Điều trị đứt dây chằng chân: Phục hồi nhanh, tránh tái phát

Tưởng tượng bạn phải từ bỏ môn thể thao yêu thích, khớp chân yếu và dễ đau khi hoạt động mạnh chỉ vì một chấn thương không được điều trị đúng cách: đứt dây chằng chân. Đây không phải là viễn cảnh xa vời, nó là hệ quả của việc chủ quan khi gặp chấn thương. Hiểu sớm – chữa đúng – phục hồi toàn diện là con đường duy nhất để tránh hối tiếc về sau.

Đứt dây chằng ở chân gây đau đớn dữ dội cho người bệnh

1. Đứt dây chằng chân là tình trạng gì?

Dây chằng là dải mô liên kết, có nhiệm vụ kết nối các khớp xương, đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định khớp và kiểm soát chuyển động. Đứt dây chằng chân là tình trạng đứt rách một hoặc nhiều dây chằng ở các khớp của chi dưới, bao gồm khớp đầu gối, cổ chân và bàn chân. 

Dây chằng đầu gối

• Dây chằng chéo trước (ACL): Nối xương đùi và xương chày, kiểm soát xoay và trượt ra trước của xương chày. Dễ bị đứt khi xoay người đột ngột hoặc tiếp đất sai tư thế (như trong đá bóng, nhảy cao).
• Dây chằng chéo sau (PCL): Nằm phía sau khớp gối, giữ xương chày không trượt ra sau. Thường tổn thương khi đầu gối bị va đập mạnh từ trước ra sau.
• Dây chằng bên trong (MCL): Chạy dọc mặt trong khớp gối, giữ ổn định khi có lực tác động từ ngoài vào. Hay bị tổn thương do va chạm bên ngoài gối.
• Dây chằng bên ngoài (LCL): Nằm ở mặt ngoài đầu gối, ổn định khớp khi chịu lực từ trong ra. Khi gối bị gập lệch ra ngoài sẽ dễ bị tổn thương.

Cấu tạo dây chằng đầu gối

Dây chằng cổ chân

• Dây chằng delta: Dây chằng chắc và khỏe phía trong cổ chân, khi cổ chân bị xoay ra ngoài quá mức sẽ dẫn tới tổn thương dây chằng.
• Dây chằng sên-mác trước và sau: Các thành phần của dây chằng bên ngoài, bị giãn hoặc rách khi lật cổ chân vào trong.
• Dây chằng gót-mác: Thành phần của dây chằng bên ngoài, thường bị tổn thương khi vặn cổ chân đột ngột, đặc biệt khi tiếp đất sai tư thế.

»» Chuyên gia mách bạn: Đứt dây chằng cổ chân và phương pháp điều trị hiệu quả

Cấu tạo dây chằng khớp cổ chân

Dây chằng bàn chân

• Dây chằng lòng bàn chân: Giữ cho vòm bàn chân ổn định, khi chạy nhảy nhiều, đứng lâu hoặc mang giày không phù hợp sẽ dễ bị chấn thương.
• Dây chằng giữa các xương bàn: Kết nối các xương bàn với nhau, có thể bị giãn hoặc rách khi bàn chân bị xoắn vặn hoặc chịu lực đè nén mạnh đột ngột.

2. Dấu hiệu thường gặp của bệnh lý

Tình trạng đứt dây chằng ở chân thường không khó nhận biết nếu người bệnh chú ý đến các dấu hiệu xuất hiện ngay sau chấn thương. Tùy thuộc vào vị trí tổn thương (khớp gối, cổ chân, bàn chân…), các triệu chứng có thể bao gồm:

• Đau dữ dội tại vị trí bị chấn thương, đặc biệt khi cố gắng cử động hoặc chịu lực lên chân.
• Khớp bị sưng nhanh, có thể kèm theo bầm tím hoặc nóng đỏ tại vùng tổn thương.
• Khó đứng vững, đi lại tập tễnh hoặc không thể chịu lực, chân yếu rõ rệt.
• Cảm giác lỏng lẻo khớp, dễ bị trượt, “gập” hoặc mất ổn định khi di chuyển.
• Một số trường hợp có thể nghe thấy tiếng “rắc” ngay tại thời điểm xảy ra chấn thương.
• Giảm biên độ vận động hoặc mất kiểm soát một phần cử động tại khớp bị ảnh hưởng.

