Rách gân cơ trên vai: Nguyên nhân, nhận biết & cách điều trị

Rách gân cơ trên vai là tình trạng các gân quanh khớp vai bị rách một phần hoặc hoàn toàn, gây đau nhức, yếu tay, khó nâng cánh tay và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày. Tình trạng này có thể xuất phát từ chấn thương, vận động quá mức, thực hiện lặp đi lặp lại các động tác trên vai, tư thế sinh hoạt không đúng, giảm nguồn cung cấp máu đến gân, gai xương hoặc quá trình thoái hóa tự nhiên theo tuổi tác.

Tùy mức độ tổn thương, người bệnh có thể được điều trị bằng nghỉ ngơi, điều chỉnh hoạt động, dùng thuốc, tiêm Corticoid, tiêm PRP, vật lý trị liệu khớp vai hoặc phẫu thuật khi cần thiết. Trong bài viết này, MSC Clinic sẽ đi sâu vào tìm hiểu về nguyên nhân, triệu chứng đến các phương pháp điều trị tiên tiến hiện nay đối với tình trạng này để giúp bạn sớm lấy lại vận động.

Rách gân cơ trên vai ảnh hưởng lớn tới khả năng vận động

1. Rách gân cơ trên vai là gì?

Rách gân cơ trên vai là tình trạng tổn thương hoặc đứt gân cơ trên gai – thành phần quan trọng nhất trong nhóm 4 cơ chóp xoay giúp ổn định khớp vai và hỗ trợ nâng cánh tay sang ngang. Do nằm trong không gian hẹp giữa chỏm xương cánh tay và mỏm cùng vai, gân này thường xuyên bị cọ xát, dẫn đến viêm mạn tính hoặc rách do quá tải và thoái hóa khớp vai.

Tình trạng rách thường được chia thành hai mức độ chính:

• Rách một phần: Gân bị tổn thương, sờn hoặc rách một phần nhưng vẫn còn dính vào xương cánh tay.
• Rách toàn phần: Gân bị đứt lìa hoàn toàn khỏi vị trí bám dính vào xương, tạo ra một lỗ hổng rõ rệt giữa gân và xương.

Hệ thống gân cơ vùng vai

2. Nguyên nhân gây rách gân cơ trên vai

Rách gân cơ trên vai không chỉ xảy ra do chấn thương đột ngột mà thường là hệ quả của một quá trình tích tụ lâu dài. Có hai nhóm nguyên nhân chính:

2.1. Chấn thương cấp tính

• Ngã chống tay: Khi ngã và dùng tay chống xuống đất với lực mạnh, áp lực dồn lên khớp vai vượt quá khả năng chịu đựng có thể khiến gân bị đứt ngay lập tức.
• Nhấc vật nặng sai tư thế: Một cú giật mạnh khi cố gắng nâng một vật quá nặng có thể gây rách gân cơ trên vai.

Bê vác vật nặng không đúng cách ảnh hưởng đến gân cơ trên vai

2.2. Các yếu tố gây thoái hóa và mài mòn gân mạn tính

• Lặp lại các cử động vùng vai: Những người làm nghề thợ sơn, thợ mộc, vận động viên bóng chuyền, tennis thường xuyên thực hiện các động tác dùng đến khớp vai sẽ làm gân bị mài mòn.
• Thiếu hụt nguồn cung cấp máu: Khi cơ thể lão hóa, lượng máu nuôi dưỡng gân cơ trên gai sụt giảm khiến khả năng tự phục hồi của gân kém đi, dẫn đến dễ rách.
• Gai xương: Sự hình thành gai xương ở mỏm cùng vai gây chèn ép mạn tính lên chóp xoay, đặc biệt là gân cơ trên gai. Tình trạng xung đột mặt khớp này kéo dài sẽ dẫn đến viêm, thoái hóa tiến triển và tăng nguy cơ rách gân.

Gai xương có thể gây tổn thương cho gân cơ vai

3. Triệu chứng nhận biết rách gân cơ trên vai

Làm thế nào để biết cơn đau vai của bạn là do rách gân chứ không phải chỉ là đau cơ thông thường? Hãy chú ý các dấu hiệu sau:

• Cơn đau đặc trưng: Đau rách gân cơ trên vai thường âm ỉ sâu trong vai, đôi khi lan xuống vùng cánh tay nhưng thường không quá khuỷu tay. Đau tăng lên khi thực hiện các động tác đưa tay quá đầu, chải đầu hoặc vòng tay ra sau lưng. Người bệnh thường bị đau nhói khi nằm nghiêng sang bên vai tổn thương, gây mất ngủ kinh niên.
• Yếu vai: Cảm giác tay yếu rõ rệt, khó nâng vật, giảm lực khi xoay hoặc nâng cánh tay. Rách gân cơ trên vai làm gián đoạn truyền lực từ cơ đến xương, khiến cơ vẫn co nhưng không có lực để nâng hoặc xoay tay.
• Hạn chế vận động: Cơn đau khiến người bệnh khó giơ tay qua đầu hoặc dang tay sang ngang, biên độ vận động giảm dần theo thời gian dẫn đến cứng khớp vai.
• Tiếng lạo xạo trong khớp vai: Bề mặt gân bị tổn thương không còn trơn láng, khi người bệnh cử động vai sẽ ma sát với các cấu trúc xung quanh và tạo ra tiếng kêu hoặc cảm giác lạo xạo.

Dấu hiệu rách gân cơ trên vai đặc trưng bởi tình trạng đau âm ỉ

4. Rách gân cơ trên vai có nguy hiểm không?

Rách gân cơ trên vai nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng:

• Rách lan rộng: Một vết rách nhỏ nếu tiếp tục vận động sai cách sẽ tiến triển thành rách toàn phần, khiến việc điều trị trở nên phức tạp và tốn kém hơn.
• Thoái hóa mỡ cơ: Khi gân bị rách lâu ngày, cơ tương ứng sẽ không còn hoạt động và dần bị thay thế bởi mô mỡ. Lúc này, ngay cả khi phẫu thuật nối lại gân, chức năng vận động cũng khó phục hồi hoàn toàn.
• Viêm dính khớp vai: Do đau nên người bệnh có xu hướng bất động vai, dẫn đến các mô xung quanh khớp bị dày lên và co thắt, gây cứng khớp hoàn toàn.
• Thoái hóa khớp vai thứ phát: Thay đổi cơ sinh học của khớp do rách gân kéo dài có thể làm tăng ma sát, gây mòn sụn khớp và dẫn tới thoái hóa khớp vai tiến triển nặng.

Đông cứng khớp vai do rách gân cơ trên vai không được điều trị

5. Chẩn đoán rách gân cơ trên vai

Để đưa ra phác đồ điều trị chính xác, bác sĩ cần kết hợp thăm khám khớp vai lâm sàng và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

5.1. Thăm khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ hỏi triệu chứng kết hợp sờ nắn khớp vai để đánh giá vị trí và tình trạng đau, đồng thời áp dụng các nghiệm pháp chuyên biệt để xác định gân bị tổn thương và mức độ ảnh hưởng đến vận động.

Nghiệm pháp Jobe 

Bệnh nhân dang tay 90° ra trước, lệch khoảng 30° so với mặt phẳng trán và xoay trong cánh tay (ngón cái hướng xuống). Bác sĩ tạo lực ấn xuống và yêu cầu bệnh nhân giữ tay.

Ý nghĩa: Nếu bệnh nhân cảm thấy đau hoặc rất yếu, không thể giữ vững cánh tay hoặc chống lại lực đè của bác sĩ, có thể gợi ý gân cơ trên gai bị viêm hoặc rách.

Nghiệm pháp Jobe gợi ý tổn thương gân cơ trên gai

Nghiệm pháp Drop Arm

Bác sĩ thụ động đưa cánh tay của bệnh nhân dang ngang một góc 90 độ và xoay ngoài, lòng bàn tay hướng xuống đất. Người bệnh được yêu cầu giữ nguyên vị trí này, sau đó từ từ hạ cánh tay xuống dọc theo thân người.
Ý nghĩa: Nếu cánh tay đột ngột rơi xuống hoặc bệnh nhân không thể hạ tay xuống từ từ mà không bị đau hoặc mất kiểm soát là báo hiệu đứt hoặc rách toàn bộ các gân chóp xoay.

5.2. Chẩn đoán hình ảnh

• X-quang: Giúp loại trừ gai xương vôi hóa gân, hẹp khoang dưới mỏm cùng vai hoặc thoái hóa khớp vai.
• Siêu âm khớp vai: Giúp quan sát gân chóp xoay, phát hiện rách bán phần, rách toàn phần, viêm gân cơ vai và tràn dịch quanh khớp vai.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Cung cấp hình ảnh chi tiết về kích thước vết rách, chất lượng cơ và các tổn thương phối hợp, giúp bác sĩ quyết định có cần phẫu thuật hay không.

Khớp vai trên ảnh chụp X-quang

6. Phương pháp điều trị rách gân cơ trên vai

Tùy vào mức độ rách cơ vai, độ tuổi và nhu cầu vận động của bệnh nhân, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp.

