Phương pháp điều trị chấn thương cột sống đúng và hiệu quả

Cột sống đóng vai trò trụ cột nâng đỡ toàn bộ cơ thể và một chấn thương dù nhỏ cũng có thể làm thay đổi hoàn toàn chất lượng cuộc sống. Tổn thương cột sống không chỉ gây đau mà còn có nguy cơ khiến người bệnh mất khả năng vận động nếu không điều trị đúng cách. MSC Clinic sẽ giúp bạn tìm hiểu phương pháp điều trị chấn thương cột sống hiệu quả, giúp bệnh nhân sớm trở lại nhịp sống bình thường.

1. Các loại chấn thương cột sống

Chấn thương cột sống có thể được phân loại dựa trên vị trí, mức độ tổn thương và ảnh hưởng đến tủy sống. Dưới đây là một số dạng chấn thương cột sống phổ biến:

1.1. Phân loại theo vị trí tổn thương

• Chấn thương cột sống cổ: Xảy ra tại đốt sống cổ C1 – C7.
• Chấn thương cột sống ngực: Xảy ra ở đốt sống thắt lưng T1 – T12.
• Chấn thương cột sống thắt lưng: Xảy ra ở đốt sống thắt lưng L1 – L5.
• Chấn thương cột sống cùng: Xảy ra tại đốt sống xương cùng S1 – S5 nằm dưới thắt lưng. ​

Chấn thương cột sống cổ và thắt lưng rất thường gặp 

1.2. Phân loại theo mức độ tổn thương tủy sống

• Chấn thương cột sống có tổn thương tủy: Tổn thương gây ảnh hưởng trực tiếp đến tủy sống, có thể dẫn đến mất cảm giác, mất vận động hoặc chức năng tự chủ của cơ thể.
• Chấn thương cột sống không có tổn thương tủy: Tổn thương chỉ ảnh hưởng đến xương và mô mềm, không gây ảnh hưởng trực tiếp đến tủy sống.

»» Có thể bạn chưa biết: Cách điều trị thoái hóa cột sống cổ và những điều cần biết sớm

Tổn thương tủy sống do chấn thương cột sống có thể gây hạn chế vận động

1.3. Phân loại chấn thương cột sống theo phân độ Frankel

Chấn thương cột sống theo phân độ Frankel dựa trên chức năng tủy sống sau khi kết thúc giai đoạn choáng tủy, bao gồm 5 loại xếp theo mức độ mất cảm giác và vận động ở các đoạn đốt sống S4 – S5 theo thứ tự giảm dần.

1.4. Phân loại chấn thương cột sống theo Denis

Denis chia cột sống thành 3 phần là cột trước (gồm phần trước của thân đốt sống, dây chằng dọc trước và một phần đĩa đệm), cột giữa (gồm phần sau của thân đốt sống, dây chằng dọc sau và phần còn lại của đĩa đệm) và cột sau (gồm cung sau đốt sống, khớp liên mấu, dây chằng vàng, dây chằng trên gai và dây chằng gian gai).

Phân loại chấn thương cột sống theo Denis

Dựa trên tổn thương các cột, Denis chia chấn thương cột sống thành bốn nhóm chính gồm gãy lún (compression) – ảnh hưởng đến thân đốt sống ở cột trước; gãy lún nhiều mảnh (burst fracture) – xảy ra tại cột trước và cột giữa, có nguy cơ gây chèn ép tủy sống; gãy dây đai (seat – belt) – ảnh hưởng đến cột giữa và cột sau, có nguy cơ mất vững cột sống cao; và gãy trật (fracture dislocation) – tổn thương cả 3 cột, có nguy cơ dẫn đến liệt.

2. Nguyên nhân gây chấn thương cột sống

Tác nhân gây chấn thương cột sống rất đa dạng, có thể đến từ:

• Tai nạn giao thông: Chiếm tỷ lệ cao nhất trong số các nguyên nhân gây tổn thương cột sống, đặc biệt là tai nạn xe máy.
• Té ngã: Thường gặp ở người cao tuổi trong sinh hoạt hàng ngày.