3. Nguyên nhân phổ biến gây đứt dây chằng ở chân

• Chấn thương thể thao: Thường gặp trong các môn thể thao yêu cầu chuyển hướng đột ngột, bật nhảy, dừng nhanh hoặc tiếp đất sai cách như bóng đá, bóng rổ, cầu lông, tennis…
• Chấn thương do tai nạn giao thông: Va đập trực tiếp vào chân, cổ chân hoặc bàn chân có thể gây tổn thương dây chằng nghiêm trọng.
• Tai nạn lao động hoặc sinh hoạt: Té ngã, trượt chân, va chạm mạnh vào các khớp chi dưới khi đang leo cầu thang, mang vác vật nặng, hay làm việc trên cao.
• Thoái hóa và lão hóa khớp: Ở người lớn tuổi, dây chằng trở nên yếu và mất độ đàn hồi, dễ bị rách hoặc đứt ngay cả với va chạm nhẹ.
• Luyện tập sai kỹ thuật hoặc quá sức: Tập luyện không đúng tư thế, không khởi động kỹ hoặc gắng sức quá mức cũng có thể gây tổn thương dây chằng, nhất là vùng cổ chân.

»» Đọc thêm: Giãn dây chằng đầu gối nên làm gì?

Chấn thương đứt dây chằng không chỉ khiến người bệnh phải tạm ngừng vận động mà còn dễ để lại biến chứng lâu dài nếu không điều trị dứt điểm

4. Phương pháp điều trị tình trạng đứt dây chằng chân

4.1. Điều trị bảo tồn (không phẫu thuật)

Khác với dây chằng chéo trước (ACL) ở đầu gối vốn khó có khả năng tự tái tạo nếu bị đứt hoàn toàn, một số dây chằng ở cổ chân như dây chằng sên-mác trước, dây chằng gót-mác, hoặc dây chằng bàn chân có thể tự lành nếu tổn thương ở mức độ nhẹ đến trung bình (độ 1, độ 2). Điều trị bảo tồn được xem là lựa chọn đầu tiên trong hầu hết các trường hợp đứt dây chằng cổ chân, đặc biệt khi không kèm theo gãy xương hoặc mất ổn định khớp nghiêm trọng. Phương pháp này thường mang lại kết quả tốt nếu được thực hiện đúng cách và người bệnh tuân thủ đầy đủ hướng dẫn. 

Phác đồ điều trị bảo tồn thường bao gồm:

Nghỉ ngơi và bất động tạm thời: Hạn chế chịu lực giúp giảm áp lực lên dây chằng tổn thương, tạo điều kiện cho quá trình lành thương ban đầu, có thể sử dụng nạng nếu cần thiết. 

RICE (Rest – Ice – Compression – Elevation): Đây là nguyên tắc sơ cứu cơ bản nhưng rất hiệu quả trong 48-72 giờ đầu sau chấn thương:

• Rest (Nghỉ ngơi): Giúp dây chằng tổn thương có thời gian hồi phục.
• Ice (Chườm lạnh): Chườm đá 15-20 phút mỗi lần, cách 2-3 giờ/lần, giúp giảm sưng nề, đau nhức và co thắt mạch máu nhỏ.
• Compression (Băng ép): Dùng băng thun quấn nhẹ để hạn chế sưng nề lan rộng, tuy nhiên không nên quấn quá chặt gây cản trở tuần hoàn.
• Elevation (Kê cao chân): Giữ chân cao hơn mức tim (ví dụ kê gối khi nằm) để tăng dẫn lưu tĩnh mạch, hạn chế phù nề và tụ máu.

Vật lý trị liệu: Bắt đầu sớm với các bài tập nhẹ nhàng giúp duy trì biên độ vận động, sau đó tăng dần cường độ để phục hồi sức mạnh cơ và khả năng thăng bằng cho cổ chân. Đây là bước quan trọng nhằm tránh các biến chứng như cứng khớp, yếu cơ hoặc tái chấn thương.