6.1. Điều trị bảo tồn

Nghỉ ngơi và điều chỉnh hoạt động

Người bệnh nên tránh các động tác gây đau vai và hạn chế bê vác nặng. Tuy nhiên, không nên bất động hoàn toàn trong thời gian dài vì có thể gây cứng khớp vai. Thay vào đó, bạn cần duy trì vận động nhẹ nhàng có kiểm soát theo hướng dẫn.

Thuốc kháng viêm (NSAIDs)

Giúp giảm đau và kiểm soát tình trạng viêm tại chỗ. Tuy nhiên, việc dùng thuốc cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ nhằm hạn chế tác dụng phụ đối với dạ dày, thận và tim mạch, đặc biệt là ở người cao tuổi.

Tiêm corticoid

Corticoid giúp giảm đau nhanh chóng đối với rách gân cơ trên vai nhưng cần thận trọng vì nếu lạm dụng có thể làm yếu gân thêm, thậm chí tăng nguy cơ rách gân nghiêm trọng hơn.

Người bệnh cần tránh lạm dụng tiêm corticoid

Tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP)

Đây là phương pháp sinh học hiện đại, sử dụng chính máu của bệnh nhân để tách chiết lấy phần huyết tương chứa lượng lớn tiểu cầu và các yếu tố tăng trưởng. Khi tiêm trở lại vị trí tổn thương, PRP kích thích gân tự chữa lành, đồng thời giảm viêm và đau giúp người bệnh vận động dễ dàng hơn. PRP thường cho kết quả tốt hơn khi kết hợp với chương trình vật lý trị liệu bài bản.

Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng

Bao gồm các bài tập phục hồi chức năng khớp vai, cải thiện tầm vận động và ổn định khớp. Đây là nền tảng quan trọng nhất của điều trị bảo tồn. Tập luyện đúng và kiên trì có thể giúp bệnh nhân khôi phục tối đa vận động vai.

6.2. Điều trị phẫu thuật

Chỉ định khi điều trị bảo tồn rách gân cơ trên vai không hiệu quả. Bác sĩ sẽ căn cứ tình trạng cụ thể để đưa ra các phương pháp điều trị phẫu thuật như:

• Phẫu thuật nội soi vai: Sử dụng camera và dụng cụ siêu nhỏ, đưa qua các vết rạch nhỏ để khâu nối lại gân. Ưu điểm là ít xâm lấn, ít đau và phục hồi nhanh.
• Phẫu thuật mổ mở: Chỉ áp dụng cho những trường hợp rách gân phức tạp.

Lưu ý: Người bệnh cần thực hiện chương trình phục hồi chức năng sau phẫu thuật khớp vai để có thể đem lại kết quả tốt nhất. Nguy cơ tái rách gân vẫn có thể xảy ra, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc không tuân thủ hướng dẫn vận động.

Phẫu thuật vai cần được cân nhắc do tồn tại nguy cơ tái rách gân và cần thời gian dài để phục hồi

7. Bài tập phục hồi chức năng vai

Phục hồi chức năng đóng vai trò quyết định đối với sự thành công của quá trình điều trị rách gân cơ trên vai. Dưới đây là một số bài tập hỗ trợ khôi phục vận động khớp vai mà bạn có thể tự tập tại nhà:

7.1. Bài tập con lắc

Cách tập:

• Đứng hơi cúi người về phía trước, tay lành chống lên bàn hoặc ghế để giữ thăng bằng.
• Tay bị đau thả lỏng hoàn toàn, vuông góc với mặt đất.
• Nhẹ nhàng đung đưa tay theo các hướng: trước-sau, sang ngang và xoay tròn với biên độ nhỏ.

Tác dụng:

• Giúp giảm cứng khớp, tăng lưu thông dịch khớp.
• Hạn chế đau mà không tạo áp lực đáng kể lên gân bị tổn thương.

Lưu ý:

• Chuyển động phải nhẹ nhàng, không gồng cơ vai.
• Ngừng tập nếu xuất hiện đau tăng.

>> Đọc thêm: Các bài tập phục hồi chức năng viêm quanh khớp vai

Bài tập con lắc giúp giảm tình trạng cứng khớp vai

7.2. Bài tập kéo giãn với khăn

Cách tập:

• Dùng một khăn dài đặt sau lưng, hai tay nắm 2 đầu khăn.
• Tay lành đưa khăn từ từ lên trên để kéo tay đau di chuyển theo.
• Giữ 10-15 giây rồi thả lỏng, lặp lại nhiều lần.

Tác dụng:

• Tăng tầm vận động xoay trong của khớp vai.
• Giúp cải thiện độ linh hoạt khi thực hiện các động tác như với tay ra sau lưng.