»» Đọc thêm: Cảnh báo thoái hóa đốt sống cổ ở người trẻ

Tai nạn lao động là một trong những tác nhân chính gây tổn thương cột sống 

• Chấn thương thể thao: Bóng đá, bóng rổ, đua xe đạp, đua ngựa, xiếc, võ thuật… có nguy cơ gây chấn thương lưng khi chơi thể thao cũng như các tổn thương cột sống khác do va chạm mạnh hoặc thực hiện động tác sai kỹ thuật.
• Tai nạn lao động: Ngã từ trên cao hoặc bị vật nặng rơi trúng trong quá trình làm việc có thể gây lún, xẹp, vỡ đốt sống.
• Bệnh lý xương khớp: Tình trạng loãng xương, viêm khớp, thoái hóa khớp, viêm tủy sống có thể gia tăng nguy cơ gặp chấn thương cột sống ở người cao tuổi.
• Nguyên nhân khác: Va chạm, chịu tác động mạnh do ẩu đả, bạo lực…

3. Triệu chứng của cột sống bị chấn thương

Biểu hiện của tổn thương cột sống sẽ phụ thuộc vào vị trí gặp chấn thương, mức độ tổn hại hoặc có tình trạng chèn ép lên dây thần kinh, tủy sống hay không. Nếu là chấn thương cột sống không có tổn thương tủy, người bệnh thường chỉ cảm thấy đau. Ngược lại, nếu ảnh hưởng đến tủy sống, các triệu chứng sẽ cụ thể hơn:

Cơn đau, tê liệt tại cột sống làm suy giảm khả năng vận động và chất lượng sống của người bệnh

• Với chấn thương cột sống cổ-ngực: Thấy đau, yếu cơ, co cứng, khó chuyển động vùng cổ hoặc tê, liệt vùng thân trên. Đau, tê, châm chích có thể lan xuống vùng vai và cánh tay. Kèm theo cảm giác hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, khó tập trung, khó thở.
• Với chấn thương cột sống thắt lưng-xương cùng: Đau tại vùng lưng dưới, cảm giác hoặc tê liệt ở vùng lưng, hông và chân. Xảy ra sưng và chảy máu tại vị trí chấn thương. Có thể mất kiểm soát ruột và bàng quang.

4. Các phương pháp điều trị chấn thương cột sống thắt lưng

4.1. Xử trí sơ cứu

Ngay sau khi xảy ra chấn thương, người bệnh cần nằm bất động và được cố định cột sống, tránh di chuyển làm di lệch các đốt sống đã tổn thương, gây đứt ngang tủy sống. 

Sơ cứu kịp thời, đúng cách giúp bảo vệ cột sống và hạn chế ảnh hưởng tủy sống

• Nếu nghi ngờ chấn thương cột sống cổ, bệnh nhân cần được đặt nằm nằm thẳng trên nền cứng, không cúi hay xoay vùng cổ. Sử dụng bộ cố định chấn thương đốt sống cổ hoặc chèn 2 bao cát hai bên để cổ không bị xoay.
• Nếu nghi ngờ chấn thương ngực hoặc cột sống lưng, hãy đặt bệnh nhân nằm ngửa trên tấm ván cứng hoặc nằm sấp trên cáng mềm, cố định vào cáng ở đầu, vai và khung chậu.

Sau đó hãy đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán và điều trị chính xác. 

4.2. Điều trị sau chẩn đoán

Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra thần kinh bằng cách yêu cầu người bệnh thực hiện các động tác như uốn cong, mở rộng và xoay các khớp, kết hợp thăm khám về cảm giác để kiểm tra sự linh hoạt của cột sống và tác động lên hệ thần kinh.