Bất động bằng nẹp hoặc bó bột: Trong trường hợp đứt dây chằng nhưng không cần phẫu thuật, chân có thể cần được bất động hoàn toàn bằng nẹp cứng hoặc bó bột trong khoảng 10 ngày, sau đó chuyển sang dùng nẹp bán cứng trong giai đoạn phục hồi vận động.

Việc cố định khớp bằng bó bột giúp hạn chế hoàn toàn chuyển động tại khớp, tránh làm dây chằng bị kéo căng hoặc lệch vị trí đang lành

Tiêm nội khớp: Với các trường hợp đứt có viêm kéo dài, đau nhiều hoặc tiến độ hồi phục chậm, bác sĩ có thể chỉ định tiêm nội khớp nhằm kiểm soát viêm, giảm đau và thúc đẩy tái tạo dây chằng.

• HA (Hyaluronic Acid): Bôi trơn khớp, giảm ma sát, cải thiện vận động.
• PRP (Huyết tương giàu tiểu cầu): Tái tạo mô tổn thương, đẩy nhanh hồi phục, an toàn và ít tác dụng phụ.
• Corticoid: Giúp giảm viêm và đau nhanh chóng, nhưng chỉ nên sử dụng hạn chế và theo đúng hướng dẫn của bác sĩ để tránh tác dụng phụ.

4.2. Phương pháp phẫu thuật

Phẫu thuật thường được chỉ định khi dây chằng đứt hoàn toàn (độ 3) gây mất vững khớp, kèm theo tổn thương như gãy xương hoặc rách sụn chêm, điều trị bảo tồn không hiệu quả, hoặc với người trẻ, vận động viên cần vận động nhiều. Với dây chằng chéo trước (ACL) ở đầu gối, do lưu lượng máu kém, đứt hoàn toàn khó tự lành và cần phẫu thuật tái tạo để phục hồi chức năng và ngăn ngừa biến chứng.

Phẫu thuật nội soi

Phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng là phương pháp hiện đại và được ứng dụng phổ biến nhất hiện nay. Kỹ thuật này cho phép bác sĩ thay thế phần dây chằng bị tổn thương bằng một mảnh gân khỏe, được lấy từ chính cơ thể người bệnh (thường là gân bánh chè, gân cơ đùi sau hoặc gân cơ mác dài).

Nhờ ứng dụng kỹ thuật nội soi xâm lấn tối thiểu, người bệnh sẽ cảm thấy ít đau hơn so với các phương pháp mổ hở truyền thống, đồng thời hạn chế sẹo, giảm nguy cơ nhiễm trùng và rút ngắn thời gian nằm viện. Dây chằng sau khi được tái tạo sẽ dần tích hợp với xương và phục hồi chức năng tốt nếu người bệnh tuân thủ đúng phác đồ điều trị và phục hồi chức năng.

»» MSC Clinic giải đáp: Đứt dây chằng chéo trước có cần mổ không?

Tỷ lệ thành công của mổ nội soi dây chằng rất cao nếu kết hợp với chương trình tập phục hồi đúng lộ trình

Phương pháp mổ hở

Mổ hở là phương pháp phẫu thuật truyền thống, khi đó bác sĩ thực hiện vết mổ lớn để sửa chữa dây chằng bị đứt. Phương pháp mổ hở gây đau nhiều hơn cho người bệnh do vết mổ lớn và can thiệp sâu vào mô, thời gian hồi phục lâu hơn. Sau mổ, người bệnh cần nghỉ ngơi nhiều và có nguy cơ dễ bị nhiễm trùng nếu không được chăm sóc đúng cách.

5. Điều trị bảo tồn và phục hồi chức năng sau phẫu thuật đứt dây chằng chân tại MSC Clinic

Sau phẫu thuật đứt dây chằng, người bệnh thường cần 6-9 tháng để hồi phục hoàn toàn, với phục hồi chức năng theo từng giai đoạn từ giảm sưng đau đến tăng cường sức mạnh. Với tổn thương nhẹ hoặc điều trị không phẫu thuật, thời gian hồi phục thường ngắn hơn, khoảng 2-3 tháng nếu tuân thủ đúng hướng dẫn và chương trình phục hồi.

Tại MSC Clinic, người bệnh sẽ được điều trị bảo tồn & phục hồi chức năng dưới sự hướng dẫn sát sao của BSCKII Trần Trọng Thắng, 30 năm kinh nghiệm điều trị bệnh lý về cơ xương khớp và phục hồi chức năng, cùng đội ngũ kỹ thuật viên dày dặn kinh nghiệm. Các bài tập được thiết kế theo từng giai đoạn phục hồi, giúp khớp lấy lại biên độ vận động tự nhiên, ngăn ngừa biến chứng như cứng khớp, dính khớp, đồng thời giảm nguy cơ tái chấn thương.

Các bài tập phục hồi chức năng bắt đầu nhẹ nhàng, tăng dần độ khó khi bệnh nhân có thể chịu đựng, giúp bảo vệ khớp và giảm nguy cơ tái chấn thương

Bên cạnh tập luyện, liệu pháp tiêm nội khớp là phương pháp cực kỳ hiệu quả cho người bệnh điều trị bảo tồn khi đứt dây chằng cổ chân, hoặc muốn đẩy nhanh quá trình hồi phục sau phẫu thuật. Tại MSC Clinic, ba phương pháp y học tái tạo đang được ứng dụng gồm:

• Tiêm PRP (huyết tương giàu tiểu cầu): Lấy từ máu tự thân, nhờ quá trình ly tâm trong điều kiện vô khuẩn, vô trùng loại bỏ hồng cầu, bạch cầu tạo ra sản phẩm cuối cùng có hàm lượng tiểu cầu cao gấp 5-10 lần thông thường. Quá trình tiêm PRP không cần gây mê hay phẫu thuật, diễn ra nhanh gọn trong khoảng 15-30 phút. MSC Clinic sử dụng công nghệ Gel an toàn, lấy lượng máu ít hơn, mang lại sản lượng tiểu cầu cao hơn, thành phần chế phẩm tối ưu hơn, giúp giảm đau nhức khi tiêm và tăng hiệu quả chữa lành tổn thương vượt trội.

Tại MSC Clinic, bác sĩ chuyên khoa có chứng chỉ tiêm nội khớp với hơn 30 năm kinh nghiệm sẽ trực tiếp thực hiện tiêm PRP cho người bệnh

• Tiêm huyết tương tăng trưởng nội sinh: Là thành quả nghiên cứu độc quyền của MSC Clinic, liệu pháp này khắc phục hoàn toàn nhược điểm lớn nhất của PRP là suy giảm hiệu quả ở người cao tuổi do các nguyên nhân khách quan như chất lượng máu không đạt yêu cầu, số lượng yếu tố tăng trưởng và yếu tố nội sinh thấp. Nhờ sở hữu hơn 30 loại yếu tố tăng trưởng vượt trội hơn hẳn so với PRP, với kích thước rất nhỏ, huyết tương tăng trưởng nội sinh dễ dàng len lỏi qua các mô, tế bào và đẩy mạnh tác động tới cơ xương khớp, hỗ trợ làm lành nhanh vết thương, giúp người bệnh sớm trở lại với cuộc sống bình thường.

»» Lắng nghe: Hành trình phục hồi xương khớp của khách hàng tại MSC Clinic

Tiêm huyết tương tăng trưởng nội sinh kết hợp siêu âm khớp giúp bác sĩ định vị chính xác vị trí tổn thương

• M-MSC Therapy – Liệu pháp độc quyền tại MSC Clinic: Đây là phương pháp tiên tiến đặc biệt phù hợp với những bệnh nhân muốn rút ngắn thời gian hồi phục và quay lại vận động sớm. Khi tiêm vào vùng tổn thương, liệu pháp này có khả năng.
• Biệt hóa thành tế bào mô liên kết, hỗ trợ quá trình tái tạo dây chằng mới bền chắc và linh hoạt.
• Kích thích hình thành mạch máu mới, giúp nuôi dưỡng vùng tổn thương và thúc đẩy quá trình phục hồi nhanh chóng.
• Giảm phản ứng viêm, hạn chế hình thành mô xơ, tránh hiện tượng dính khớp sau phẫu thuật.
• Tái cấu trúc bao hoạt dịch và mô sụn quanh khớp, phục hồi toàn diện chức năng vận động và tính ổn định cho khớp gối.

“Cách đây 9 năm do chấn thương đá bóng nên mình bị đứt dây chằng chéo trước và được phẫu thuật. Sau phẫu thuật 1 năm mình mới đi lại được bình thường nhưng vẫn thấy đau, lỏng khớp và có tiếng lục cục khi co duỗi khớp gối. Thật may mắn khi nghe một người chị chia sẻ về phương pháp điều trị của MSC, mình đã đến khám và sau 3 đợt, 3 tuần phục hồi chức năng. Kết quả thực sự bất ngờ khi dây chằng 9 năm rồi chưa biệt hóa hết thì nay đã có mạch máu mới nuôi dưỡng, hết đau và hết lục cục ở khớp gối, chân mình được trở lại đúng độ tuổi 30.”

Xem toàn bộ chia sẻ của anh Quân điều trị sau phẫu thuật tại đây

“Mình rất đam mê bóng đá, sau một lần bị ngã thì chân mình rất đau, lỏng khớp. Mình được bệnh viện chẩn đoán là đứt gần hoàn toàn dây chằng chéo trước, dập sụn chêm và có chỉ định mổ. Mình chưa muốn đi mổ nên có tìm hiểu MSC Clinic. Mình điều trị 3 đợt và phục hồi chức năng, hiện tại mình không còn đau nữa, hết lỏng khớp, đi lại vững hơn và tự tin quay lại sân bóng.” – Chia sẻ của kiến trúc sư Nguyễn Tiến Chung.

BSCKII Trần Trọng Thắng kiểm tra và tư vấn giải pháp điều trị phù hợp với tình trạng chấn thương của anh Chung

6. Chế độ ăn uống lý tưởng sau phẫu thuật đứt dây chằng chân

Dưới đây là các nhóm thực phẩm nên ưu tiên để hỗ trợ quá trình lành vết thương và tăng cường sức khỏe sau phẫu thuật:

• Thực phẩm giàu protein: Thịt gia cầm, cá, trứng, sữa và các loại đậu cung cấp nguyên liệu tái tạo cơ bắp và mô tổn thương.
• Thực phẩm chứa omega-3: Cá hồi, cá thu, hạt chia giúp giảm viêm, hỗ trợ quá trình lành vết thương.
• Collagen và vitamin C: Nước hầm xương, chân giò, cam, kiwi, ổi thúc đẩy hình thành mô liên kết và làm lành vết mổ nhanh chóng.
• Rau củ và trái cây tươi: Các loại rau lá xanh, bông cải, dâu tây tăng cường hệ miễn dịch, ngăn ngừa nhiễm trùng.
• Canxi và vitamin D: Sữa, phô mai, cá mòi giúp xương khớp chắc khỏe, cải thiện khả năng vận động.

Lưu ý: Hạn chế thực phẩm chiên rán, đồ ăn chế biến sẵn, và đường tinh luyện vì chúng có thể gây viêm, làm chậm quá trình hồi phục.

»» Xem thêm: Bị giãn dây chằng đầu gối nên ăn gì và kiêng gì?

Hãy duy trì chế độ ăn cân bằng, uống đủ nước và tham khảo ý kiến bác sĩ để tối ưu hóa quá trình phục hồi

Đứt dây chằng chân là một chấn thương nghiêm trọng nhưng có thể điều trị hiệu quả nếu được chẩn đoán sớm và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp. Với sự tiến bộ của y học hiện đại, hầu hết bệnh nhân bị đứt dây chằng ở chân đều có thể trở lại cuộc sống bình thường và thậm chí tiếp tục tham gia các hoạt động thể thao. Trường hợp bạn nghi ngờ bị chấn thương này hoặc đang trải qua quá trình phục hồi sau chấn thương, hãy liên hệ với MSC Clinic để được tư vấn và điều trị tốt nhất. Sức khỏe của bạn là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi!

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: MSC International Clinic Vietnam | Hanoi
• MSC Quảng Ninh: Phòng khám MSC Quảng Ninh | Ha Long