạn chế rượu bia và kiểm soát các yếu tố chuyển hóa ảnh hưởng đến gan. Việc tái khám định kỳ cũng giúp theo dõi diễn biến bệnh, phát hiện sớm biến chứng và điều chỉnh phác đồ khi cần thiết.

Với định hướng chăm sóc toàn diện và cá nhân hóa, MSC Clinic chú trọng kết hợp phát hiện sớm, điều trị theo nguyên nhân và theo dõi lâu dài, giúp người bệnh chủ động kiểm soát bệnh lý gan và bảo vệ sức khỏe.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về suy giảm chức năng gan và cách chăm sóc, bảo vệ sức khỏe gan. Nếu có dấu hiệu bất thường, hãy chủ động thăm khám tại MSC Clinic để được bác sĩ đánh giá tình trạng gan, tư vấn hướng điều trị phù hợp và theo dõi sức khỏe kịp thời.