Người bệnh sẽ cần thực hiện thêm một số chẩn đoán hình ảnh để xác định chính xác vị trí và mức độ tổn thương như chụp X-quang, chụp CT hoặc chụp cộng hưởng từ MRI.

Chẩn đoán hình ảnh để kiểm tra toàn diện và chính xác tình trạng cột sống 

Từ đây, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị chấn thương cột sống phù hợp.

4.2.1. Theo dõi và dùng thuốc

Trong 8 giờ đầu sau khi xảy ra chấn thương, người bệnh sẽ được cho dùng thuốc để giảm đau hoặc chống phù tủy để hạn chế tủy sống bị tổn thương thêm.

4.2.2. Trị liệu thần kinh cột sống (Chiropractic)

Bác sĩ chuyên khoa sẽ thực hiện kỹ thuật nắn chỉnh nhẹ nhàng để điều chỉnh các đốt sống sai lệch, khôi phục cấu trúc tự nhiên của cột sống và giải phóng các dây thần kinh bị chèn ép. Phương pháp này phù hợp để điều trị chấn thương cột sống thắt lưng, cổ, ngực, xương cùng không gây ra gãy cột sống.

4.2.3. Phẫu thuật

Phẫu thuật được tiến hành nhằm mục tiêu giải áp cho các dây thần kinh, sửa chữa gãy xương hoặc tái thiết lập cấu trúc và sự ổn định của cột sống, áp dụng cho các trường hợp: mất vững cột sống; tủy sống bị chèn ép do máu tụ, mảnh xương hoặc các yếu tố khác; hoặc trường hợp cần loại bỏ dị vật trong cột sống.

4.2.4. Vật lý trị liệu

Phục hồi chức năng bằng vật lý trị liệu là bước cần thiết trong mọi phác đồ điều trị

Vật lý trị liệu cần được áp dụng đồng thời trong các phác đồ điều trị khác để giúp người bệnh tăng cường sức mạnh cơ bắp, ngăn ngừa teo cơ, cải thiện tính linh hoạt và phục hồi khả năng vận động. Tùy thuộc mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ thiết kế các bài tập vật lý trị liệu phù hợp cho mỗi bệnh nhân, quá trình tập luyện sẽ có sự hướng dẫn, hỗ trợ của chuyên gia hoặc kỹ thuật viên nhằm đảm bảo đúng kỹ thuật, tránh xảy ra chấn thương.

4.3. Điều trị chấn thương cột sống tại MSC Clinic

Quy tụ các chuyên gia giàu kinh nghiệm, kết hợp phác đồ y học tái tạo giúp bảo tồn tối đa cấu trúc cơ xương khớp và phục hồi chức năng toàn diện, Phòng khám Đa khoa MSC điều trị hiệu quả cho cả các trường hợp chưa có chỉ định và đã phẫu thuật chấn thương cột sống.

»» Có thể bạn tìm kiếm: MSC Clinic: Phòng khám cơ xương khớp Thanh Xuân chất lượng, uy tín

BSCKII Trần Trọng Thắng khám và tư vấn phác đồ điều trị cho người bệnh

Đội ngũ bác sĩ đầu ngành cơ xương khớp gồm BSCKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn MSC Clinic, Nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội; ThS.BS Nguyễn Trần Trung – Phó Trưởng khoa Cơ xương khớp Bệnh viện E trực tiếp thăm khám và điều trị. BS.CKI Nguyễn Đức Hiếu – Bác sĩ Nội Cơ Xương Khớp từng công tác tại nhiều bệnh viện lớn như Đại học Y, Thanh Oai và PGS.TS.BS Mai Hồng – Nguyên Trưởng khoa Cơ Xương Khớp Bệnh viện Bạch Mai, Phó Chủ tịch Hội Loãng xương Hà Nội.

Với sự hỗ trợ chuyên môn từ đội ngũ cố vấn là các trưởng khoa, phó trưởng khoa từ các bệnh viện trung ương.

Tùy thuộc vào loại chấn thương, quá trình điều trị trước đó và tình trạng sức khỏe thực tế, người bệnh sẽ được chỉ định thực hiện:

Điều trị chấn thương cột sống bằng PRP tại MSC Clinic

• Tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP): Chiết tách từ máu tự thân của bệnh nhân, không gây kích ứng hay đào thải. Yếu tố tăng trưởng giúp giảm viêm và tái tạo mô, cải thiện chức năng cột sống nhanh chóng.
• Liệu pháp M-MSC Therapy: Là sản phẩm độc quyền của MSC Clinic, có hiệu quả làm lành các tổn thương, sai hỏng, tái cấu trúc các vùng mô, sụn, xương giúp phục hồi chức năng và độ ổn định của cột sống.

Người bệnh cũng sẽ được tiến hành phục hồi chức năng với chương trình vật lý trị liệu cá nhân hóa, gồm tập với dụng cụ và tập cùng chuyên gia.

5. Những lưu ý khi điều trị chấn thương cột sống

5.1. Lưu ý trong sinh hoạt

»» Tìm hiểu thêm: Chăm sóc bệnh nhân chấn thương cột sống như thế nào? 

Ngủ đúng tư thế để cột sống ở đúng vị trí và giảm bớt cơn đau nhức

• Hạn chế vận động mạnh: Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về mức độ vận động phù hợp và nên tránh các hoạt động gây áp lực lên cột sống.​
• Tư thế đúng: Duy trì tư thế ngồi và nằm đúng cách để giảm áp lực lên cột sống, sử dụng gối hỗ trợ nếu cần thiết.
• Thực hiện phục hồi chức năng đều đặn: Giúp hạn chế cứng cơ, tăng cường sức mạnh cơ bắp và cải thiện tầm vận động.
• Phòng ngừa biến chứng: Với người bệnh mất khả năng đi lại, cần được thay đổi tư thế thường xuyên và vệ sinh cá nhân kỹ lưỡng để ngăn ngừa biến chứng về hô hấp, loét do tì đè…

5.2. Lưu ý về chế độ dinh dưỡng

Người bệnh nên bổ sung các nhóm thực phẩm tốt cho xương khớp sau:

Bổ sung canxi, vitamin, protein giúp xương mau lành và chắc khỏe 

• Thực phẩm giàu canxi: Tăng cường canxi từ sữa, phô mai, cải xoăn và cá hồi giúp xương chắc khỏe. 
• Thực phẩm giàu vitamin D: Vitamin D hỗ trợ hấp thu canxi, có trong cá béo, lòng đỏ trứng và ánh nắng mặt trời.​
• Thực phẩm giàu protein: Protein cần thiết cho phục hồi mô cơ và xương, có trong thịt nạc, đậu hạt và hải sản.​
• Uống nhiều nước để hoạt động trao đổi chất và bài tiết diễn ra đều đặn.

Đồng thời cần hạn chế các thực phẩm làm tăng tình trạng sưng, viêm như các món có nhiều đường, muối, đồ ăn nhanh, đóng hộp, chế biến sẵn và các chất kích thích.

Điều trị chấn thương cột sống không chỉ là một quá trình hồi phục thể chất mà còn là hành trình lấy lại sự tự do vận động cho người bệnh. Việc phát hiện sớm, can thiệp đúng và kiên trì thực hiện các biện pháp phục hồi chức năng là 3 bước quan trọng để đảm bảo cột sống quay lại hoạt động khỏe mạnh. Liên hệ với MSC Clinic để được thăm khám với chuyên gia và tư vấn phương pháp chăm sóc, bảo vệ xương khớp:

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: MSC International Clinic Vietnam | Hanoi
• MSC Quảng Ninh: Phòng khám MSC Quảng Ninh | Ha Long