Lưu ý:

• Chỉ kéo bên vai bị đau đến khi cảm thấy căng nhẹ, không gây đau nhói.
• Tránh giật mạnh hoặc kéo cao quá mức.

7.3. Bài tập xoay ngoài

Cách tập:

• Hai tay cầm hay đầu gậy, cánh tay áp sát thân người, khuỷu tay gập 90 độ.
• Từ từ dùng tay lành đẩy tay đau sang phía ngoài một cách nhẹ nhàng, trong khi khuỷu tay vẫn sát thân.
• Giữ động tác trong vài giây, sau đó đưa tay trở lại vị trí ban đầu và lặp lại động tác.

Tác dụng:

• Tăng cường sức mạnh các cơ chóp xoay, đặc biệt là cơ dưới gai và cơ tròn bé.
• Giúp ổn định khớp vai và hỗ trợ phục hồi chức năng cơ gân.

Lưu ý:

• Chỉ thực hiện khi cơn đau đã giảm rõ rệt.
• Tập chậm, kiểm soát tốt động tác, tránh dùng lực quán tính.

Bài tập xoay ngoài với gậy 

8. Điều trị rách gân cơ trên vai toàn diện tại MSC Clinic

Ứng dụng y học tái tạo

MSC Clinic tiên phong trong việc ứng dụng y học tái tạo điều trị bệnh lý cơ xương khớp. Với trường hợp rách gân cơ trên vai, tuỳ theo nguyên nhân, các bác sĩ có thể chỉ định những phương pháp y học tái tạo như tiêm PRP huyết tương giàu tiểu cầu, tiêm huyết tương tăng trưởng nội sinh hoặc liệu pháp độc quyền M-MSC Therapy nhằm bổ sung các yếu tố sinh học tự thân giúp giảm viêm đau nhanh chóng, thúc đẩy liền gân và hỗ trợ phục hồi vận động.

Ưu điểm chung của các phương pháp trên là hạn chế xâm lấn, không đau và không có tác dụng phụ, phù hợp với xu hướng điều trị bảo tồn hiện đại.

Bệnh nhân được điều trị bằng y học tái tạo tại MSC Clinic

Phác đồ điều trị cá nhân hóa

Mỗi bệnh nhân rách gân cơ trên vai cần một phác đồ điều trị riêng, dựa trên mức độ rách, vị trí tổn thương và nhu cầu vận động hằng ngày. Bác sĩ sẽ đánh giá kỹ chức năng khớp vai, sức cơ và biên độ vận động để xây dựng lộ trình phù hợp, kết hợp giữa y học tái tạo và phục hồi chức năng.

Chương trình vật lý trị liệu thường tập trung vào:

• Giảm đau và giảm co cứng vùng vai bằng các phương pháp như nhiệt trị liệu, xung điện giảm đau…
• Phục hồi biên độ vận động khớp vai thông qua các bài tập kéo giãn, tập vận động thụ động và chủ động có kiểm soát,
• Tăng cường sức mạnh nhóm cơ chóp xoay và cơ quanh vai bằng các bài tập kháng lực hoặc bài tập ổn định bả vai,
• Hướng dẫn vận động, điều chỉnh tư thế và thói quen sinh hoạt đúng cách nhằm giảm tải lên gân bị rách và hạn chế chấn thương tái diễn.

Sự phối hợp giữa điều trị tái tạo và tập luyện đúng cách đóng vai trò then chốt trong việc giúp gân hồi phục tốt hơn, đồng thời hạn chế nguy cơ tái phát hoặc tiến triển nặng.

Chia sẻ của bệnh nhân được điều trị viêm quanh khớp vai tại MSC Clinic

Đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm

Đứng đầu là BSCKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn phòng khám, Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội. Bác sĩ có hơn 30 năm kinh nghiệm, đã điều trị thành công hàng nghìn ca viêm gân, rách gân chóp xoay, thoái hóa khớp và các tổn thương vùng vai. Bên cạnh đó, MSC Clinic còn có đội ngũ các bác sĩ có bề dày kinh nghiệm trong nghề, đã và đang công tác tại các bệnh viện tuyến trung ương, đảm bảo thăm khám và điều trị chính xác cho các trường hợp viêm, rách hoặc đứt gân cơ trên vai.

BSCKII Trần Trọng Thắng tư vấn kế hoạch điều trị cho bệnh nhân

Rách gân cơ trên vai là một tình trạng tổn thương cần được quan tâm đúng mực. Đừng để những cơn đau vai làm gián đoạn cuộc sống của bạn. Nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu nào nghi ngờ, hãy liên hệ ngay với chuyên gia để được tư vấn và điều trị kịp thời.

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn
• MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN